II. Luyện tập và vận dụng

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

1. Đọc

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

LỜI GIẢI THÍCH CỦA NHÀ KHOA HỌC

[...] Ý nghĩ của tôi trước sau vẫn là: con người chưa được hoàn thiện. Trong quá trình tiến hoá, tuy con người có được nhiều cái hơn hẳn tổ tiên, nhưng lại mất đi nhiều cái mà tổ tiên đã có trong những giai đoạn phát triển sơ khai của mình. Sinh hoạt ở dưới nước sẽ cho con người những điều ưu việt lớn lao. Thế thì sao ta không trả lại cho con người cái khả năng đó? Qua lịch sử phát triển của động vật, chúng ta biết rằng tất cả những muông thú sống trên cạn đều thoát thai từ những loài sống dưới nước: chúng đều từ biển bò lên. Chúng ta lại biết rằng một số động vật trên cạn lại quay về sống dưới nước. Cá heo xưa kia là cá, nhưng đã có thời gian bò lên cạn và trở thành động vật có vú. Nhưng sau đó, nó lại quay về biển và vẫn nuôi con bằng sữa như cá voi. Cả cá voi lẫn cá heo đều thở bằng phổi. Có thể giúp cá heo trở thành cá phổi lưỡng thể. Ích-chi-an (Ichthyander) đã yêu cầu tôi làm việc đó. Nếu được, thì bạn của nó là con cá heo Li-đinh (Liding) sẽ có thể cùng nó lặn rất lâu dưới nước.

Tôi đang chuẩn bị làm phẫu thuật đó cho con Li-đinh. Là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá, Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn. Nhưng nếu những người khác cũng theo chân nó mà thâm nhập vào biển cả thì cuộc sống sẽ khác hẳn. Lúc đó con người sẽ thắng được nước, một lực lượng hùng mạnh của thiên nhiên, một cách dễ dàng. Các ngài hẳn biết lực lượng đó thế nào rồi. Các ngài hẳn biết diện tích các đại dương là 316 triệu 50 ngàn km. Hơn 7 phần 10 diện tích Trái Đất bị nước bao phủ. Khoảng nước mênh mông đó với những trữ lượng cá vô cùng tận về thực phẩm và nguyên liệu cho công nghiệp có thể chứa được hàng triệu, hàng tỉ người. Hơn 316 triệu km² chỉ là diện tích, là bề mặt. Mà con người thì lại có thể ở dưới nước thành nhiều tầng. Hàng tỉ con người có thể sống thênh thang thoải mái dưới nước.

[...] Nghe giáo sư Xan-va-tô (Salvator) nói, tất cả những người có mặt tại toà hôm nay dường như đã trông thấy cái thế giới ngầm dưới nước được con người chinh phục. Nếu chế ngự được biển cả thì sẽ có lợi biết bao!

(A-lếch-xan-đơ-rơ Bê-li-a-ép (Aleksandr Belyaev), Người cá, Lê Phương dịch,
NXB Lao động, Hà Nội, 2013, tr. 224 − 225, 227)

Chọn phương án đúng.

Trả lời câu hỏi.

Câu 1. Theo đoạn trích, nhận thức khoa học nào đã được dùng làm cơ sở để giáo sư Xan-va-tô theo đuổi những dự án lớn lao của mình?

Câu 2. Tìm trong đoạn trích những dấu hiệu hoặc căn cứ cho phép ta xác định được loại hay thể loại của văn bản chứa đựng chính đoạn trích này.

Câu 3. Trong đoạn trích có câu: "Là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá, Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn."

– Hãy viết lại câu văn trên theo một cấu trúc khác, không làm thay đổi nội dung thông báo chính trong câu.

– Chỉ ra điểm khác biệt về nghĩa giữa câu em vừa viết với câu văn gốc.

Câu 4. Nêu nhận xét về tính thuyết phục của lời giải thích được giáo sư Xan-va-tô đưa ra.

2. Viết

Từ những gợi ý của nội dung đoạn trích, hãy viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) về chủ đề: Đại dương vẫy gọi.

* Một số gợi ý viết đoạn văn như sau:

– Mở đoạn (1 câu): Khẳng định biển cả/ đại dương luôn là không gian mênh mông chứa đựng nhiều bí ẩn và lời mời gọi con người.

– Thân đoạn (3 – 4 câu):

+ Nêu lý do đại dương vẫy gọi (tiềm năng không gian sống, tài nguyên phong phú, ước mơ chinh phục thiên nhiên).

+ Liên hệ với tư tưởng của Giáo sư Xan-va-tô: Coi biển cả không phải là rào cản mà là "ngôi nhà mới" hứa hẹn cho nhân loại.

+ Nhấn mạnh thái độ của con người: Không chỉ khai thác mà cần sự thấu hiểu, hoà hợp.

– Kết đoạn (1 câu): Mời gọi thế hệ trẻ vươn ra biển lớn với tinh thần trách nhiệm và tri thức khoa học.

3. Nói và nghe

Phác thảo những ý chính cho bài nói về đề tài: Khai thác và bảo vệ tài nguyên biển.

* Một số gợi ý các ý chính cho bài nói như sau:

– Mở đầu: Dẫn dắt từ góc nhìn khoa học/ văn học.

– Nội dung chính phần nói:

+ Tiềm năng & Thực trạng khai thác tài nguyên biển.

+ Những thách thức & Nguy cơ (Ô nhiễm, cạn kiệt).

+ Giải pháp cân bằng giữa "Khai thác" và "Bảo vệ".

– Kết thúc: Thông điệp hành động cho người nghe.