Đề thi thử tuyển sinh vào lớp 10 (lần 2) phường Trường Vinh SVIP

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (0,5 điểm)

– Thể thơ: Thơ tự do.

– Dấu hiệu: Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau (dòng 3 chữ, dòng 5 chữ, dòng 8 chữ,...); nhịp điệu linh hoạt, không tuân theo quy tắc hiệp vần hay bằng trắc nghiêm ngặt của các thể thơ truyền thống.

Câu 2. (0,5 điểm)

Nhân vật trữ tình: "Tôi" hoặc "Chúng tôi" (những người con đã lớn lên từ mảnh vườn của cha, hiện đã trưởng thành và có cuộc sống riêng).

Câu 3. (1,0 điểm)

– Phép điệp ngữ: Điệp từ "Có" (Có ước mơ..., Có đắng cay..., Có hàng cây,...).

– Tác dụng:

+ Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu dồn dập, nhấn mạnh, như một lời liệt kê đầy xúc động về những giá trị hiện hữu trong mảnh vườn.

+ Về nội dung: Khẳng định mảnh vườn không chỉ là nơi trồng cây mà là nơi kết tinh tất cả: từ tâm huyết, ước mơ của cha ông đến những gian khổ, nhọc nhằn ("đắng cay chua chát") và cả những thành quả ngọt ngào. Qua đó, thể hiện sự trân trọng và thấu hiểu sâu sắc của người con đối với cội nguồn.

Câu 4. (1,0 điểm)

Bài thơ gợi lên những cảm xúc:

– Sự xúc động và biết ơn: Biết ơn sự hi sinh thầm lặng của cha mẹ (đời cha nén vào lòng đất) và sự nuôi dưỡng của quê hương (hòn sỏi gầy nuôi nấng chúng tôi).

– Niềm hoài niệm: Nhớ về tuổi thơ, về sự gắn bó giữa anh em trong gia đình dưới mái nhà chung.

– Sự tự hào: Tự hào về điểm tựa tinh thần vững chãi từ gia đình giúp mỗi người con vững vàng bước vào đời.

Câu 5. (1,0 điểm)

– Ý nghĩa câu thơ: "Cây" chính là biểu tượng của cội nguồn, gia đình, truyền thống và công lao dưỡng dục của cha mẹ. "đứng thẳng" là biểu tượng của sự trưởng thành, sống chính trực, bản lĩnh và thành công.

– Bài học rút ra:

+ Lòng biết ơn cội nguồn: Con người chỉ có thể trưởng thành và đứng vững giữa cuộc đời khi biết trân trọng và lấy những giá trị truyền thống, tình cảm gia đình làm điểm tựa.

+ Sống chính trực: Phải sống sao cho xứng đáng với những hi sinh, "đắng cay chua chát" mà thế hệ trước đã trải qua để nuôi dạy ta nên người.

+ Sự tiếp nối: Gia đình là bệ phóng, nhưng chính chúng ta phải tự nỗ lực để "đứng thẳng" bằng chính đôi chân và nhân cách của mình.

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (2,0 điểm)

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):

− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 150 chữ) của đoạn văn.

− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Phân tích hình ảnh mảnh vườn trong bài thơ "Mảnh vườn" của Vũ Hoàng Nam.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):

Gợi ý:

– Mảnh vườn – Nơi kết tinh lao động và sự hi sinh của cha ông:

+ Mảnh vườn chứa đựng "ước mơ đời cha" được "nén vào lòng đất". Từ ngữ "nén" gợi tả sự dồn nén của mồ hôi, nước mắt và cả những khát vọng thầm lặng.

+ Vườn là nơi trải qua "đắng cay chua chát", "nắng mưa bão táp" để đổi lấy "quả ngọt ngon". Đây là sự ẩn dụ cho quá trình nuôi dưỡng gian khổ để các con có được thành quả.

– Mảnh vườn – Cái nôi nuôi dưỡng tâm hồn và thể chất:

+ Hình ảnh "hòn sỏi gầy nuôi nấng chúng tôi" đầy xúc động: Ngay cả sự cằn cỗi, nghèo khó của quê hương cũng vẫn chắt chiu nhựa sống để nuôi con khôn lớn.

+ Vườn có linh hồn, biết "dõi theo" các con bằng "ngàn mắt lá xanh", thể hiện sự bao bọc, che chở của quê hương, gia đình luôn dõi theo mỗi bước chân của con người.

– Mảnh vườn – Biểu tượng của sự gắn kết và sẻ chia: Dù các con có "chia tổ" (trưởng thành, lập nghiệp riêng) thì mảnh vườn vẫn là nơi "san đều nỗi nhớ", "san đều trái chín". Nó là sợi dây liên kết tình anh em, tình gia đình bền chặt.

– Mảnh vườn – Điểm tựa để con người sống chính trực: Hình ảnh kết thúc: "Tựa vào cây, chúng tôi đứng thẳng". Mảnh vườn (cội nguồn) chính là bệ phóng, là sức mạnh niềm tin giúp những người con giữ vững nhân cách, sống hiên ngang giữa cuộc đời.

=> Mảnh vườn đã trở thành một phần di sản tinh thần, là "quê hương" thu nhỏ trong tim mỗi người, nhắc nhở về đạo lí uống nước nhớ nguồn.

Câu 2. (4,0 điểm)

a. Bảo đảm yêu cầu về bố cục, dung lượng của bài văn nghị luận:

Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ).

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

Trình bày suy nghĩ của em về vấn đề: Làm thế nào để nuôi dưỡng một tâm hồn đẹp?

c. Viết được bài văn đảm bảo các yêu cầu:

HS biết triển khai và làm sáng tỏ vấn đề nghị luận. Sau đây là một số gợi ý:

* Mở bài:

– Nêu vấn đề: Trong một thế giới đầy những cám dỗ và giá trị vật chất, việc giữ gìn và bồi đắp cho mình một tâm hồn đẹp không chỉ là nhu cầu mà còn là trách nhiệm của mỗi người để có được hạnh phúc thực sự.

– Nhận xét khái quát: Nuôi dưỡng tâm hồn đẹp là một hành trình bền bỉ của việc học hỏi, yêu thương và tự hoàn thiện mình.

* Thân bài:

– Giải thích:

+ Tâm hồn đẹp không phải là điều gì trừu tượng. Đó là sự hội tụ của lòng nhân ái, sự trung thực, tinh thần lạc quan, lòng biết ơn và bản lĩnh sống chính trực.

+ Nó là "phần lõi" của chiếc bút chì (như ý của Paulo Coelho), là sức mạnh nội tại định nghĩa nên giá trị của một con người.

– Cách để nuôi dưỡng một tâm hồn đẹp:

+ Trau dồi tri thức và làm bạn với những trang sách: Sách là nguồn dinh dưỡng cho trí tuệ và tâm hồn. Những cuốn sách hay dạy ta cách thấu cảm, mở mang tầm nhìn và hiểu về những mảnh đời khác nhau.

+ Thể hiện lòng biết ơn (Uống nước nhớ nguồn): Nuôi dưỡng tâm hồn bắt đầu từ việc trân trọng những gì mình đang có như gia đình, nguồn cội, thiên nhiên và cả những người đã giúp đỡ ta.

+ Nuôi dưỡng lòng trắc ẩn và sự sẻ chia: Biết rung động trước nỗi đau của người khác và sẵn sàng đưa tay giúp đỡ. "Sống là đâu chỉ nhận riêng mình.". Khi ta trao đi yêu thương, tâm hồn ta sẽ nhận lại sự thanh thản và giàu có về cảm xúc.

+ Rèn luyện bản lĩnh và thái độ sống tích cực: Đứng trước khó khăn, thay vì than vãn, hãy chọn cách đối diện bằng sự lạc quan. "Tựa vào cây để đứng thẳng" – lấy những giá trị đúng đắn làm điểm tựa để không gục ngã.

– Ý nghĩa của việc có một tâm hồn đẹp:

+ Với cá nhân: Tạo ra năng lượng bình an, giúp ta tự tin và được mọi người yêu quý, tôn trọng.

+ Với xã hội: Những tâm hồn đẹp như những "vệt sáng" kết nối với nhau, tạo nên một cộng đồng nhân văn, tử tế và tốt đẹp hơn.

– Phản biện:

+ Phê phán những người chỉ mải mê chăm chút vẻ bề ngoài (lớp vỏ gỗ) mà bỏ mặc tâm hồn (lõi chì) trở nên khô cằn, băng giá.

+ Cần phân biệt "tâm hồn đẹp" với sự "yếu đuối" hay "mơ mộng hão huyền". Một tâm hồn đẹp cần đi đôi với một trí tuệ sáng suốt.

* Kết bài:

– Khẳng định lại vấn đề: Tâm hồn đẹp giống như một mảnh vườn, nếu không chăm sóc, cỏ dại sẽ mọc đầy.

– Lời nhắn nhủ: Đừng đợi đến khi hoàn hảo mới bắt đầu nuôi dưỡng tâm hồn. Hãy bắt đầu từ những việc nhỏ nhất: Một nụ cười chân thành, một lời cảm ơn hay một trang sách ý nghĩa.