Đề thi tham khảo số 8
(4,0 điểm) Đọc văn bản sau.
MÓN QUÀ SINH NHẬT
Nhân kỉ niệm ngày sinh năm nay của tôi, bạn bè đến chơi vui vẻ quá. Suốt cả buổi sáng, nhà tôi tấp nập kẻ ra, người vào, tiếng cười nói ríu ra ríu rít không ngớt. Hai chiếc bình cắm đầy hoa. Hoa hồng bạch, hoa hồng nhung, hoa cẩm chướng, hoa mặt trời, lại có những bông hoa cỏ nhỏ xíu màu tím nhạt mà tôi rất thích nữa. Các bạn tôi ngồi chật cả nhà, bao nhiêu ghế mượn thêm của nhà cô Ba cũng không đủ, có chỗ hai bạn phải ngồi chung một ghế, chật chội nhưng mà vui. Nhiều bạn còn mang cả quà đến tặng tôi nữa. Tôi nhận được nhiều thứ quá: nào cặp tóc, nào sổ, nào khăn mùi soa,... bao nhiêu thứ bày la liệt trên bàn.
Vui thì vui thật, xong tôi vẫn bồn chồn không yên. Không hiểu sao cái Trinh, đứa bạn thân nhất của tôi, giờ này vẫn chưa đến. Chẳng lẽ nó lại quên ngày vui của tôi? Không, con bé vốn chu đáo lắm kia mà! Bạn bè đã bắt đầu ra về lác đác, tôi cũng bồn chồn. Tôi không trách Trinh nữa mà bắt đầu lo. Hay là... Trinh đã gặp tai nạn gì giữa đường chăng?
Tôi đang đăm chiêu nghĩ ngợi, chợt cái Thanh reo lên:
− Kia rồi! Chị Trinh kia rồi!
Tôi quay phắt ra cửa, nhìn thấy Trinh đang tươi cười đi vào sân. Tôi chạy ào ra, xô đổ cả ghế. Thấy Trinh bình thường, tự nhiên tôi thấy tủi thân và giận Trinh. Tôi trách:
− Sao bây giờ mới đến? Tưởng quên người ta rồi? Ghét!
Trinh cười lỏn lẻn, đầu hơi nghiêng nghiêng trông thật hiền lành. Nhìn nét cười ấy không thể nào mà giận cho được. Tôi phát vào lưng Trinh một cái rõ đau, rồi hỏi:
− Xe đâu không dắt vào, lại để ngoài cổng hả?
Trinh vẫn cười không ra tiếng, lắc lắc đầu hất lọn tóc nặng ra sau, nói nhỏ như có lỗi:
− Xe sáng nay anh Toàn đi sớm.
− Thế đi bộ xuống đây à?
Trinh không trả lời, chỉ mỉm cười gật đầu.
Tôi giận mình quá, thế mà cứ trách Trinh mãi. Đi bộ thảo nào bây giờ mới đến. Nhà Trinh mãi trên Quảng Bá, xuống đây cũng phải đến năm, sáu cây số, chứ có gần gì.
Tôi kéo Trinh vào ngồi giữa bạn bè. Trinh mở chiếc lẫy mây nhỏ, thận trọng lấy ra mấy bông hồng vàng. Tất cả đều sửng sốt reo lên. Cái Thanh vội cầm chiếc cốc đi múc nước. Mấy bạn khác cũng xúm lại trầm trồ nhìn ngắm. Trinh lại khẽ nâng lên một cành ổi. Còn nguyên cả lá và lúc lỉu đến năm, sáu quả tròn to, láng bóng. Lại những tiếng xuýt xoa bàn tán. Trinh cười quay sang tôi:
− Trang còn nhớ chùm ổi này không? Không à? Quả của cây ổi găng góc ao đấy thôi!
Tôi "à" lên một tiếng, mi mắt bỗng nong nóng và sống mũi cay xộc. Tôi nhớ ra rồi. Lâu lắm, từ mấy tháng trước, lúc ổi đang ra hoa, tôi có lên nhà Trinh chơi. Trinh dẫn tôi vào vườn, đến góc bờ ao, Trinh nói nhỏ, vẻ bí mật:
− Trang! Trang! Lại đây tớ cho xem cái này, hay lắm!
Trinh lom khom, luồn qua những cành ổi la đà gần sát mặt đất, rẽ lối cho tôi luồn theo. Đến góc ao, Trinh vít một cành ổi xa nhất, thích thú chỉ cho tôi xem một chùm hoa trắng muốt. Trinh thì thào:
− Cậu xem có thích không? Cả chùm mọc sát nhau nhé! Cây ổi này là giống ổi găng ngon nhất vườn đấy. Quả to, cùi dày, ăn giòn và thơm chẳng kém gì lê. Tớ phát hiện ra chùm hoa này, tuyệt không? Một, hai, ba... sáu, bảy, tám... phải hơn chục hoa là ít. Mà lại nở chụm vào một đầu cành mới thích chứ!
Thấy tôi chăm chú nhìn cành hoa ổi, Trinh nói tiếp:
− Tớ đang có một "âm mưu" này, Trang ạ. Rất thú vị nhé!
Tôi gặng hỏi mãi, Trinh cũng không chịu nói. Trinh bảo chưa muốn nói bây giờ vì muốn dành cho tôi một sự bất ngờ. Và bây giờ thì chùm ổi đã chín vàng trên hai bàn tay tôi. Nâng chùm ổi trên tay, giọng tôi run run:
− Cái "âm mưu" Trinh nói dạo ấy là chuyện này đây phải không?
Trinh vẫn lặng lẽ mỉm cười, chỉ gật đầu không nói.
Cảm ơn Trinh quá. Món quà sinh nhật Trinh mang đến cho mình mới quý giá làm sao! Nó không phải là món quà mua vội vàng trên vỉa hè, trong cửa hiệu, chỉ cốt bỏ tiền ra mua là được, mà nó là cả một tấm lòng trân trọng của Trinh; Trinh đã ấp ủ, nâng niu, hằng nghĩ đến suốt bao ngày nay. Trinh đã săn sóc chùm ổi ấy, để mắt đến nó, từ khi nó chỉ mới là những chiếc nụ nhỏ xíu, rồi nở hoa, rồi kết quả. Trinh đã mong ngày, mong đêm, tìm mọi cách giữ chùm quả ấy lại nguyên vẹn để hôm nay có được chùm quả vàng tươi thơm mát này...
(Theo Trần Hoài Dương, Những ngôi sao trong mưa, Ngữ văn 8, tập 1, NXB Giáo dục, tr. 92 − 94)
* Chú thích: Trần Hoài Dương (tên thật là Trần Bắc Quỳ; 8/11/1943 − 6/5/2011) là một nhà văn Việt Nam nổi tiếng chuyên viết cho thiếu nhi. Ông từng công tác tại Tạp chí Học tập (nay là Tạp chí Cộng sản), Báo Văn Nghệ (Hà Nội, sau chuyển vào TP. Hồ Chí Minh) và nhà xuất bản Măng Non. Sau này ông viết văn tự do, dành trọn tâm huyết cho văn học thiếu nhi và đã ấn hành 24 tác phẩm gồm truyện ngắn, truyện dài và đồng thoại.
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5.
Câu 1. Xác định ngôi kể được sử dụng trong văn bản "Món quà sinh nhật".
Câu 2. Trinh đã mang đến tặng Trang những món quà gì?
Câu 3. Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong những câu văn: "Hai chiếc bình cắm đầy hoa. Hoa hồng bạch, hoa hồng nhung, hoa cẩm chướng, hoa mặt trời, lại có những bông hoa cỏ nhỏ xíu màu tím nhạt mà tôi rất thích nữa.".
Câu 4. Vì sao Trang xúc động khi nhận ra chùm ổi mà Trinh mang đến chính là chùm ổi hai người từng ngắm từ mấy tháng trước?
Câu 5. Từ tình bạn giữa Trang và Trinh, em hãy trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của sự quan tâm chân thành trong tình bạn. (Trình bày ngắn gọn trong 5 − 7 dòng)
Câu 1. (0,5 điểm)
Văn bản "Món quà sinh nhật" sử dụng ngôi kể thứ nhất.
Câu 2. (0,5 điểm)
Trinh đã mang đến tặng Trang:
− Mấy bông hoa hồng vàng được đặt thận trọng trong chiếc lẫy mây nhỏ.
− Một cành ổi còn nguyên cả lá và lúc lỉu năm, sáu quả tròn to, láng bóng từ cây ổi găng góc ao.
Câu 3. (1,0 điểm)
− Biện pháp tu từ: Liệt kê các loài hoa cắm trong bình ("Hoa hồng bạch", "hoa hồng nhung", "hoa cẩm chướng", "hoa mặt trời", "hoa cỏ nhỏ xíu màu tím nhạt").
− Tác dụng:
+ Làm nổi bật sự phong phú, đa dạng về chủng loại và màu sắc của những bông hoa trong ngày sinh nhật của Trang.
+ Gợi lên không khí sinh nhật tươi vui, rộn ràng, tràn ngập sắc hoa và tình cảm yêu mến của bạn bè dành cho Trang.
+ Thể hiện sự tinh tế, nhạy cảm của nhân vật Trang trước vẻ đẹp của thiên nhiên, đặc biệt là những bông hoa cỏ nhỏ màu tím nhạt mà Trang yêu thích.
Câu 4. (1,0 điểm)
Lí do Trang xúc động khi nhận ra chùm ổi mà Trinh mang đến:
− Trang nhận ra đây chính là "âm mưu" bất ngờ, thú vị mà Trinh đã âm thầm ấp ủ từ mấy tháng trước lúc hai đứa cùng ngắm chùm hoa trắng muốt góc bờ ao.
− Trang hiểu rằng Trinh đã âm thầm chăm sóc, nâng niu và bảo vệ chùm ổi suốt nhiều tháng để dành tặng mình vào ngày sinh nhật.
− Trang cảm nhận được tình cảm chân thành, sự quan tâm chu đáo và tấm lòng trân trọng mà Trinh dành cho mình.
− Trang nhận ra giá trị của món quà không nằm ở vật chất mà ở tình cảm, công sức và sự chờ đợi mà người tặng gửi gắm trong đó.
Câu 5. (1,0 điểm)
Học sinh trình bày suy nghĩ của bản thân về ý nghĩa của sự quan tâm chân thành trong tình bạn. Gợi ý:
− Giúp mỗi người cảm nhận được tình yêu thương, sự sẻ chia, từ đó có thêm niềm vui và động lực khi gặp khó khăn.
− Giúp bạn bè thấu hiểu, tin tưởng, gắn bó với nhau và xây dựng tình bạn bền vững.
− Góp phần bồi dưỡng lòng nhân ái, giúp mỗi người hoàn thiện bản thân và sống có trách nhiệm hơn.
Câu 1 (2,0 điểm). Hãy viết đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật Trinh trong văn bản "Món quà sinh nhật" của tác giả Trần Hoài Dương.
Câu 2 (4,0 điểm). Em hãy viết bài văn (khoảng 400 chữ) trình bày ý kiến của em về ý nghĩa của tình bạn chân thành trong cuộc sống.
Câu 1 (2,0 điểm).
Đoạn văn đáp ứng được các yêu cầu sau:
a. Yêu cầu chung (0,5 điểm): Xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về hình thức, ngôn ngữ, dung lượng và sử dụng bằng chứng.
− Xác định đúng vấn đề nghị luận: Nhân vật Trinh trong văn bản "Món quà sinh nhật".
− Bảo đảm yêu cầu về dung lượng đoạn văn: Khoảng 200 chữ.
− Sử dụng bằng chứng: Từ văn bản "Món quà sinh nhật".
b. Yêu cầu cụ thể (1,5 điểm): Cần triển khai đoạn văn theo trình tự hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận. Cần bảo đảm các yêu cầu sau:
b1. Viết được mở đoạn và kết đoạn cho đoạn văn:
− Mở đoạn: Trong văn bản "Món quà sinh nhật", nhân vật Trinh để lại ấn tượng đẹp bởi tâm hồn trong sáng, giàu tình yêu thương và sự quan tâm chân thành dành cho bạn bè.
− Kết đoạn: Khẳng định lại vấn đề: Trinh là biểu tượng ngời sáng của một người bạn tri kỉ: Giản dị, hiền lành, chu đáo và biết trao đi yêu thương bằng cả tấm lòng chân thành không toan tính.
b2. Phân tích nhân vật Trinh:
– Ý 1) Nét đẹp mộc mạc, hiền hậu và khiêm nhường:
+ Ngoại hình và cử chỉ:
++ Xuất hiện với nụ cười tươi tắn bước vào sân giữa lúc bạn đang ngóng đợi.
++ Cử chỉ nhỏ nhẹ, bẽn lẽn: "cười không ra tiếng, lắc lắc đầu hất lọn tóc nặng ra sau".
+ Thái độ khiêm nhường, luôn nghĩ cho cảm xúc của bạn:
++ Giọng nói nhỏ nhẹ như nhận lỗi về mình ("Xe sáng nay anh Toàn đi sớm") dù bản thân không hề có lỗi hay cố ý đến muộn.
++ Không hề kể lể nỗi vất vả, chỉ lặng lẽ mỉm cười gật đầu khi bạn nhận ra mình đã đi bộ.
++ Thái độ nâng niu, cẩn trọng khi mở chiếc lẫy mây nhỏ, chậm rãi lấy ra từng món quà đơn sơ.
– Ý 2) Sự chân thành, nhiệt tình và hi sinh thầm lặng cho bạn bè:
+ Do xe đạp bị anh trai lấy đi từ sáng sớm, Trinh đã kiên trì đi bộ ròng rã suốt năm, sáu cây số từ Quảng Bá xuống nhà Trang giữa trưa.
+ Sự chậm trễ của Trinh không phải vì lơ là hay vô tâm, mà bắt nguồn từ một chặng đường dài đầy mồ hôi và sự cố gắng không ngừng nghỉ để kịp có mặt trong ngày vui của bạn.
– Ý 3) Tấm lòng tận tâm, tinh tế và một "âm mưu" yêu thương":
+ Món quà độc đáo, kết tinh từ thiên nhiên và sự thấu hiểu:
++ Món quà của Trinh là mấy bông hoa hồng vàng trang nhã và một cành ổi găng còn nguyên lá, lúc lỉu năm, sáu quả to, láng bóng.
++ Đây là giống ổi ngon nhất vườn ở góc ao mà hai đứa từng cùng nhau ngắm hoa từ mấy tháng trước.
+ Sự kiên nhẫn và dụng tâm đáng khâm phục của một tâm hồn trẻ thơ:
++ Trinh đã ấp ủ một "âm mưu" bí mật suốt từ thời điểm hoa ổi mới nở trắng muốt, cố tình giấu kín để tạo bất ngờ trọn vẹn nhất cho Trang.
++ Trinh không quản ngày đêm, kiên trì săn sóc, để mắt và bảo vệ chùm quả qua từng giai đoạn: Từ nụ hoa nhỏ xíu dần nở hoa và kết quả là chùm quả chín vàng tươi thơm mát.
Câu 2 (4,0 điểm)
Bài văn đáp ứng được các yêu cầu sau:
a. Yêu cầu chung (0,5 điểm): Xác định đúng vấn đề nghị luận; bảo đảm yêu cầu về ngôn ngữ, đúng phương thức biểu đạt.
− Xác định đúng vấn đề nghị luận: Hiện tượng một số học sinh chế giễu bạn bè có hoàn cảnh khó khăn hoặc khác biệt với mình.
− Bảo đảm yêu cầu về dung lượng bài văn: Khoảng 400 chữ.
− Sử dụng bằng chứng: Từ thực tế đời sống và trải nghiệm cá nhân.
b. Yêu cầu cụ thể (3,5 điểm): Cần triển khai bài viết theo bố cục hợp lí và sử dụng đúng các kĩ năng nghị luận. Cần bảo đảm các yêu cầu sau:
b1. Viết được mở bài và kết bài cho bài văn nghị luận:
− Mở bài: Giới thiệu được vấn đề nghị luận.
+ Dẫn dắt: Trong cuộc sống, bên cạnh tình cảm gia đình, tình bạn là một tình cảm quý giá, góp phần làm cho cuộc sống của mỗi người trở nên ý nghĩa hơn.
+ Nêu vấn đề nghị luận: Tình bạn chân thành không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp con người vượt qua khó khăn, hoàn thiện bản thân và trưởng thành hơn.
− Kết bài: Khẳng định lại vấn đề: Tình bạn chân thành có ý nghĩa quan trọng đối với đời sống tinh thần và sự trưởng thành của mỗi người.
b2. Bàn luận vấn đề nghị luận:
− Ý 1) Giải thích vấn đề:
+ Tình bạn chân thành là mối quan hệ được xây dựng trên sự yêu mến, tin tưởng, tôn trọng, thấu hiểu và quan tâm lẫn nhau.
+ Tình bạn chân thành không dựa trên lợi ích cá nhân, sự giả tạo hay những giá trị vật chất mà xuất phát từ tình cảm thực sự giữa con người với con người.
− Ý 2) Ý nghĩa của tình bạn chân thành trong cuộc sống:
+ Mang lại niềm vui và sự an ủi về tinh thần:
++ Bạn bè là những người cùng ta chia sẻ niềm vui, nỗi buồn, những tâm sự và trải nghiệm trong cuộc sống.
++ Khi gặp khó khăn, thất bại hoặc cảm thấy cô đơn, sự động viên của bạn bè giúp ta có thêm niềm tin, nghị lực để vượt qua.
+ Giúp con người phát triển và dần hoàn thiện bản thân:
++ Một người bạn tốt sẵn sàng góp ý chân thành, giúp ta nhận ra khuyết điểm và sửa chữa sai lầm.
++ Bạn bè có thể cùng nhau học tập, chia sẻ kinh nghiệm, khuyến khích nhau cố gắng và phát huy điểm mạnh.
+ Góp phần xây dựng những mối quan hệ tốt đẹp trong xã hội:
++ Tình bạn chân thành nuôi dưỡng lòng nhân ái, tinh thần đoàn kết và sự sẻ chia giữa con người.
++ Những người biết trân trọng tình bạn thường có ý thức xây dựng các mối quan hệ lành mạnh, góp phần tạo nên một cộng đồng gắn bó, yêu thương.
− Ý 3) Bàn luận mở rộng:
+ Cần phân biệt tình bạn chân thành với những mối quan hệ giả tạo, chỉ được duy trì vì lợi ích cá nhân hoặc sự vụ lợi.
+ Tình bạn muốn bền lâu cần được xây dựng từ cả hai phía, dựa trên sự tin tưởng, tôn trọng, bình đẳng và biết tha thứ.
+ Phê phán những người lợi dụng, phản bội, nói xấu hoặc chế giễu bạn bè khi họ gặp khó khăn.
− Ý 4) Bài học nhận thức và hành động:
+ Nhận thức được tình bạn chân thành là tình cảm quý giá cần được trân trọng và gìn giữ.
+ Biết lắng nghe, chia sẻ, giúp đỡ bạn bè bằng những hành động thiết thực; không ích kỉ, vụ lợi hay lợi dụng tình bạn.