Đọc văn bản:
RU MẸ
Trần Hoàng Thiên Kim*
Mẹ ngủ ngon, con ru mẹ mùa xuân
Cơn mưa phùn ướt đẫm nhành đào thắm
Bánh mật, bánh ngào thơm lừng thôn xóm
Bánh chưng xanh, hành mỡ, lá dong
Mẹ ngủ say con ru mẹ mùa đông
Cây bàng non bắt đầu thay lá
Chăn gối ấm, áo bông chần dày dặn
Bếp củi than sưởi ấm tháng năm dài
Ngày hè sang con hái nụ sen tươi
Nấu chè ngon ngọt lành dâng tình mẹ
Cây nhãn mẹ trồng trĩu cành sai quả
Mùa bội thu ngọt lịm giấc mơ con
Giấc ngủ an yên gọi nắng gió đầu non
Đêm thu hát vầng trăng tròn mắt mẹ
Dõi theo con, cả một đời san sẻ
Mọi buồn vui, thành bại kiếp người
Mẹ ngủ ngon, con nắm chặt tay gầy
Bàn tay cả một đời tần tảo
Sáng tinh mơ gạo rau hàng xáo
Những lo toan đường vắng chợ chiều
Xin cho một lần con trở lại ấu thơ
Ngày mẹ thanh xuân tiếng cười, giọng nói
Có mẹ yêu thương dịu dàng che chở
Cuộc đời con mọi sóng gió qua đi
Tình mẹ bao la đời kiếp khắc ghi
Con xin cúi đầu trước bao la tình mẹ
Ru mẹ trong tim, ru lòng con thơ dại
Để lại tìm về những khoảnh khắc xa xưa…
(Ru mẹ, Trần Hoàng Thiên Kim, Văn học và tuổi trẻ, NXB Giáo dục Việt Nam, số tháng 10, 2025, tr.32)
* Chú thích: Trần Hoàng Thiên Kim sinh năm 1981 tại Nghệ An, hiện sống và làm việc tại Hà Nội, hiện là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Chị xuất bản tập thơ đầu tay khi mới hai mươi tuổi và sớm ghi dấu bằng nhiều giải thưởng văn học. Từ Vọng mùa, Những trò đùa có lỗi đến Mưa tượng hình, hành trình thơ của chị là hành trình đi qua ký ức, tình yêu và những vùng sâu của vô thức.
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5:
Câu 1. Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.
Câu 2. Trong văn bản, lời con ru mẹ mùa đông gắn với những hình ảnh nào?
Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ lặp cấu trúc trong khổ thơ 1 và 2.
Câu 4. Anh/ Chị hiểu như thế nào về cụm từ Ru mẹ trong tim trong ngữ cảnh của văn bản?
Câu 5. Từ mong ước của tác giả ở khổ thơ sau, anh/ chị hãy bày tỏ suy nghĩ về vai trò của tình mẫu tử trong cuộc đời mỗi người.
Xin cho một lần con trở lại ấu thơ
Ngày mẹ thanh xuân tiếng cười, giọng nói
Có mẹ yêu thương dịu dàng che chở
Cuộc đời con mọi sóng gió qua đi
Câu 1. (0,5 điểm)
– Văn bản được viết theo thể thơ tự do.
– Dấu hiệu nhận biết:
+ Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau.
+ Cách ngắt nhịp linh hoạt, không bị gò bó theo khuôn mẫu cố định.
Câu 2. (0,5 điểm)
Trong văn bản, lời con ru mẹ mùa đông gắn với những hình ảnh:
– “Cây bàng non bắt đầu thay lá”.
– “Chăn gối ấm”.
– “áo bông chần dày dặn”.
– “Bếp củi than sưởi ấm tháng năm dài”.
Câu 3. (1,0 điểm)
– Trong khổ thơ 1 và 2, tác giả sử dụng biện pháp tu từ lặp cấu trúc: “Mẹ ngủ ngon, con ru mẹ mùa xuân”, “Mẹ ngủ say con ru mẹ mùa đông”.
– Tác dụng:
+ Về mặt hình thức:
++ Tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, tha thiết, giàu âm hưởng ru êm ái.
++ Giúp các khổ thơ có sự liên kết chặt chẽ, tạo kết cấu song hành giữa các mùa và cảm xúc của nhân vật trữ tình.
+ Về mặt nội dung:
++ Nhấn mạnh tình yêu thương, sự chăm sóc ân cần của người con dành cho mẹ.
++ Gợi sự tuần hoàn của thời gian, qua đó cho thấy tình mẫu tử bền bỉ, sâu nặng suốt bốn mùa, suốt cuộc đời.
++ Làm nổi bật sự đổi thay trong vai trò, từ mẹ ru con thuở nhỏ đến nay con ru mẹ bằng tất cả lòng biết ơn và yêu thương.
Câu 4. (1,0 điểm)
Cụm từ Ru mẹ trong tim trong ngữ cảnh của văn bản có thể hiểu là:
– Người con không chỉ ru mẹ bằng lời hát mà còn bằng tình yêu thương, lòng biết ơn sâu sắc từ trái tim mình. Đó là sự nâng niu, chở che mẹ bằng cảm xúc chân thành và những hồi ức đẹp đẽ về mẹ.
– Cụm từ còn thể hiện khát vọng được lưu giữ mãi hình bóng, tình yêu và những kỉ niệm thiêng liêng về mẹ trong tâm hồn người con.
Câu 5. (1,0 điểm)
– HS trả lời theo quan điểm cá nhân và đưa ra lí giải phù hợp.
– Gợi ý trả lời:
+ Tình mẫu tử là nguồn yêu thương, che chở và nuôi dưỡng con người từ những năm tháng đầu đời.
+ Tình yêu của mẹ giúp con có thêm sức mạnh, niềm tin để vượt qua “mọi sóng gió” trong cuộc sống.
+ Mẹ không chỉ chăm lo cho con về vật chất mà còn bồi đắp nhân cách, tâm hồn và dạy con biết yêu thương, sống nhân hậu.
+ Mỗi người cần biết trân trọng, yêu thương, biết ơn mẹ bằng những hành động thiết thực khi còn có thể.
Câu 1. (2,0 điểm) Anh/ Chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trình bày cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Câu 2. (4,0 điểm) Từ nội dung văn bản Ru mẹ và trải nghiệm của bản thân, anh/ chị hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) về vấn đề: Sự cần thiết phải nuôi dưỡng trái tim ấm áp.
Câu 1.
a. Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, dung lượng.
– Vấn đề nghị luận: Vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình trong văn bản Ru mẹ.
– Hình thức: Có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song song.
– Dung lượng: Khoảng 200 chữ.
b. Yêu cầu cụ thể: HS triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.
b1. Phân tích vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình:
– Nhân vật trữ tình hiện lên là người con giàu tình yêu thương, sự chăm sóc và lòng biết ơn sâu nặng dành cho mẹ. Tình cảm ấy được thể hiện qua những lời ru dịu dàng, tha thiết: “Mẹ ngủ ngon, con ru mẹ mùa xuân”, “Mẹ ngủ say con ru mẹ mùa đông”. Hình ảnh người con ru mẹ cho thấy sự đổi thay xúc động của vòng đời, từ người được mẹ chở che nay con trở thành người nâng niu, chăm sóc mẹ.
– Nhân vật trữ tình còn là người sống giàu cảm xúc, luôn nâng niu những kỉ niệm bình dị gắn với mẹ và quê hương như “Bánh chưng xanh, hành mỡ, lá dong”, “Bếp củi than sưởi ấm tháng năm dài”, “Cây nhãn mẹ trồng trĩu cành sai quả”,... Những hình ảnh ấy gợi một tâm hồn tinh tế, tha thiết với mái ấm gia đình.
– Đặc biệt, nhân vật trữ tình mang nỗi niềm xúc động, xót thương trước sự hi sinh, tần tảo của mẹ: “Bàn tay cả một đời tần tảo”, “Những lo toan đường vắng chợ chiều”.
– Mong ước “Xin cho một lần con trở lại ấu thơ” còn cho thấy khát vọng được sống lại trong vòng tay yêu thương của mẹ, đồng thời bộc lộ tình mẫu tử thiêng liêng, sâu nặng.
b2. Đánh giá:
– Nhân vật trữ tình trong bài thơ mang vẻ đẹp của một tâm hồn giàu yêu thương, giàu lòng biết ơn và sống nghĩa tình.
– Qua nhân vật trữ tình, bài thơ không chỉ ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng mà còn gợi nhắc mỗi người biết trân trọng mẹ và gia đình trong cuộc sống hôm nay.
b3. Sáng tạo:
– Có cách diễn đạt mạch lạc, giàu cảm xúc, lập luận thuyết phục.
– Thể hiện được cảm nhận riêng sâu sắc về tình mẫu tử và vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật trữ tình.
Vui lòng không tắt trang cho đến khi hoàn tất!
Học liệu này đang bị hạn chế, chỉ dành cho tài khoản VIP cá nhân, vui lòng nhấn vào đây để nâng cấp tài khoản.
