III. DÂN CƯ VÀ XÃ HỘI

1. Dân cư

a. Quy mô dân số, tỉ lệ gia tăng dân số

- Số dân: Đông nhất thế giới (hơn 1,43 tỉ người, hơn 18% dân số thế giới).

⇒ Thuận lợi: Thị trường tiêu thụ lớn, nguồn lao động dồi dào.

- Tỉ lệ gia tăng dân số: 0,39% (năm 2020), có xu hướng giảm dần (do thực hiện Chính sách dân số).

⇒ Ảnh hưởng: Chênh lệch cơ cấu dân số theo giới tính.

Mất cân bằng giới tính ở Trung Quốc nghiêm trọng với nhiều hệ lụy

b. Thành phần dân tộc

- Số lượng dân tộc: Khoảng 56.

+ Dân tộc đa số: Hán (trên 90%).

+ Dân tộc ít người: Mãn, Hồi, Ngô Nhĩ, Mông Cổ,...

- Phân bố: Tập trung ở khu tự trị vùng núi và biên giới.

⇒ Ảnh hưởng: Tạo sự đa dạng văn hóa, thuận lợi phát triển du lịch.

c. Phân bố dân cư

- Mật độ dân số trung bình: Khá cao (khoảng 150 người/km² năm 2020).

- Phân bố dân cư: Có sự chênh lệch lớn giữa miền Đông và miền Tây.

+ Miền Đông: Chiếm khoảng 1/2 diện tích, tập trung 90% dân số.

+ Miền Tây: Dân cư rất thưa thớt (nhiều nơi dưới 10 người/km²).

Bản đồ mật độ dân số Trung Quốc

⇒ Đánh giá:

- Ảnh hưởng đến khai thác tài nguyên, sử dụng lao động.

- Gây sức ép lên vấn đề giải quyết việc làm, cơ sở hạ tầng, bảo vệ môi trường.

d. Đô thị hoá

- Tốc độ đô thị hóa nhanh, tỉ lệ dân thành thị (2020): 61,0%.

- Nhiều siêu đô thị (trên 10 triệu dân): Thượng Hải, Bắc Kinh, Trùng Khánh, Quảng Châu, Thiên Tân,...

- Quá trình công nghiệp hóa nông thôn làm thay đổi diện mạo làng xã và mở rộng lối sống đô thị.

Một góc thành phố Thượng Hải

2. Xã hội

* Văn hóa:

- Hình thành từ lâu đời, phát triển rực rỡ.

- Là một trong những chiếc nôi văn minh cổ đại, có nhiều di sản UNESCO công nhận.

⇒ Động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội.

* Giáo dục:

- Tăng cường đầu tư phát triển, tỉ lệ biết chữ (từ 15 tuổi trở lên, 2020): Trên 96%.

* Nguồn lao động:

- Chất lượng cải thiện nhờ chú trọng giáo dục.

- Truyền thống cần cù, sáng tạo.

- Dồi dào, ngày càng chất lượng.

⇒ Vai trò: Nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội.

* Chất lượng cuộc sống:

- Ngày càng được cải thiện (HDI: 0,764; GNI/người: 10.530 USD năm 2020).

- Tuổi thọ trung bình tăng: 78,1 năm (2020).

- Chăm sóc sức khỏe được đẩy mạnh, phần lớn dân số có bảo hiểm y tế.

* Nông thôn mới:

Trung Quốc phấn đấu hiện đại hóa nông nghiệp và nông thôn

- Đạt nhiều thành tựu, góp phần thay đổi kinh tế - xã hội vùng nông thôn:

+ Nâng cao đời sống người dân.

+ Rút ngắn khoảng cách thành thị - nông thôn.

+ Góp phần công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

* Vấn đề còn tồn tại: Chênh lệch phát triển kinh tế - xã hội giữa các vùng miền (Đông - Tây, nông thôn - thành thị).