1. Tình cảm, cảm xúc trong thơ

− Tình cảm, cảm xúc chính là cội nguồn làm nên sức hấp dẫn đặc biệt của thơ trữ tình. Gốc của thơ là tình cảm, cảm xúc; nội dung chủ yếu của thơ là tình cảm, cảm xúc của nhà thơ trước cuộc đời.

− Tình cảm trong thơ có thể là: tình yêu quê hương, đất nước: tình cảm gia đình, bạn bè: niềm vui, nỗi buồn, sự nhớ thương, khát vọng,...

* Lưu ý: Cảm xúc trong thơ luôn chân thực, được thể hiện bằng ngôn ngữ giàu hình ảnh và nhạc điệu.

2. Hình ảnh trong thơ

− Hình ảnh là một yếu tố quan trọng trong thơ trữ tình, là phương tiện để nhà thơ bộc lộ tình cảm, tư tưởng.

− Hình ảnh thơ có thể bắt nguồn từ: thiên nhiên (mây, gió, cây cối, dòng sông,...); con người; đồ vật quen thuộc trong cuộc sống,... Tuy nhiên, khi đi vào thơ, những hình ảnh ấy thường mang ý nghĩa biểu tượng và chứa đựng tình cảm của nhà thơ.

− Một hình ảnh thơ có thể gợi nhiều cách cảm nhận khác nhau ở mỗi người đọc.

3. Nhịp thơ

− Tác dụng của việc sử dụng nhịp thơ: tạo âm hưởng và nhạc điệu cho bài thơ; thể hiện cảm xúc của nhân vật trữ tình; nhấn mạnh những hình ảnh hoặc ý thơ quan trọng; giúp người đọc cảm nhận rõ hơn nội dung và cảm xúc của tác giả.

4. Ngữ cảnh

− Nhờ ngữ cảnh, người đọc hoặc người nghe hiểu đúng ý nghĩa của lời nói.

− Cùng một từ ngữ nhưng trong những ngữ cảnh khác nhau có thể mang những ý nghĩa khác nhau.

Ví dụ:

+ "Em đi học đúng giờ." → "đi" chỉ hoạt động di chuyển.

+ "Ông đã đi xa." → "đi" được hiểu theo nghĩa nói giảm nói tránh, chỉ sự qua đời.

Vì vậy, khi đọc văn bản, cần đặt từ ngữ vào ngữ cảnh cụ thể để hiểu đúng ý nghĩa và dụng ý của người nói hoặc người viết.