III. Thực hành viết
Đề bài: Viết bài văn phân tích nét độc đáo về nội dung và hình thức của bài thơ "Đây mùa thu tới" (Xuân Diệu).
1. Chuẩn bị viết
– Cần đọc kĩ bài thơ để tìm ra các hình thức nghệ thuật và hiểu được nội dung của bài thơ.
– Trong bài viết, cần đặt trọng tâm vào việc làm rõ nét độc đáo trong nội dung và hình thức của "Đây mùa thu tới".
– Lựa chọn dẫn chứng từ trong bài thơ để trích dẫn.
– Tìm hiểu thêm các bài thơ có cùng đề tài để so sánh, đánh giá, từ đó làm nổi bật bài thơ đang phân tích (Đề tài: mùa thu, thiên nhiên,...).
2. Tìm ý, lập dàn ý
a. Tìm ý:
– Để định hướng cho bài viết, người học có thể tự đặt ra một số câu hỏi như:
+ Tìm hiểu chung về bài thơ:
++ Tác giả của bài thơ là ai?
++ Tác phẩm ra đời trong hoàn cảnh nào?
++ Ấn tượng của bản thân về bài thơ là gì?
++ Vấn đề chính được bàn luận trong bài viết là gì?
+ Tìm hiểu những nét độc đáo về nội dung và hình thức:
++ Bài thơ có thể chia làm mấy phần?
++ Nội dung của từng phần là gì?
++ Có những hình thức nghệ thuật đặc sắc nào xuất hiện trong bài thơ? Những nghệ thuật đó có giá trị gì trong việc thể hiện nội dung bài thơ?
++ Nội dung của bài thơ là gì?
++ Bài thơ để lại cho em bài học, thông điệp gì?
++ ...
– Tìm ý cho bài viết phân tích nét độc đáo về nội dung và nghệ thuật của "Đây mùa thu tới":
b. Lập dàn ý:
* Dàn ý chung:
– Mở bài: Giới thiệu khái quát về bài thơ (tên tác giả, tên bài thơ, nội dung chính).
– Thân bài: Triển khai phân tích theo bố cục bài thơ, trong đó cần làm được các nhiệm vụ:
+ Phân tích đặc sắc nội dung và nghệ thuật của từng đoạn trong bài thơ.
++ Đặc sắc nghệ thuật bao gồm đặc sắc về: Ngôn ngữ thơ; các hình ảnh thơ; biện pháp tu từ; không gian, thời gian nghệ thuật;...
++ Cần chỉ ra được ý nghĩa, vai trò của những nghệ thuật đó trong việc thể hiện nội dung.
++ Đưa ra dẫn chứng trong bài thơ để minh hoạ.
+ Bàn về những gợi mở mới mẻ của bài thơ liên quan đến góc nhìn về con người và thế giới, được hé lộ qua mạch triển khai của văn bản.
+ Khái quát lại các nghệ thuật đặc sắc của bài thơ: Thể thơ, ngôn ngữ, vần, nhịp,...
+ So sánh với những bài thơ khác có cùng chủ đề, đề tài.
– Kết bài: Khẳng định, khái quát lại những nét đặc sắc của bài.
* Dàn ý tham khảo cho bài văn phân tích nét độc đáo về nội dung và hình thức của bài thơ "Đây mùa thu tới"
3. Viết
– Dựa vào dàn ý đã xây dựng để bắt đầu viết bài. Trong quá trình viết, nếu cần thiết, có thể điều chỉnh trật tự các ý hoặc bổ sung thêm những ý mới nảy sinh.
– Khi thực hành, có thể thực hành viết từng phần trong bài: Viết đoạn mở bài, kết bài hoặc một số đoạn trong phần thân bài.
+ Mở bài có thể viết theo nhiều cách khác nhau: Trực tiếp hoặc gián tiếp bằng các cách dẫn dắt khác nhau. Tuy nhiên, dù mở bài theo cách nào, ta cũng cần phải nêu được sự độc đáo trong nội dung và hình thức bài thơ.
+ Thân bài cần xác định được nội dung đoạn cần viết, các dẫn chứng nào đưa vào trong bài để chứng minh cho luận điểm và những lý lẽ, lập luận nào cần triển khai. Bên cạnh đó, người viết nên có thêm những so sánh, liên tưởng để bài viết sinh động, phong phú hơn.
4. Kiểm tra, chỉnh sửa
– So sánh bài viết với yêu cầu của đề và dàn ý ban đầu để điều chỉnh, bổ sung những điểm cần thiết.
– Kiểm tra lại các đoạn được trích dẫn nhằm xác nhận đã ghi đúng theo bản gốc.
– Chú ý ngôn ngữ diễn đạt, tránh lặp lại ý, diễn đạt mơ hồ. Cần viết rõ ràng, mạch lạc; có sự liên kết giữa các phần để tạo nên một bài viết chặt chẽ, có chiều sâu. Có thể viết tách khối các câu, khổ, đoạn thơ được trích dẫn để tạo hiệu quả tích cực về mặt thị giác.
IV. Rèn luyện kĩ năng viết: Phân tích tác dụng của hình thức thơ
1. Cách thức
– Phân tích tác dụng của hình thức thơ là nghị luận về tác dụng của một hoặc toàn bộ yếu tố hình thức của tác phẩm thơ như: Nhan đề, thể loại, cấu tứ, nhân vật trữ tình, giọng thơ, bối cảnh, hình tượng, bút pháp nghệ thuật,...
– Các yếu tố hình thức trong bài thơ lại mang ý nghĩa nghệ thuật riêng.
– Khi phân tích hình thức thơ cần chú ý đặt các yếu tố đó trong một chỉnh thể, quan tâm tới sự hô ứng, thống nhất của các yếu tố hình thức trong việc biểu đạt ý nghĩa, chủ đề của tác phẩm. Vì các yếu tố hình thức thơ không tồn tại biệt lập mà luôn có sự tương tác, gắn bó với nhau để tạo nên chỉnh thể.
– Để viết được bài văn (đoạn văn) phân tích tác dụng của hình thức thơ, cần chú ý xác định được:
+ Đó là những yếu tố hình thức nào?
+ Biểu hiện của những yếu tố đó là gì (minh chứng qua các câu thơ nào?)
+ Yếu tố đó có mối quan hệ gì với các yếu tố khác trong văn bản thơ?
+ Vai trò của những yếu tố hình thức đó trong việc thể hiện chủ đề, ý nghĩa của bài thơ là gì?
2. Bài tập
Câu hỏi:
@208337170292@ @208337244146@ @208337335359@
