Muối của rừng (Phần 1) SVIP

MUỐI CỦA RỪNG

(Nguyễn Huy Thiệp)

 (Phần 1)

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. Tác giả

(Nguyễn Huy Thiệp – Nguồn: Hội Nhà văn Việt Nam)

– Nguyễn Huy Thiệp (1950 – 2021) sinh ở Thái Nguyên.

– Ông là nhà văn có nhiều đóng góp trong việc đổi mới nội dung và hình thức nghệ thuật của văn xuôi Việt Nam đương đại.

– Ông để lại hơn 50 truyện ngắn, 10 kịch bản, 4 tiểu thuyết, nhiều bài phê bình văn học và thành công nhất với thể loại truyện ngắn. Một số tác phẩm nổi tiếng của ông: “Tướng về hưu”, “Con gái thuỷ thần”, “Thương nhớ đồng quê”, “Kiếm sắt”, “Vàng lửa”, “Phẩm tiết”,…

– Truyện ngắn của ông đề cập đến nhiều vấn đề nóng hổi của đời sống đương đại và khá đa dạng trong cách viết (hoặc chú trọng vào xung đột, kịch tính, hoặc kết hợp giữa tự sự với trữ tình, hoặc hoà trộn thực với ảo, hiện đại và dân gian,...).

– Nhà nghiên cứu và phê bình văn học Vương Trí Nhàn nhận định: “Nếu có một thứ “quả bóng vàng” (hay là “cây bút vàng”) dành để tặng cho các cây bút xuất sắc hằng năm, thì trong năm 1987 – và cả nửa đầu năm 1988 – người xứng đáng được giải trong văn xuôi ta, có lẽ là Nguyễn Huy Thiệp.”.

2. Tác phẩm

– Hoàn cảnh sáng tác: Truyện ngắn “Muối của rừng” sáng tác lúc đất nước đã hoà bình 1986 khi mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên cần được nhìn nhận lại

– Thể loại:

II. TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Câu chuyện, ngôi kể, điểm nhìn

a. Câu chuyện

=> Văn bản kể về hành trình đi săn của ông Diểu. Đó cũng là hành trình trải nghiệm và nhận thức của ông.

b. Ngôi kể, điểm nhìn

– Dựa vào các từ ngữ/ câu văn: “Ông Diểu”, “Ông đã lộ mặt là tên ám sát”, “Bất luận thế nào ông cũng sẽ đau đớn, sẽ thao thức, thậm chí ông sẽ chết sớm hai năm nếu ông bắn nó lúc này.”,…

– Điểm nhìn giới hạn trong tầm hiểu biết của nhân vật ông Diểu nên điểm nhìn trong văn bản là ngôi thứ ba hạn tri.

=> Cách sử dụng điểm nhìn này giúp câu chuyện được kể một cách khách quan, người đọc dễ dàng bao quát nội dung câu chuyện.

2. Nhân vật ông Diểu

– Phương diện xây dựng nhân vật:

+ Hành động: Bắn hạ khỉ bố (“giương súng”, “chuẩn bị bóp cò”, “nhô hẳn người ra khỏi chỗ nấp”,…), đuổi theo khỉ con, tha chết cho khỉ bố, trở về nhà,…

+ Nội tâm: Được quan sát và miêu tả nhiều nhất qua nhiều trạng thái cảm xúc: sợ hãi, run lên, tức giận, buồn bã, kinh hoàng, thương hại, thất vọng,... (thể hiện qua từ ngữ bộc lộ trực tiếp cảm xúc, độc thoại nội tâm, hành động).

=> Trong truyện, tác giả có nhắc đến một số chi tiết về ngoại hình của ông Diểu như: “tuổi trung niên”, “thấp khớp”, “đôi lúc còn khoẻ mạnh”. Nhưng, nhân vật này chủ yếu được xây dựng qua hành động và nội tâm.

– Sự thay đổi trong tính cách của ông Diểu:

+ Hình ảnh nhân vật bầy khỉ – lí do khiến ông Diểu thay đổi thái độ.

++ Con khỉ đực bị thương, cất “tiếng gọi buồn thảm, đau đớn”.

++ Con khỉ cái dù hoảng sợ vẫn liều mạng cứu khỉ đực: “tiến đến gần con khỉ đực một cách thận trọng”, “tuồng như muốn liều thí mạng, nó đến gần nâng con khỉ đực nhỏm lên”,…

++ Con khỉ con cướp lấy súng, lao xuống vực để cứu bố mẹ: “con khỉ con xuất hiện”, “túm lấy dây súng của ông kéo lê trên đất”, “lăn xuống miệng vực không chút chần chừ”,…

=> Các thành viên trong gia đình khỉ có sự gắn bó khăng khít, không bỏ rơi nhau khi hoạn nạn, sẵn sàng xả thân để bảo vệ gia đình, bảo vệ đồng loại.

=> Một cách bản năng, gia đình khỉ trân trọng sự sống và quyết tâm bảo vệ sự sống của đồng loại, thậm chí chúng sẵn sàng hi sinh tính mạng của mình để bảo vệ sự sống ấy.

=> Mối quan hệ của gia đình khỉ tạo ra thế tương phản với ông Diểu: trân trọng sự sống – huỷ diệt sự sống. Đó là lí do ông Diểu cảm thấy “tức giận”, sau đó là đau đớn, dằn vặt.

+ Sự thay đổi của ông Diểu:

++ Thái độ của ông Diểu lúc đầu:

• “Ông Diểu tức giận giương súng.”.
• “Ông đã lộ mặt là kẻ ám sát!”... Bất luận thế nào ông cũng sẽ đau đớn, sẽ thao thức...”.
• “Bực mình lấy đà ném mạnh khẩu súng văn về phía trước.”.
• “Ông Diểu lùi lại kinh hoàng.”.
• Thấy con khỉ đực, ông “mừng quá tìm hướng leo lên.”.

=> Ban đầu, ông Diểu coi gia đình khỉ là “vật sở hữu”, là chiến lợi phẩm của chuyến đi săn. Tâm hồn ông không ngừng bị khuấy động bởi các cảm xúc dữ dội: tức giận, dằn vặt, kinh hoàng, phấn khích,...

++ Thái độ của ông Diểu lúc sau:

• “Ông Diểu bỗng thấy thương hại.”.
•  “Ông đắp nắm lá vào miệng vết thương con khỉ.”.
• “Ông biết nó đang van xin và tìm một sự giúp rập.”.
• “Cứ thế trần truồng, ông Diểu vừa bế vừa đỡ con khỉ tìm đường tụt xuống chân núi.”.
• “Ông Diểu thấy buồn tê tái đến tận đáy lòng.”.
•  “Thôi tao phóng sinh cho mày!”

=> Khi động lòng thương, lương tri thức tỉnh, ông Diểu hiểu rằng gia đình khỉ cũng khát vọng được sống, biết trân trọng sự sống của đồng loại, biết xót thương trước nỗi đau đồng loại, cũng bình đẳng với ông. Vì thế mà tâm hồn dần đi về trạng thái an tĩnh: chỉ còn sự đồng cảm, thương xót.

=> Nhận xét về sự thay đổi tính cách của ông Diểu: