II/ Khám phá văn bản
1. Yếu tố gây cười
- Bà góa phàn nàn ruộng nhà trước đóng thuế mọt sao nay bồng thêm hai thước.
- Ông thư kí hộ lại giải đáp rằng trong sổ cái đã ghi rành rành, ai tính gian làm gì.
-> Lời giải đáp chưa thuyết phục thể hiện ở chi tiết lời nói của bà góa “ Chữ nghĩa thì em không biết nhưng sao làng khôn thế? Không làm cái sổ đực, cứ làm sổ cái cho nó đẻ diện tích ra để chết dân à”
- Yếu tố gây cười thể hiện trong câu nói của bà góa. Câu nói của bà góa dùng lối chơi chữ, là cách nói tức mỉa mai “sổ cái” của các ông quan làng, lợi dụng dân không biết chữ tăng diện tích lên để thu thêm thuế.
2. Ý nghĩa của tiếng cười
- Tiếng cười mỉa mai, châm biếm bộ máy quan lại thời xưa lợi dụng sự thiếu hiểu biết của dân để bóc lột thuế.
- Tiếng cười châm biếm nhẹ nhàng, sâu cay, tức mà không gây thù hằn, oán giận.
- Tiếng cười mua vui, đem lại sự sảng khoái, tinh thần vui vẻ.
