Báo cáo học liệu
Mua học liệu
Mua học liệu:
-
Số dư ví của bạn: 0 coin - 0 Xu
-
Nếu mua học liệu này bạn sẽ bị trừ: 2 coin\Xu
Để nhận Coin\Xu, bạn có thể:
Đề thi thử tuyển sinh vào lớp 10 trường THPT Sông Công (Lần 2) SVIP
Đọc văn bản sau:
ĐỒNG VỌNG NGƯỢC CHIỀU
Lã Thế Khanh
Theo cái gậy tre dò đường, bà lão rờ rẫm từng bước về phía cửa ga. Bà đi như người tập làm xiếc trên dây. Chiếc nón lá rách lướp tướp, từ bàn tay gầy guộc, lẩy bẩy của bà huơ đi huơ lại, không lúc nào yên.
Dừng lại bên đống rác lớn, bà lão bắt đầu van vỉ:
– Cháu lạy các ông các bà… Cháu mù loà già cả… Cháu xin các ông các bà nhón tay làm phúc…
Không một hồi âm, ngoài tiếng vo ve của mấy con nhặng xanh đang tranh ăn trên một chiếc lá bánh. Một con chuột ngày trơ tráo bò lên bàn chân bà lão. Bà sững người. Khuôn mặt loé lên một tia sáng mỏng. Bà đưa tay lần tìm từng tí trong lòng chiếc nón. Nhưng ngay sau đó, cặp mắt nặng trĩu, ầng ẫng nước của bà tối sầm lại.
Bà lão tiếp tục van vỉ. Vẫn điệp khúc cũ. Nhưng càng về sau càng thống thiết, não nề. Những câu nói rời rạc, như tự chảy ra từ khuôn miệng dúm dó, xệch xạc của bà. Cái nón vẫn trống huếch. Một tia nắng lọt qua cái chóp thủng, xiên thẳng xuống đất, như đóng đinh bà lão xuống nền đường.
***
Nằm dưới gốc cây sấu già, bé Chi thiu thiu ngủ. Nó gối đầu trên cái túi dúm dó, khâu bằng bốn, năm loại vải cũ, sờn. Một cái bát sắt hoen gỉ, thủng đáy, nằm lăn lóc bên cạnh. Bộ ngực gầy trơ xương của con bé thắc thỏm dưới làn áo cáu bẩn, nhàu nát.
Từ sáng tới giờ chưa có chút gì trong bụng, nên bé Chi đói rũ người. Nó hy vọng giấc ngủ xua tan cái đói. Nhưng không thể được.
Mọi ngày vào tầm này, mèng ra nó cũng xin được đủ tiền mua hai cái bánh mì. Hôm nay xúi quẩy thế nào, chỉ được tờ hai trăm đồng mất góc.
Bỗng bé Chi giật thót người. Có một bàn chân nào đó giẫm lên người nó. Đang lúc đói mệt, bé Chi gầm lên:
– Mù à? Người ta nằm thế mà giẫm lên!
– Bà mù… Mù thật cháu ạ! Thôi, bà đã trót… Cho bà xin!
Lặng đi một lát, bé Chi đưa hai tay sờ mắt mình. Từ hai hốc mắt của nó, những giọt nước mặn chát, rỉ ra. Nó ngập ngừng:
– Cháu… Cháu xin lỗi bà! Cháu không biết là bà như thế…
Bà lão ngúc ngắc đầu như thể chấp nhận, rồi tiếp tục đi về phía có tiếng đông người. Vừa đi bà lại vừa lẩm bẩm:
– Cháu lạy các ông các bà… Cháu xin các ông các bà nhón tay làm phúc… thương kẻ mù loà khốn khổ này!
Nghĩ ngợi điều gì đó, bé Chi lấy trong túi áo ra tờ giấy bạc hai trăm đồng mất góc, quả quyết:
– Bà ơi!... Cháu bảo này!
Bà lão dừng ngay lại. Bà nhận ra người gọi mình chính là con bé bà vừa nói chuyện. Linh cảm bảo bà sẽ gặp may.
– Bà ơi! Cháu… cháu biếu bà!
Khuôn mặt lộ vẻ vui mừng, bà lão chậm chạp quay trở lại, rồi chìa nón về phía gốc cây chờ đợi. Đúng khoảnh khắc ấy, một cơn gió nhẹ ào qua. Từ trên cây sấu già, những phiến lá khô rơi xuống, khẽ khàng, đúng vào cái nón của bà lão.
Ngỡ con bé thả tiền vào nón, bà lão đưa tay quờ đi quờ lại. Một cái nhíu mày xéo ngang vừng trán nhăn nheo. Bà lão buồn bã đi tiếp về phía cửa ga. Vừa đi bà vừa thầm nói:
– Lừa cả người già…
Ngồi ở gốc cây, bé Chi vẫn chìa đồng bạc về phía trước, vẻ thành tâm. Chờ mãi, không thấy bà lão nhận tiền, nó đứng phắt dậy, thảng thốt gọi:
– Bà ơi! Cháu xin biếu bà! Thực đấy mà!
Không ai trả lời con bé. Nó đưa tay quờ quạng quanh mình. Bàn tay nó chạm phải thân cây sấu già, thô nhám.
Nhét tờ bạc vào túi áo, một tay cầm túi, một tay chống gậy, con bé mù thập thững tìm đường. Lúc ấy là mười hai giờ trưa. Mùa hạ nắng chói chang, in hình bé Chi xuống nền đường, tròn như đồng tiền vàng…
(Rút từ quyển 40 truyện rất ngắn, NXB Hội Nhà văn, 1994, tr. 35, 36, 37)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm). Xác định thời gian và không gian nghệ thuật của đoạn trích.
Câu 2 (0,5 điểm). Chỉ ra 01 lời của người kể chuyện và 01 lời của nhân vật trong đoạn trích.
Câu 3 (1,0 điểm). Phân tích tác dụng của các từ láy trong những câu văn sau: Theo cái gậy tre dò đường, bà lão rờ rẫm từng bước về phía cửa ga. Bà đi như người tập làm xiếc trên dây. Chiếc nón lá rách lướp tướp, từ bàn tay gầy guộc, lẩy bẩy của bà huơ đi huơ lại, không lúc nào yên.
Câu 4 (1,0 điểm). Tóm tắt những sự việc chính trong văn bản.
Câu 5 (1,0 điểm). Em sẽ ứng xử như thế nào khi đứng trước những hiểu lầm trong cuộc sống? Vì sao?
Hướng dẫn giải:
Câu 1. (0,5 điểm)
– Thời gian: Mùa hạ, buổi trưa nắng chói chang (12 giờ trưa).
– Không gian: Tại khu vực ga tàu (phía cửa ga, bên đống rác, dưới gốc cây sấu già).
Câu 2. (0,5 điểm)
– 01 lời của người kể chuyện: "Theo cái gậy tre dò đường, bà lão rờ rẫm từng bước về phía cửa ga.". (Hoặc bất kỳ câu văn nào không nằm trong ngoặc kép/ lời thoại).
– 01 lời của nhân vật: "– Bà mù… Mù thật cháu ạ! Thôi, bà đã trót… Cho bà xin!" (Lời của bà lão) hoặc "– Bà ơi! Cháu… cháu biếu bà!". (Lời của bé Chi).
Câu 3. (1,0 điểm)
– Các từ láy: rờ rẫm, lướp tướp, lẩy bẩy.
– Tác dụng:
+ Về nội dung: Khắc hoạ sinh động và chân thực tình cảnh tội nghiệp, đáng thương của bà lão mù. Từ "rờ rẫm" gợi tả sự dò dẫm, bất an của người khiếm thị; "lướp tướp" nhấn mạnh sự rách nát, nghèo khổ; "lẩy bẩy" gợi tả sự già yếu, run rẩy vì tuổi tác và có thể là vì đói khát.
+ Về nghệ thuật: Làm cho câu văn giàu tính hình tượng, tăng sức biểu cảm, khơi gợi niềm trắc ẩn và sự đồng cảm sâu sắc từ phía độc giả đối với nhân vật.
Câu 4. (1,0 điểm)
Tóm tắt các sự việc chính:
– Bà lão mù rách rưới đi ăn xin ở ga tàu nhưng không ai đoái hoài.
– Bà vô tình giẫm phải bé Chi (cũng là một đứa trẻ mù đang nằm ngủ vì đói dưới gốc sấu).
– Bé Chi gắt gỏng nhưng khi biết bà cũng mù thì hối lỗi và quyết định biếu bà tờ 200 đồng (tài sản duy nhất của nó).
– Khi Chi định cho tiền, một cơn gió thổi lá khô rơi vào nón bà lão. Bà lão sờ thấy lá, ngỡ mình bị trêu chọc/ lừa dối nên buồn bã bỏ đi.
– Chi cố gọi theo để đưa tiền nhưng bà lão đã đi xa; kết thúc bằng hình ảnh bé Chi cũng cầm gậy, một mình thập thững bước đi giữa trưa nắng.
Câu 5. (1,0 điểm)
– Cách ứng xử: Khi đứng trước những hiểu lầm, em sẽ giữ bình tĩnh, lắng nghe đối phương và kiên nhẫn giải thích bằng thái độ chân thành, ôn hoà. Nếu hoàn cảnh không cho phép giải thích ngay lúc đó (như bé Chi trong truyện), em sẽ chọn cách bao dung và tìm cơ hội khác để hoá giải thay vì oán trách.
– Lí giải:
+ Sự nóng giận hay im lặng tiêu cực chỉ khiến hiểu lầm thêm sâu sắc.
+ Như trong văn bản, sự hiểu lầm giữa bà lão và bé Chi là "bi kịch của sự khốn cùng" – nơi những khiếm khuyết về thể xác và nghịch cảnh thiên nhiên ngăn cản lòng tốt gặp nhau. Hiểu được điều này, chúng ta sẽ thấy trân trọng hơn sự giao tiếp và thấu hiểu giữa người với người.
Câu 1 (2,0 điểm). Em hãy viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích nhân vật bé Chi trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Câu 2 (4,0 điểm). Trong tác phẩm Như dòng sông chảy, Paulo Coelho cho rằng: "Ở chiếc bút chì, thứ thực sự quan trọng không phải là lớp gỗ bao ngoài, mà là phần lõi chì bên trong. Ở con người cũng vậy, thứ thực sự quan trọng chính là những gì thẳm sâu trong tâm hồn. Vì thế, hãy luôn để ý lắng nghe tiếng nói bên trong bạn".
Từ chia sẻ trên, em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) bàn về ý nghĩa của việc lắng nghe chính mình.
Hướng dẫn giải:
Câu 1. (2,0 điểm)
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):
− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 150 chữ) của đoạn văn.
− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Phân tích nhân vật bé Chi trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):
Gợi ý:
– Hoàn cảnh đáng thương:
+ Là một đứa trẻ mù, sống lang thang, đi ăn xin nơi cửa ga.
+ Ngoại hình khắc khổ: "gầy trơ xương", "áo cáu bẩn", đói đến mức "rũ người", phải ngủ dưới gốc cây để quên đi cơn đói.
– Vẻ đẹp tâm hồn:
+ Sự thấu cảm và lòng trắc ẩn: Dù ban đầu gắt gỏng vì bị giẫm trúng, nhưng khi biết bà lão cũng mù, Chi lập tức hối lỗi và rơi nước mắt. Đó là sự đồng cảm của những người cùng cảnh ngộ.
+ Sự hào hiệp, vị tha: Sẵn sàng cho đi tờ tiền duy nhất (200 đồng) mà mình có cho bà lão. Hành động "quả quyết" và "thành tâm" cho thấy lòng tốt không tính toán của một đứa trẻ.
– Bi kịch của lòng tốt:
+ Sự mù loà của cả hai nhân vật cùng với cơn gió định mệnh (thổi lá vào nón) đã khiến lòng tốt của Chi bị hiểu lầm là sự lừa dối.
+ Chi tiết cuối truyện: Hình ảnh bé Chi "thập thững" dưới nắng trưa, bóng đổ xuống "tròn như đồng tiền vàng" khẳng định giá trị tâm hồn lấp lánh của em giữa cuộc đời đầy rẫy khó khăn.
=> Qua nhân vật bé Chi, tác giả ngợi ca tình người ấm áp và khơi gợi niềm trắc ẩn sâu sắc nơi người đọc trước những mảnh đời "tàn nhưng không phế" về nhân cách.
Câu 2. (4,0 điểm)
a. Bảo đảm yêu cầu về bố cục, dung lượng của bài văn nghị luận:
Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ).
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:
Bàn luận về ý nghĩa của việc lắng nghe chính mình.
c. Viết được bài văn đảm bảo các yêu cầu:
HS biết triển khai và làm sáng tỏ vấn đề nghị luận. Sau đây là một số gợi ý:
* Mở bài:
– Dẫn dắt: Cuộc sống hiện đại với nhịp sống hối hả và sự bùng nổ của mạng xã hội đôi khi khiến con người quá mải mê chạy theo những giá trị bên ngoài.
– Nêu vấn đề: Mượn hình ảnh chiếc bút chì trong tác phẩm Như dòng sông chảy, Paulo Coelho đã đưa ra một bài học sâu sắc: Giá trị thực sự của con người nằm ở "phần lõi" tâm hồn. Từ đó, ta thấy được tầm quan trọng của việc lắng nghe chính mình.
* Thân bài:
– Giải thích:
+ Hình ảnh chiếc bút chì:
++ Lớp gỗ bao ngoài: Tượng trưng cho vẻ bề ngoài, danh tiếng, địa vị, tài sản hay những kỳ vọng mà xã hội áp đặt lên chúng ta.
++ Phần lõi chì bên trong: Tượng trưng cho tư tưởng, tình cảm, đạo đức, ước mơ và bản sắc riêng biệt của mỗi cá nhân.
+ Lắng nghe chính mình: Là quá trình quay trở về với nội tâm, thấu hiểu những mong muốn, cảm xúc và giá trị thật của bản thân thay vì bị cuốn theo đám đông.
– Vai trò của việc lắng nghe chính mình:
+ Giúp ta sống một cuộc đời trung thực và hạnh phúc: Khi biết mình thực sự muốn gì, ta sẽ không sống cuộc đời của người khác hay chạy theo những mục tiêu phù hợp với "vỏ gỗ" nhưng lại xa lạ với "lõi chì".
+ Làm nền tảng cho những quyết định đúng đắn: Tiếng nói bên trong (trực giác và lí trí cá nhân) là chiếc kim chỉ nam giúp ta vượt qua những áp lực dư luận để chọn con đường phù hợp nhất với năng lực và đam mê.
+ Giúp chữa lành và tìm thấy sự bình yên: Lắng nghe chính mình là cách để thấu hiểu nỗi đau, sự mệt mỏi, từ đó biết cách yêu thương và chăm sóc bản thân, tránh được sự kiệt sức trong một thế giới quá nhiều tiếng ồn.
+ Tạo nên sự khác biệt và sáng tạo: Chỉ khi thấu hiểu bản sắc riêng, con người mới có thể đóng góp cho xã hội những giá trị độc đáo, không trộn lẫn.
– Thực trạng xã hội:
+ Nhiều người, đặc biệt là giới trẻ, đang bị "ô nhiễm tiếng ồn" từ định kiến xã hội, xu hướng đám đông trên mạng xã hội (FOMO). Họ mải mê gọt giũa "lớp vỏ" cho thật bóng bẩy nhưng để "phần lõi" trở nên khô héo, trống rỗng.
+ Nhiều người sống vô định, dễ rơi vào trạng thái hoang mang, mất phương hướng hoặc trầm cảm khi những giá trị ảo bên ngoài sụp đổ.
– Bài học nhận thức và hành động:
+ Dành không gian cho sự tĩnh lặng: Thiền định, viết nhật kí hoặc đơn giản là những phút giây đi bộ một mình để tách biệt khỏi sự ồn ào.
+ Học cách đặt câu hỏi: "Điều này có thực sự khiến mình hạnh phúc?", "Đây là điều mình muốn hay điều người khác muốn mình làm?".
+ Dũng cảm đối diện: Lắng nghe không chỉ là nghe điều tốt mà còn là đối diện với cả những khiếm khuyết, nỗi sợ hãi bên trong để hoàn thiện mình.
* Kết bài:
– Khẳng định lại vấn đề: Chiếc bút chì chỉ thực sự hữu ích khi phần lõi của nó được sử dụng để viết nên những trang đời ý nghĩa. Con người cũng vậy, giá trị không nằm ở cái xác thân hay hào quang giả tạo mà ở độ dày của tâm hồn.
– Lời nhắn nhủ/ Thông điệp: Hãy là người bạn thân nhất của chính mình. Hãy bắt đầu lắng nghe tiếng nói bên trong từ hôm nay để mỗi bước đi trên đường đời đều mang đậm dấu ấn cá nhân và sự an lạc.