I. Đọc văn bản “Chiều hè ngoại ô” và trả lời các câu hỏi từ 1 đến 5.

CHIỀU HÈ NGOẠI Ô

Chiều hè ngoại ô mát mẻ và yên bình. Khi những tia nắng cuối cùng nhạt dần cũng là lúc gió bắt đầu lộng lên. Không khí dịu lại rất nhanh. Chỉ một lát, ngoại ô đã chìm lắng trong sắc chiều vàng nhạt. Bầu trời cao xanh vời vợi, từng làn mây lãng đãng trôi.

Đi qua mấy căn nhà cuối phố là tới những ruộng rau muống cạn. Mùa hè, rau muống lên xanh mơn mởn. Thấp thoáng trong những luống rau, ẩn hiện những bông hoa tím lấp lánh. Sau lưng những con phố chiều nhộn nhịp, hối hả là rặng tre xanh đang thì thầm trong gió, là đồng lúa chín mênh mông và khoảng trời xanh rộng bao la. Những đám mây trắng vui đùa đuổi nhau trên cao. Cánh phượng đầu hè trổ những chùm hoa đỏ rực. Tiếng sơn ca ríu rít như muốn thi tấu nhạc cùng tiếng ve râm ran.

Dưới bóng chiều êm dịu, tôi cùng lũ bạn đi dọc con kênh nước trong vắt. Hai bên bờ kênh, dải cỏ xanh êm ái như tấm thảm trải dài đón bước chân người. Cảnh đồng chiều phủ ráng vàng dịu dịu, toả hơi đất thơm nồng. Gió thoảng đưa hương lúa chín trộn với hương sen ngào ngạt. Chấp chới bóng đàn cò bay lượn phía trời xa. Không gian bát ngát của buổi chiều hè ngoại ô thật yên ả, mộc mạc và thanh bình.

Với bọn trẻ chúng tôi thì cái thú vị nhất trong những buổi chiều hè ngoại ô là được chơi thả diều. Khoảng không gian vắng lặng nơi bãi cỏ gần nhà tự nhiên chen chúc những cánh diều. Gió thổi lồng lộng. Những cánh diều rập rờn, đủ loại màu sắc, kích cỡ đua nhau bay lên cao. Tiếng sáo diều trầm bổng, vi vút trên tầng không ngút ngát. Lũ trẻ chúng tôi ngồi trên bãi cỏ, ngắm những cánh diều mềm mại như cánh bướm, ngẩn ngơ thả bao mơ ước tuổi thơ theo cánh diều bay lên tận trời xanh.

Lớn lên, xa bóng chiều ngoại ô, tôi vẫn đằng đẵng nhớ thương những buổi chiều hè xanh mát, thơm hương cỏ mật. Cứ mỗi độ về quê, tôi lại đi dọc bờ kênh, lặng tìm trong hương đất và tiếng gió những ký ức êm đềm, đẹp đẽ của tuổi thơ.

(Phỏng theo Khuất Quang Thuỵ, trích Kỷ niệm vùng ven, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, 1984)

II. Đọc văn bản “Đốm lửa hè” và trả lời các câu hỏi từ 6 đến 10.

ĐỐM LỬA HÈ

Cuối xuân, khi cơn gió lạnh sau cùng của cái rét nàng Bân qua đi, những khóm cây lựu già đua nhau đâm chồi nảy lộc. Từng chiếc lá lựu nhỏ nhắn lớn dần, xanh mơn mởn rồi chuyển màu xanh biếc, láng bóng. Cuối tháng ba, đầu tháng tư, lựu bắt đầu trổ ra những nụ hoa. Từ các đầu cành, từng chùm nụ lớn dần, trĩu xuống, đong đưa. Những chiếc nụ thuôn tròn hệt trái xoan, he hé sắc đỏ nhóm lửa cho mùa hè. Khi nở, nụ hoa nứt thành năm sáu cánh như miếng lụa đỏ xô tung ra cùng ánh nắng.

Chẳng mấy chốc, trên cành cây, những chùm hoa lựu đã bắt đầu lắc lư, gật gù nô đùa cùng đôi ba chú chim sâu đang lích rích. Hoa lựu nhỏ bé xinh xinh như cái nậm rượu cổ, ẩn nấp sau những chùm lá xanh um. Dưới ánh nắng vàng tươi đầu hè, từng chùm hoa tựa những ngọn đèn lồng treo chi chít, thi nhau khoe sắc rực rỡ. Khi những cơn gió nam làm đung đưa vòm lá, sắc đỏ bập bùng của những chùm hoa lựu thoắt ẩn thoắt hiện như những đốm lửa lập loè, nổi bật lên trên nền lá xanh biêng biếc.

Giữa hè, cái nắng đã trở nên gay gắt, cây lựu rực đỏ như bùng cháy rồi rơi rụng dần những cánh hoa. Từng quả lựu xanh non, to bằng cúc áo xuất hiện. Đầu quả xoè ra những cái tai xinh xắn. Cây lựu chắt chiu tinh chất suốt cả mùa hè nuôi chúng lớn dần theo từng ánh trăng non, trăng khuyết, trăng tròn. Cuối hè, những quả lựu bóng loáng, mỡ màng, to bằng nắm tay chú bé lên mười, trĩu trịt vin cành cây xuống sát đất.

Đầu thu, vỏ quả lựu chuyển từ xanh nhạt sang trắng ngà rồi nâu tía. Giữa thu, quả lựu chín, hạt lựu mọng nước, trong suốt như ngọc, vị ngọt và thơm. Từ xưa đến nay, người ta trồng cây lựu để làm cảnh, để ăn trái và bào chế nhiều loại thuốc quý.

(Phỏng theo Vũ Bằng, trích Nhớ vườn quê, Tuyển tập Văn học Việt Nam 1975 – 1985)