Đề thi thử tốt nghiệp THPT của Sở Giáo dục và Đào tạo Đà Nẵng

Câu 1 (0,5 điểm). 01 dấu hiệu hình thức để nhận biết thể thơ tự do của văn bản: Số chữ trong cách dòng không bằng nhau/ cách ngắt nhịp linh hoạt/ không gieo vần cố định.

Câu 2 (0,5 điểm). Những điều xuất hiện trong lịch sử loài người từ cách ta 200 mét đến 5 mét cuối cùng được nhắc đến trong đoạn (2): đế chế huy hoàng La Mã, những thành trì trung cổ, Lêôna đơ Vanhxi ngồi vẽ bức tranh La Giôcông nổi tiếng, sợi bấc thắp trên đĩa dầu leo lét, ánh điện mới bừng lên.

Câu 3 (1,0 điểm).

– Chỉ ra được biện pháp tu từ liệt kê: tạo ra xe hơi, máy bay, ra-đi-ô và vô tuyến truyền hình, làm nổ hạt nhân, bay lên vũ trụ, chế thử chất sống nguyên sinh, bộ óc phi thường điện tử.

– Phân tích được tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê:

+ Diễn tả chi tiết, cụ thể những phát minh vĩ đại của loài người trong 5 mét cuối cùng để nhấn mạnh tốc độ lớn của thời đại và thể hiện thái độ thán phục của nhân vật trữ tình.

+ Tạo sự sinh động, hấp dẫn, ấn tượng: Tạo nhịp điệu dồn dập cho lời thơ.

Câu 4 (1,0 điểm). 

Nhan đề và nội dung của văn bản có mối quan hệ chặt chẽ, cùng hướng đến làm rõ chủ đề.

+ Nhan đề khái quát đặc điểm của thời hiện đại ngày nay: Phát triển nhanh chóng, vượt bậc với nhịp độ biến đổi mạnh mẽ chưa từng thấy.

+ Nội dung văn bản làm rõ sự phát triển phi thường của lịch sử bằng cách so sánh lịch sử nhân loại như một con đường dài 60 cây số: phần lớn quãng đường đầu con người còn sống trong sự hoang sơ, nhưng chỉ trong "5 mét cuối cùng", nhân loại đã đạt được hàng loạt thành tựu kì diệu như ánh điện, xe hơi, máy bay, rađiô, truyền hình, năng lượng hạt nhân, bay vào vũ trụ, máy tính điện tử. Đồng thời, bài thơ còn gợi lên sự khẩn trương, căng sức, sôi động của đời sống hiện đại. Từ đó, tác giả thể hiện suy ngẫm về vai trò của người trẻ trong thời đại mà "thế giới vùn vụt tăng tốc độ".

Câu 5 (1,0 điểm). 

– Đọc bài thơ, em nhận ra lời nhắn nhủ của tác giả về khả năng thích nghi của con người trước sự phát triển nhanh chóng của thời đại.

– Từ đó, em rút ra cho mình nhiều bài học sâu sắc, đáng quý:

+ Đầu tiên, trước nhịp sống hiện đại đang biến đổi từng ngày, ta cần giữ cho mình sự bình tĩnh, tỉnh táo và không để bản thân rơi vào trạng thái hoang mang. Tuổi trẻ cần rèn luyện bản lĩnh vững vàng để không bị cuốn trôi bởi những thay đổi nhanh chóng hoặc những tác động tiêu cực của xã hội.

+ Hơn thế, mỗi học sinh cần ý thức học tập không ngừng, mở rộng hiểu biết để bắt kịp bước tiến của thời đại.

+ Bên cạnh tri thức, chúng ta cần trau dồi các kĩ năng cần thiết nhằm thích nghi tốt hơn với cuộc sống hiện đại. Tuổi trẻ cần nuôi dưỡng ước mơ, khát vọng cống hiến và tinh thần sáng tạo để tạo nên những giá trị mới.

+ Đặc biệt, trong thời đại bùng nổ thông tin, mỗi người phải biết tiếp nhận có chọn lọc và sử dụng công nghệ một cách thông minh, đúng mục đích.

+ Mỗi người cũng nên chủ động nắm bắt cơ hội, vượt qua thử thách để khẳng định bản thân và đóng góp tích cực cho cộng đồng.

Câu 1 (2,0 điểm).

Đoạn văn đáp ứng được các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, dung lượng.

– Vấn đề nghị luận: Dòng suy ngẫm của nhân vật trữ tình trong văn bản.

– Hình thức: Có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp,...

– Dung lượng: Khoảng 200 chữ.

b. Yêu cầu cụ thể: Thí sinh triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

b1. Phân tích được dòng suy ngẫm của nhân vật trong văn bản

– Suy ngẫm về quá trình phát triển của lịch sử nhân loại:

+ Đặt ra một giả thiết thú vị: "lịch sử loài người dài 60 cây số". => Cách quy đổi thời gian thành không gian vô cùng độc đáo. Trong đó, "58 cây số đầu, là đất bãi, rừng hoang" – phần lớn thời gian trôi qua chậm chạp, trong sự hoang sơ. Tuy nhiên, chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi, loài người đã không ngừng tạo ra những phát minh vượt trội, thúc đẩy tốc độ phát triển phi thường của thời đại.

+ Càng về cuối, các phát minh và thành tựu càng xuất hiện dồn dập như rìu đá, La Mã, Trung cổ, tranh La Giôcông, ánh điện. Đặc biệt, chỉ trong "5 mét cuối cùng", loài người đã tạo ra xe hơi, máy bay, truyền hình, năng lượng hạt nhân, du hành vũ trụ, máy tính điện tử. Cách liệt kê này cho thấy tốc độ phát triển phi thường của văn minh nhân loại, thể hiện sự tự hào của nhân vật trữ tình trước sự phát triển nhanh chóng của nhân loại.

– Suy ngẫm về giới hạn và sức mạnh của người trẻ trong "thời đại tốc độ lớn":

+ Từ nhận thức về thời đại, nhân vật trữ tình chuyển sang suy ngẫm về tuổi trẻ: "Tuổi trẻ chúng ta chính ở giữa thời này!". Câu thơ vừa là lời khẳng định, vừa chứa niềm tự hào. Những người trẻ đang ở giữa thời đại bùng nổ tri thức, khoa học, kĩ thuật, mỗi người cần phải biết sống xứng đáng với thời đại ấy.

+ Lời khuyên đối với thế hệ trẻ: "Chớ nên kêu ca chút gì về tuổi trẻ chẳng bình yên./ Về thế giới vùn vụt tăng tốc độ.". => Thể hiện thái độ sống tích cực cùng suy ngẫm của nhân vật về cách sống của thế hệ trẻ ngày nay.

+ Suy ngẫm về sự ngắn ngủi của đời người: Điều đáng tiếc không phải là thời đại quá nhanh, mà là "cuộc đời mình quá nhỏ/ Để hiểu đến tận cùng bao bí ẩn hôm nay...". => Bộc lộ một nỗi tiếc nuối đẹp, tiếc vì đời người hữu hạn, trong khi thế giới thì vô cùng rộng lớn và chứa đựng biết bao điều cần khám phá. Đó không phải là sự bi quan, mà là biểu hiện của khát vọng hiểu biết mãnh liệt.

+  Khẳng định sự ngắn ngủi của đời người và sự hữu hạn của hiểu biết không thể cản bước người trẻ chinh phục những điều kì diệu: Những con người trẻ tuổi không được "chóng mặt" trước tốc độ lớn. Trái lại, phải biết biến thời đại ấy thành cơ hội để sáng tạo và chinh phục: "Nếu những chuyện thần kì phải làm, chưa có thật/ Thì tuổi trẻ dành cho ta –/ Để đoạt lấy những thần kì!". Từ "đoạt lấy" thể hiện tinh thần chủ động, mạnh mẽ, quyết liệt. Những điều kì diệu không tự nhiên xuất hiện mà tuổi trẻ phải dấn thân, học hỏi, sáng tạo để biến cái chưa có thành hiện thực.

=> Như vậy, dòng suy ngẫm của nhân vật trữ tình đi từ nhận thức về tốc độ phát triển của lịch sử, đến niềm tự hào khi tuổi trẻ được sống giữa thời đại lớn, rồi hướng tới thái độ sống tích cực, khát vọng khám phá và tinh thần chinh phục những điều kì diệu. Bài thơ không chỉ ca ngợi thời đại khoa học kĩ thuật, mà còn gửi gắm một thông điệp đẹp đẽ rằng tuổi trẻ phải sống mạnh mẽ, say mê, chủ động và có trách nhiệm trước thời đại của mình.

– Nghệ thuật: Thể thơ tự do với cách ngắt nhịp, gieo vần linh hoạt; yếu tố trữ tình kết hợp nhuần nhuyễn với yếu tố tự sự, yếu tố nghị luận; giọng điệu suy tư, triết lí; cách nói giả định, so sánh, đề nghị;...

b2. Đánh giá được dòng suy ngẫm của nhân vật trữ tình trong văn bản

– Những suy ngẫm sâu sắc, đúng đắn, tích cực:

+ Nhân vật trữ tình đã nhìn nhận thời đại hiện nay trong mối liên hệ với toàn bộ lịch sử nhân loại, giúp người đọc thấy được sự kì diệu của văn minh nhân loại và vị trí đặc biệt của tuổi trẻ hôm nay.

+ Những suy ngẫm còn thể hiện sự tích cực khi không kêu ca vì "tuổi trẻ chẳng bình yên", cũng không lo sợ trước "thế giới vùn vụt tăng tốc độ". Trái lại, nhân vật trữ tình cho rằng điều đáng tiếc là đời người quá ngắn để hiểu hết những bí ẩn của cuộc sống. Đây là một cách nghĩ đúng đắn, thể hiện tinh thần ham học hỏi, say mê khám phá và không ngại thử thách.

– Khơi dậy khát vọng cống hiến của tuổi trẻ trong thời đại mới: Qua những suy ngẫm của tác giả, có thể thấy tuổi trẻ không nên đứng ngoài sự vận động của xã hội, mà phải chủ động bước vào cuộc sống, dám mơ ước, dám sáng tạo, dám "đoạt lấy những thần kì". Những câu thơ cuối đã truyền cảm hứng mạnh mẽ, nhắc nhở thế hệ trẻ phải sống có lí tưởng, có trách nhiệm và biết góp phần làm nên những thành tựu mới cho đất nước, cho nhân loại.

b3. Sáng tạo

– Có những ý đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục.

– Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.

Câu 2 (4,0 điểm).

Bài văn đáp ứng được các yêu cầu sau:

a. Yêu cầu chung: Xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, dung lượng và sử dụng bằng chứng.

– Vấn đề nghị luận: Tuổi trẻ "viết" nên những chuyện thần kì.

– Hình thức: Bài văn.

– Dung lượng: Khoảng 200 chữ.

– Bằng chứng: Thực tế đời sống và văn bản ở phần Đọc hiểu.

b. Yêu cầu cụ thể: Thí sinh triển khai viết theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận.

b1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận xã hội

– Mở bài: Giới thiệu được vấn đề nghị luận.

– Kết bài: Khẳng định được vấn đề nghị luận.

b2. Giải thích được vấn đề nghị luận

– Tuổi trẻ: Thế hệ thanh thiếu niên, giai đoạn phát triển rực rỡ nhất trong cuộc đời con người.

– "Viết" nên những chuyện thần kì: Tạo ra những thành tựu xuất chúng, những thay đổi ngoạn mục, những điều tưởng chừng như không thể.

– Khẳng định sức mạnh làm nên những điều phi thường, tài tình của người trẻ. Nói tuổi trẻ “viết” nên những chuyện thần kì là nói đến khả năng biến ước mơ thành hiện thực bằng ý chí, tri thức, hành động và trách nhiệm.

b3. Phân tích, chứng minh được vấn đề nghị luận

– Phân tích, chứng minh được nguyên nhân của vấn đề nghị luận:

+ Tuổi trẻ có thể "viết" nên những chuyện thần kì vì chúng ta đang sống trong một thời đại phát triển với tốc độ như vũ bão. Khoa học công nghệ, trí tuệ nhân tạo, internet, kinh tế số, giao lưu văn hoá toàn cầu đã mở ra vô vàn cơ hội cho người trẻ học tập, sáng tạo và khẳng định mình. Chỉ với một chiếc máy tính hay điện thoại thông minh, người trẻ có thể tiếp cận kho tri thức khổng lồ, học ngoại ngữ, nghiên cứu khoa học, xây dựng dự án, kết nối với bạn bè năm châu. Tuy nhiên, thời đại mới cũng đặt ra không ít thách thức như sự cạnh tranh gay gắt, nguy cơ tụt hậu, áp lực thích nghi, mặt trái của công nghệ, lối sống thụ động hoặc lệ thuộc vào mạng xã hội. Chính vì vậy, tuổi trẻ không thể đứng yên. Nếu không dấn thân hành động, người trẻ sẽ bị bỏ lại phía sau; ngược lại, nếu biết nắm bắt thời cơ, họ có thể kiến tạo những giá trị độc đáo cho bản thân, cộng đồng và đất nước.

+ Bản chất của tuổi trẻ cũng là một nguyên nhân quan trọng khiến họ có thể làm nên những điều kì diệu. Tuổi trẻ là tuổi tràn đầy năng lượng, đam mê, tò mò và khát vọng chinh phục. Người trẻ thường không bằng lòng với những lối mòn có sẵn mà luôn muốn khám phá cái mới, thử thách bản thân ở những lĩnh vực khó khăn. Họ muốn được thể hiện năng lực, khẳng định giá trị, để lại dấu ấn riêng trong cuộc sống. Nhờ tinh thần ấy, nhiều bạn trẻ đã dám học những ngành mới, làm những công việc mới, khởi nghiệp từ con số không, tham gia nghiên cứu khoa học, hoạt động thiện nguyện, bảo vệ môi trường, lan toả những điều tốt đẹp. "Chuyện thần kì" vì thế không tự nhiên xuất hiện, mà được tạo nên từ khát vọng lớn và nỗ lực bền bỉ của tuổi trẻ.

– Phân tích, chứng minh được ý nghĩa của vấn đề nghị luận:

+ Những chuyện thần kì là kết quả học tập, nghiên cứu, làm việc ở nhiều lĩnh vực khác nhau giúp người trẻ toả sáng, tạo cơ hội để phát triển bản thân, nhận được sự trân trọng và ngưỡng mộ của mọi người.

+ Những chuyện thần kì là những thành tựu đột phá, sự cống hiến và hi sinh quên mình của tuổi trẻ sẽ góp phần thúc đẩy xã hội phát triển theo chiều hướng tiến bộ, văn minh và bền vững.

b4. Mở rộng, nâng cao được vấn đề nghị luận và rút ra bài học

– Mở rộng, nâng cao vấn đề nghị luận:

+ Tuổi trẻ "viết" nên những chuyện thần kì không có nghĩa là nhất thiết phải làm ra những phát minh vĩ đại, đạt giải thưởng lớn hay tạo nên thành tựu gây chấn động. Trong cuộc sống, có những "chuyện thần kì" được bắt đầu từ những điều rất bình thường, giản dị nhưng có ích cho bản thân và cộng đồng. Một sinh viên tham gia hiến máu, dạy học miễn phí cho trẻ em khó khăn; một người trẻ kiên trì tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường như phân loại rác, trồng cây. Tất cả đều đang góp phần tạo nên những điều tốt đẹp. Những hành động ấy có thể nhỏ bé, âm thầm nhưng khi được thực hiện bằng tình yêu thương, trách nhiệm và sự bền bỉ, chúng vẫn mang ý nghĩa "thần kì", bởi chúng làm thay đổi chính con người ta và làm cho cộng đồng trở nên nhân văn hơn.

+ Đối thoại với một số quan điểm trái chiều: Có người cho rằng trong thời đại cạnh tranh khốc liệt, người trẻ chỉ cần lo cho bản thân, tìm kiếm sự ổn định, không nên mơ mộng về những "chuyện thần kì" xa vời. Quan điểm này có phần thực tế, bởi mỗi người trước hết cần chăm lo cho cuộc sống của mình. Tuy nhiên, nếu tuổi trẻ chỉ bằng lòng với sự an toàn, sống khép kín trong lợi ích cá nhân, con người sẽ dễ trở nên tầm thường, xã hội cũng khó có những bước tiến mới. Lại có ý kiến cho rằng "chuyện thần kì" là điều quá lớn lao, chỉ dành cho thiên tài hoặc những người có điều kiện đặc biệt. Cách nghĩ ấy chưa đúng, vì mọi thành tựu lớn đều bắt đầu từ những cố gắng nhỏ, từ sự học hỏi và lao động bền bỉ. Không phải ai cũng trở thành nhà khoa học nổi tiếng, doanh nhân thành đạt hay anh hùng được vinh danh, nhưng ai cũng có thể tạo nên giá trị riêng bằng cách sống tử tế, nỗ lực và có ích.

– Rút ra bài học:

+ Trong bối cảnh xã hội đương đại, khi khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, tri thức ngày càng rộng mở, điều kiện học tập và sáng tạo thuận lợi hơn trước, tuổi trẻ càng cần thể hiện nhiều hơn nữa nhiệt huyết, trí tuệ và tài năng của mình. Người trẻ không nên sống thụ động, an phận hay chỉ chạy theo những giá trị tầm thường, mà phải biết nuôi dưỡng ước mơ, không ngừng học hỏi, rèn luyện bản lĩnh, phát triển kĩ năng và dám dấn thân vào những việc có ý nghĩa. Chính sự chủ động ấy sẽ giúp tuổi trẻ "viết" tiếp những chuyện thần kì trong thời đại mới.

+ Tuy nhiên, khát vọng lớn cần đi cùng nhận thức đúng đắn về những giới hạn của bản thân và hoàn cảnh. Mỗi người trẻ cần hiểu rằng mình có thể còn thiếu tri thức, kinh nghiệm, kĩ năng, bản lĩnh hoặc điều kiện thực hiện ước mơ. Nhận ra giới hạn không phải để tự ti hay bỏ cuộc, mà để tìm cách vượt qua bằng sự học tập nghiêm túc, lao động kiên trì, tinh thần cầu thị, khả năng hợp tác và ý chí không ngừng vươn lên. Khi biết biến khó khăn thành động lực, biến giới hạn thành điểm xuất phát cho sự tiến bộ, tuổi trẻ sẽ từng bước tạo nên giá trị cho chính mình và đóng góp tích cực cho cộng đồng.

b5. Sáng tạo

– Có những ý tưởng đột phá, vượt ra ngoài Đáp án nhưng có sức thuyết phục.

– Có cách diễn đạt tinh tế, độc đáo.