I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
Câu hỏi:
@206909849571@ @206909875328@
2. Tác phẩm
− Thể loại: Truyện ngắn.
− Phương thức biểu đạt chính: Tự sự.
− Xuất xứ: In trong Hà Nội trong mắt tôi.
− Nhân vật trung tâm:
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Nhân vật cô Hiền
– Cô Hiền là người chân thành, thẳng thắn, không giấu giếm quan điểm, thái độ trước các vấn đề của thời cuộc. Điều này được thể hiện qua những nhận xét thẳng thắn của cô Hiền về cuộc sống mới sau giải phóng: "Vui hơi nhiều, nói cũng hơi nhiều, phải nghĩ đến làm ăn chứ?"; nêu rõ quan điểm sống: "tao có một bộ mặt rất tư sản, một cách sống rất tư sản, nhưng lại không bóc lột ai cả thì làm sao thành tư sản được.";...
– Cô Hiền là người có đầu óc thực tế, khôn khéo, không lãng mạn, viển vông. Điều này được thể hiện qua các chi tiết:
+ Chọn chồng là một giáo viên Tiểu học.
+ Ngừng sinh nở khi đã ngoài bốn mươi.
+ Bán ngôi nhà ở Hàng Bún.
+ Đau đớn nhưng vẫn bằng lòng khi con đi chiến đấu vì nghĩ đến lợi ích chung.
– Cô Hiền là người lịch sự, tinh tế, biết tôn trọng, giữ gìn phẩm cách, lối sống thanh lịch của người Hà Nội, có niềm tin vững chắc vào sự sống của văn hoá Hà Nội trước những thăng trầm của lịch sử. Những nét tính cách này của cô được thể hiện qua các chi tiết:
+ Suy nghĩ, thái độ của cô Hiền qua câu chuyện về cây si ở đền Ngọc Sơn bị bão đánh bật rễ rồi lại hồi sinh.
+ Việc cô răn dạy Khải và lũ con.
+ Việc cô giữ gìn nội thất căn phòng, lau bát thuỷ tiên.
=> Như vậy, cô Hiền là nhân vật tiêu biểu cho người Hà Nội xưa trước những thăng trầm của lịch sử. Đó là một con người mang cốt cách thanh lịch, hào hoa, tinh tế nhưng cũng là con người thức thời, có đầu óc thực tế, linh hoạt với những đổi thay của thời cuộc. Con người đó luôn nhìn nhận thẳng thắn và có quan điểm rõ ràng trước các sự việc và cuộc sống nhưng vẫn giữ một niềm tin yêu vào những giá trị tốt đẹp, vững bền.
2. Người kể chuyện
– Người kể chuyện xưng "tôi", tên Khải, kể chuyện ở ngôi thứ nhất.
– Người kể chuyện thể hiện cách nhìn người, nhìn đời đa chiều, sâu sắc và tinh tế thông qua việc quan sát cô Hiền ở nhiều giai đoạn, bối cảnh lịch sử (Hà Nội vừa giải phóng, những năm kháng chiến chống đế quốc Mĩ, sau chiến thắng mùa xuân năm 1975, những năm đầu đổi mới) và từ nhiều góc nhìn (nếp nghĩ, ứng phó với việc cá nhân, việc nhà, việc nước,...); soi chiếu nhân vật cô Hiền trong nhiều vai trò (người vợ, người mẹ,...), từ đó, tạo nên sự nhìn nhận thấu suốt, sâu sắc về nhân vật cô Hiền.
– Tác dụng của ngôi kể:
+ Thể hiện quan điểm thẳng thắn, nhận xét trung thực, biểu hiện sự từng trải, tự tin, lịch lãm (sẵn sàng đối thoại với nhân vật cô Hiền khi tranh luận về cách cô Hiền dạy lũ con "tôi"; đưa ra những nhận xét thẳng thắn về Hà Nội, bộc lộ những suy nghĩ sau sắc về cô Hiền.
+ Thể hiện lòng trân trọng, nâng niu, ngưỡng mộ nét đẹp văn hoá của Hà Nội (thái độ đối với cô Hiền); nhưng cũng xót xa, trăn trở bởi sự mai một của những giá trị văn hoá đó thể hiện qua sự đổi thay của một bộ phận người Hà Nội thời nay (thô lỗ, thiếu lịch sự), sẵn sàng tiếp thu ý kiến của người khác (trong chuyện trò với cô Hiền và các nhân vật khác).
=> Người kể chuyện trong văn bản là người từng trải, sâu sắc trong cách nhìn người và nhìn đời. Không những vậy, người kể chuyện này còn là người hiểu Hà Nội, yêu Hà Nội, buồn vui với những thăng trầm của Hà Nội, có ý thức trân trọng những nét đẹp văn hoá của người Hà Nội xưa và nay.
– Sự phối hợp giữa lời người kể chuyện với lời nhân vật:
=> Lời người kể chuyện và nhân vật trong văn bản này phối hợp hài hoà với nhau thể hiện những trạng thái cảm xúc, suy nghĩ, tính cách khác nhau khiến cho đoạn truyện trở nên thú vị, hấp dẫn. Ví dụ như đoạn nhân vật "tôi" kể chuyện đến thăm cô chú vào những năm đầu Hà Nội vừa giải phóng. Giọng điệu thể hiện sự vui mừng của thằng em trai xen lẫn với giọng điệu có phần nghiêm khắc của cô Hiền, giọng hồn nhiên của ông chú và sự điềm tĩnh, từng trải của nhân vật "tôi": "Một lần, tôi đến thăm cô chú, thằng em trai đã mười bốn, mười lăm tuổi chạy ra mở cửa rồi kêu ầm lên: "Mẹ ơi! Đông chí Khải đến!". Cô tôi cau mặt gắt: "Phải gọi là anh Khải, hiểu chưa?". Bất đồ chú tôi cũng bước tới nắm tay tôi rồi hỏi hồn nhiên: "Tại sao Chủ nhật trước đồng chí không ra chơi, cả nhà chờ cơm mãi.". Cô tôi thở dài, quay người đi. Tôi nói: "Nước được độc lập vui quá cô nhỉ?". Cô trả lời: "Vui hơi nhiều, nói cũng hơi nhiều, phải nghĩ đến làm ăn chứ?"."
III. TỔNG KẾT
1. Nội dung
2. Nghệ thuật
– Xây dựng nhân vật qua hành động, lời nói.
– Có sự phối hợp giữa lời người kể chuyện và lời nhân vật.
