Trao duyên

(Nguyễn Du)

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

2. Tác phẩm

– Xuất xứ: Đoạn trích Trao duyên được trích trong Truyện Kiều – sáng tác bằng chữ Hán bất hủ của Nguyễn Du, được mệnh danh là khúc Nam âm tuyệt xướng.

– Vị trí: Trích 48 dòng thơ từ dòng 711 – 758.

– Thể loại:

– Phương thức biểu đạt: Biểu cảm kết hợp với tự sự.

– Nội dung đoạn trích: Trước khi bán mình chuộc cha, Thuý Kiều trao duyên cho Thuý Vân, nhờ em kết duyên cùng Kim Trọng.

II. Khám phá văn bản

1. Nhan đề

− Sự kết hợp bất thường về từ ngữ: Động từ "Trao" kết hợp với danh từ "duyên".

+ "Trao": Hành động chủ động gửi gắm, cho đi.

+ "Duyên": Nhân duyên tốt lành trời ban, không đoán trước được.

=> Trao duyên là hành động gửi duyên, gửi tình của mình cho người khác, nhờ họ nối lại mối tình duyên dang dở của mình.

− Ý nghĩa của nhan đề:

2. Ngôi kể, điểm nhìn

* Ngôi kể:

– Việc "trao duyên" và cuộc trò chuyện của hai chị em Thuý Kiều, Thuý Vân được thuật lại từ ngôi thứ ba.

– Dấu hiệu nhận biết:

+ Do có sự phân biệt giữa lời của người kể chuyện và lời của nhân vật.

+ Người kể gọi tên nhân vật và trích dẫn nguyên văn các từ ngữ xưng hô "chị", "em".

+ Người kể giấu mình để kể lại.

– Việc sử dụng ngôi kể thứ ba góp phần tạo sự khách quan, bao quát cho câu chuyện "trao duyên" của Thuý Kiều và Thuý Vân.

* Điểm nhìn: Xuyên suốt trong bài thơ là sự dịch chuyển điểm nhìn: Từ điểm nhìn bên ngoài của người kể (Kể về cuộc trao duyên -> điểm nhìn bên trong của Thuý Kiều (Những dòng độc thoại, độc thoại nội tâm bày tỏ tình cảm, cảm xúc).

3. Lời thoại của nhân vật

– Số dòng thơ biểu đạt lời thoại: Thuý Vân 4 dòng, Thuý Kiều 38 dòng.

– Nguyên nhân có sự khác biệt này:

+ Thuý Kiều là người kể, người nhờ cậy, gửi gắm tâm trạng nên có cần có một câu chuyện hoàn chỉnh, có đầu có cuối.

+ Thuý Vân là người nghe, chia sẻ, chỉ cần hỏi han, gợi chuyện để Kiều bày tỏ nỗi lòng.

– Ý nghĩa lời thoại của Thuý Vân:

Cơ trời đâu bể đa đoan

Một nhà để chị riêng oan một mình.

Cớ chỉ ngồi nhẫn tàn canh?

Nỗi riêng còn mắc mỗi tình chi đây?

=> Chiếm vai trò quan trọng đối với sự tiến triển của câu chuyện.

– Lời thoại của Kiều là sự kết hợp của yếu tố tự sự và yếu tố trữ tình.

Ví dụ:

Kể từ khi gặp chàng Kim,

Khi ngày quạt ước, khi đêm chén thề.

Sự đâu sóng gió bất kì

Hiểu tình khôn dễ hai bề vẹn hai.

=> Lời thoại vừa kể lại câu chuyện tình yêu đẹp đẽ của Kiều và Kim Trọng, vừa thể hiện cảm xúc nhớ nhung, xót xa của nàng trước sóng gió bất ngờ ập tới, phá vỡ hạnh phúc của hai người.