Quay lại bản cũ
Đề tự luận số 02
Đọc văn bản sau:
ĐỒNG TIỀN VÀNG
Một hôm, vừa bước ra khỏi nhà, tôi gặp một cậu bé chừng mười hai, mười ba tuổi, ăn mặc tồi tàn, rách rưới, mặt mũi gầy gò, xanh xao, chìa những bao diêm khẩn khoản nhờ tôi mua giúp. Tôi mở ví tiền ra và chép miệng:
– Rất tiếc là tôi không có xu lẻ.
– Không sao ạ. Ông cứ đưa cho cháu một đồng tiền vàng. Cháu chạy đến hiệu buôn đổi rồi quay lại trả ông ngay.
Tôi nhìn cậu bé và lưỡng lự:
– Thật chứ?
– Thưa ông, thật ạ. Cháu không phải là một đứa bé xấu.
Nét mặt của cậu bé cương trực và tự hào tới mức tôi tin và giao cho cậu đồng tiền vàng.
Vài giờ sau, trở về nhà, tôi ngạc nhiên thầy một cậu bé đang đợi mình, diện mạo rất giống cậu bé nợ tiền tôi, nhưng nhỏ hơn vài tuổi, gầy gò, xanh xao hơn và thoảng một nỗi buồn:
– Thưa ông, có phải ông vừa đưa cho anh Rô-be cháu một đồng tiền vàng không ạ?
Tôi khẽ gật đầu. Cậu bé tiếp:
– Thưa ông, đây là tiền thừa của ông. Anh Rô-be sai cháu mang đến. Anh cháu không thể mang trả ông được vì bị xe tông vào, gãy chân, đang phải nằm ở nhà.
Tim tôi se lại. Tôi đã thấy một tâm hồn đẹp trong cậu bé nghèo.
(Trích Truyện cổ khuyết danh nước Anh)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 4:
Câu 1 (1,0 điểm): Xác định bối cảnh không gian trong văn bản "Đồng tiền vàng".
Câu 2 (1,0 điểm): Các nhân vật trong văn bản "Đồng tiền vàng" có mối quan hệ với nhau như thế nào?
Câu 3 (1,0 điểm): Xác định các sự việc chính trong văn bản "Đồng tiền vàng".
Câu 4 (1,0 điểm): Chỉ ra các chi tiết về ngoại hình của nhân vật Rô-be.
Hướng dẫn giải
Câu 1 (1,0 điểm):
Bối cảnh không gian: Trước cửa nhà của nhân vật "tôi" (khi nhân vật "tôi" bước ra khỏi nhà và lúc trở về nhà).
Câu 2 (1,0 điểm):
Mối quan hệ giữa các nhân vật:
− Nhân vật "tôi" và Rô-be: Là người qua đường mua diêm và cậu bé bán diêm dạo, hoàn toàn xa lạ với nhau.
− Rô-be và cậu bé thứ hai: Là hai anh em ruột (Rô-be là anh trai, cậu bé thứ hai là em trai).
Câu 3 (1,0 điểm):
Các sự việc chính trong văn bản:
− Nhân vật "tôi" gặp cậu bé Rô-be nghèo khổ khẩn khoản nhờ mua diêm nhưng không có xu lẻ.
− Rô-be đề nghị cầm đồng tiền vàng đi đổi; thấy nét mặt cương trực, tự hào của cậu bé, nhân vật "tôi" đã tin tưởng giao tiền.
− Vài giờ sau, nhân vật "tôi" trở về nhà thì gặp em trai của Rô-be đang đứng đợi.
− Cậu em đưa lại tiền thừa và giải thích lí do Rô-be không thể tự mang tiền đến trả vì bị xe tông gãy chân.
− Nhân vật "tôi" xúc động ("tim se lại") và nhận ra tâm hồn cao đẹp của cậu bé nghèo.
Câu 4 (1,0 điểm):
Chi tiết về ngoại hình của nhân vật Rô-be:
− "cậu bé chừng mười hai, mười ba tuổi".
− "ăn mặc tồi tàn, rách rưới".
− "mặt mũi gầy gò, xanh xao".
Đọc văn bản sau:
ĐỒNG TIỀN VÀNG
Một hôm, vừa bước ra khỏi nhà, tôi gặp một cậu bé chừng mười hai, mười ba tuổi, ăn mặc tồi tàn, rách rưới, mặt mũi gầy gò, xanh xao, chìa những bao diêm khẩn khoản nhờ tôi mua giúp. Tôi mở ví tiền ra và chép miệng:
– Rất tiếc là tôi không có xu lẻ.
– Không sao ạ. Ông cứ đưa cho cháu một đồng tiền vàng. Cháu chạy đến hiệu buôn đổi rồi quay lại trả ông ngay.
Tôi nhìn cậu bé và lưỡng lự:
– Thật chứ?
– Thưa ông, thật ạ. Cháu không phải là một đứa bé xấu.
Nét mặt của cậu bé cương trực và tự hào tới mức tôi tin và giao cho cậu đồng tiền vàng.
Vài giờ sau, trở về nhà, tôi ngạc nhiên thầy một cậu bé đang đợi mình, diện mạo rất giống cậu bé nợ tiền tôi, nhưng nhỏ hơn vài tuổi, gầy gò, xanh xao hơn và thoảng một nỗi buồn:
– Thưa ông, có phải ông vừa đưa cho anh Rô-be cháu một đồng tiền vàng không ạ?
Tôi khẽ gật đầu. Cậu bé tiếp:
– Thưa ông, đây là tiền thừa của ông. Anh Rô-be sai cháu mang đến. Anh cháu không thể mang trả ông được vì bị xe tông vào, gãy chân, đang phải nằm ở nhà.
Tim tôi se lại. Tôi đã thấy một tâm hồn đẹp trong cậu bé nghèo.
(Trích Truyện cổ khuyết danh nước Anh)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 3:
Câu 1 (2,0 điểm): Phân tích sự chuyển biến cảm xúc và thái độ của nhân vật "tôi" từ lúc ban đầu gặp Rô-be cho đến khi gặp em trai của Rô-be.
Câu 2 (2,0 điểm): Nhân vật Rô-be hiện lên với phẩm chất tốt đẹp nào?
Câu 3 (2,0 điểm): Em rút ra bài học gì cho bản thân từ văn bản "Đồng tiền vàng"?
Hướng dẫn giải
Câu 1 (2,0 điểm):
Sự chuyển biến cảm xúc của nhân vật "tôi":
− Ban đầu: Nhân vật "tôi" gặp Rô-be với tâm trạng nghi ngờ, lưỡng lự, chưa hoàn toàn tin tưởng khi cậu bé xin mượn đồng tiền vàng.
− Khi trao tiền: "Tôi" dần chuyển sang tin tưởng và có thiện cảm vì thái độ cương trực, tự tin và chân thành của Rô-be.
− Cuối truyện: Khi gặp em trai của Rô-be và biết cậu bị tai nạn, "tôi" chuyển sang xúc động, thương cảm sâu sắc.
Câu 2 (2,0 điểm):
Phẩm chất tốt đẹp của nhân vật Rô-be:
− Trung thực và giàu lòng tự trọng: Luôn giữ lời hứa, khẳng định bản thân không phải đứa trẻ xấu và tuyệt đối không tham tiền của người khác.
− Có tinh thần trách nhiệm cao: Dù bị xe tông gãy chân không thể đi lại, Rô-be vẫn dặn em trai mang tiền thừa đến trả tận tay cho khách.
Câu 3 (2,0 điểm):
Bài học rút ra từ văn bản "Đồng tiền vàng":
− Luôn giữ lòng trung thực: Thật thà và giữ đúng lời hứa trong mọi hoàn cảnh.
− Không đánh giá con người qua vẻ bề ngoài: Biết trân trọng phẩm giá và tâm hồn tốt đẹp bên trong người khác.
− Biết tin tưởng và trao đi sự tử tế: Mở lòng đối xử chân thành với mọi người xung quanh.