I. Kiến thức trọng tâm

1. Phép cộng

Tên gọi thành phần

Mối quan hệ trong phép cộng

• Số hạng chưa biết = Tổng – Số hạng đã biết
• Nếu tăng (hoặc giảm) một trong hai số hạng bao nhiêu đơn vị, thì tổng cũng tăng (hoặc giảm) bấy nhiêu đơn vị.
• Nếu tăng (hoặc giảm) một số hạng bao nhiêu đơn vị, và giảm (hoặc tăng) số hạng còn lại bấy nhiêu đơn vị thì tổng không thay đổi.

2. Phép trừ

Tên gọi thành phần

Mối quan hệ trong phép trừ

• Số trừ = Số bị trừ – Hiệu
• Số bị trừ = Hiệu + Số trừ
• Nếu tăng (hoặc giảm) số bị trừ bao nhiêu đơn vị, thì hiệu cũng tăng (hoặc giảm) bấy nhiêu đơn vị.
• Nếu tăng (hoặc giảm) số trừ bao nhiêu đơn vị, thì hiệu cũng giảm (hoặc tăng) bấy nhiêu đơn vị.
• Nếu tăng (hoặc giảm) số bị trừ bao nhiêu đơn vị và tăng (hoặc giảm) số bị trừ bấy nhiêu đơn vị thì hiệu không đổi.

3. Phép nhân

Tên gọi thành phần

Mối quan hệ trong phép nhân

• Thừa số chưa biết = Tích : Thừa số đã biết
• Nếu tăng (hoặc giảm) một thừa số lên bao nhiêu lần, thì tích cũng tăng (hoặc giảm) bấy nhiêu lần.
• Nếu tăng thừa số này lên bao nhiêu lần và giảm thừa số kia đi bấy nhiêu lần thì tích không đổi.

4. Phép chia

Tên gọi thành phần

Mối quan hệ trong phép chia

• Số chia = Số bị chia : Thương
• Số bị chia = Thương × Số chia
• Nếu tăng (hoặc giảm) số bị chia bao nhiêu lần, thì thương cũng tăng (hoặc giảm) bấy nhiêu lần.
• Với Số chia: Nếu tăng (hoặc giảm) số chia bao nhiêu lần, thì thương lại giảm (hoặc tăng) bấy nhiêu lần.
• Khi cả hai cùng thay đổi: Nếu cùng tăng (hoặc cùng giảm) cả số bị chia và số chia lên cùng một số lần như nhau thì thương không đổi.

II. Bài tập mẫu

Dạng 1: Tìm thành phần chưa biết của phép tính.

Ví dụ: Tìm \(x\), biết:

\(x\) − 155 = 388 − 246

\(x\) − 155 = 142

\(x\) = 142 + 155

\(x\) = 297

Dạng 2: Tìm tổng (hiệu) khi thay đổi thành phần trong phép tính

Ví dụ: Hiệu của hai số là 150. Nếu giữ nguyên số trừ và tăng số bị trừ thêm 30 đơn vị thì hiệu mới bằng bao nhiêu?

Bài giải

Khi tăng số bị trừ bao nhiêu đơn vị thì hiệu tăng bấy nhiêu đơn vị.

Hiệu mới là:

150 + 30 = 180

Đáp số: 180.