MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ NHÀ THƠ QUANG DŨNG

Nhà thơ Quang Dũng, tên thật là Bùi Đình Diệm, sinh năm 1921, quê ở huyện Đan Phượng, Hà Tây, nay là Hà Nội. Sinh ra trong gia đình vừa làm ruộng, vừa buôn bán, Quang Dũng học hết trung học ở Hà Nội, sau năm 1945 thì đi bộ đội.

Thành quả những năm tham gia chiến dịch và những chuyến lang thang trên khắp nẻo đường kháng chiến đã cho Quang Dũng ba tuyệt tác: Tây Tiến (1948), Đôi bờ (1948) và Mắt người Sơn Tây (1949). Đỉnh cao nhất là Tây Tiến. Bài thơ này đã làm nên Quang Dũng, gắn chặt với đời ông. Từ đây nói đến Quang Dũng là nói đến Tây Tiến và ngược lại. Tây Tiến được bộ đội truyền nhau chép tay, sau đó mới được in trên báo Quân Bạch Đằng (1948), rồi trên báo Văn nghệ Việt Bắc (1949).

Ông thường viết ký, và nếu có truyện ngắn thì cũng gần như ký, tức làm thơ bằng văn xuôi. Ông ca ngợi cảnh đẹp Rừng biển quê hương (tên tác phẩm thơ in chung với Trần Lê Văn), như Nhà đồi, Rừng về xuôi, Mùa quả cọ, Hội cánh kiến, Mùa chim ngói dưới chân núi Ba Vì,...

MỘT SỐ THÔNG TIN VỀ NHÀ THƠ QUANG DŨNG VÀ BÀI THƠ TÂY TIẾN

Nhà thơ Quang Dũng, tên thật là Bùi Đình Diệm, sinh năm 1921, quê ở huyện Đan Phượng, Hà Tây, nay là Hà Nội. Sinh ra trong gia đình vừa làm ruộng, vừa buôn bán, Quang Dũng học hết trung học ở Hà Nội, sau năm 1945 thì đi bộ đội.

Thành quả những năm tham gia chiến dịch và những chuyến lang thang trên khắp nẻo đường kháng chiến đã cho Quang Dũng ba tuyệt tác: Tây Tiến (1948), Đôi bờ (1948) và Mắt người Sơn Tây (1949). Đỉnh cao nhất là Tây Tiến. Bài thơ này đã làm nên Quang Dũng, gắn chặt với đời ông. Từ đây nói đến Quang Dũng là nói đến Tây Tiến và ngược lại. Tây Tiến được bộ đội truyền nhau chép tay, sau đó mới được in trên báo Quân Bạch Đằng (1948), rồi trên báo Văn nghệ Việt Bắc (1949).

Bài thơ Tây Tiến ra đời trong một hoàn cảnh đặc biệt và gắn với với những kỉ niệm rất sâu đậm của Quang Dũng với đoàn binh có tên gọi Tây Tiến. Đoàn binh của Quang Dũng được thành lập vào năm 1947 và được giao nhiệm vụ cùng với bộ đội nước bạn Lào bảo vệ biên giới Việt Lào trong thời điểm thực dân Pháp mở đợt tấn công mạnh mẽ ở vùng Tây Bắc Bộ Việt Nam và vùng Thượng Lào.

Đồng hành cùng những người đồng chí trong một khoảng thời gian và cùng nhau hành quân trên địa bàn rộng lớn của các tỉnh Sơn La, Lai Châu, Hoà Bình, Thanh Hoá và cả Sầm Nưa (Lào), Quang Dũng đã có rất nhiều những kỉ niệm bên đồng đội của mình. Chính những kỉ niệm đó là nguồn cảm hứng dạt dào để nhà thơ có thể viết nên những dòng thơ để bày tỏ nỗi nhớ về đơn vị cũ khi ông đã chuyển công tác. Bài thơ Tây Tiến ban đầu có tên là Nhớ Tây Tiến và được in trong tập Mây đầu ô (1986).

Khi cảm nhận về tác phẩm, ta thấy vẻ đẹp thiên nhiên Tây Tiến hiện lên với hình ảnh với những núi rừng hùng vĩ và hoang sơ, thơ mộng và trữ tình,…

TÂY TIẾN

Quang Dũng

Sông Mã xa rồi Tây Tiến ơi!
Nhớ về rừng núi nhớ chơi vơi
Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi
Mường Lát hoa về trong đêm hơi
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm
Heo hút cồn mây súng ngửi trời
Ngàn thước lên cao, ngàn thước xuống
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi
Anh bạn dãi dầu không bước nữa
Gục lên súng mũ bỏ quên đời!
Chiều chiều oai linh thác gầm thét
Đêm đêm Mường Hịch cọp trêu người
Nhớ ôi Tây Tiến cơm lên khói
Mai Châu mùa em thơm nếp xôi
*
Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa
Kìa em xiêm áo tự bao giờ
Khèn lên man điệu nàng e ấp
Nhạc về Viên Chăn xây hồn thơ
Người đi Châu Mộc chiều sương ấy
Có thấy hồn lau nẻo bến bờ
Có nhớ dáng người trên độc mộc
Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa
*
Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu, anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành
*
Tây Tiến người đi không hẹn ước
Đường lên thăm thẳm một chia phôi
Ai lên Tây Tiến mùa xuân ấy
Hồn về Sầm Nứa chẳng về xuôi.

Phù Lưu Chanh, 1948

(Tuyển tập Quang Dũng, NXB Văn học,

Hà Nội, 1999, tr. 96 – 98)