Đề thi giữa học kì I - Đề số 5

Câu 1. (0,5 điểm)

Bài thơ "Mùa thu của em" được viết theo thể thơ bốn chữ.

Câu 2. (0,5 điểm)

Mùa thu được miêu tả qua các hình ảnh:

− Hoa cúc vàng.

− Canh cốm mới.

− Rước đèn, hội rằm tháng Tám.

− Ngôi trường, bạn bè, thầy cô, trang vở mới.

Câu 3. (1,0 điểm)

− Biện pháp tu từ: So sánh sắc vàng của hoa cúc với "nghìn con mắt mở nhìn trời êm".

− Tác dụng của biện pháp tu từ:

+ Khắc hoạ hình ảnh hoa cúc mùa thu nở rộ vô cùng sinh động, lung linh và tràn đầy sức sống như những đôi mắt ngây thơ, trong trẻo xoè mở ngước nhìn bầu trời thu dịu mát, yên bình.

+ Bộc lộ sự quan sát tinh tế, hồn nhiên cùng tình yêu thiên nhiên tha thiết của bạn nhỏ.

+ Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho câu thơ.

Câu 4. (1,0 điểm)

Niềm vui của bạn nhỏ ở khổ thơ cuối bài:

− Sự háo hức, rộn rã và phơi phới niềm tin khi bước vào năm học mới: Mùa thu không chỉ mang vẻ đẹp của thiên nhiên hay không khí Tết Trung thu mà còn là mùa khai trường.

− Niềm hạnh phúc khi trở lại mái trường: Bạn nhỏ vui mừng khi được trở lại "ngôi trường thân quen", hội ngộ cùng thầy cô, bạn bè sau kì nghỉ hè và tự tay "lật trang vở mới" mở ra một chặng đường tri thức mới đầy hứa hẹn.

Câu 5. (1,0 điểm)

Học sinh trình bày suy nghĩ về mối quan hệ giữa thiên nhiên và cảm xúc con người. Gợi ý:

− Thiên nhiên và tâm hồn con người không tồn tại tách biệt mà luôn có sự gắn kết, soi chiếu và ảnh hưởng sâu sắc lẫn nhau.

− Thiên nhiên đẹp thường gợi cho con người những cảm xúc tích cực, vui tươi.

− Cảm xúc con người cũng làm cho thiên nhiên trở nên sinh động hơn.

Câu 1. (2,0 điểm)

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):

− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.

− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Cảm xúc về bài thơ "Mùa thu của em".

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):

Xác định được các ‎ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ‎ý‎:

– Ý 1) Cảm xúc về vẻ đẹp thiên thiên mùa thu:

+ Điệp từ mở đầu: Cụm từ "Mùa thu của em" khẳng định sự gắn kết, thân thuộc; mùa thu không phải khái niệm xa xôi mà thuộc về thế giới riêng của tuổi thơ.

+ Sắc vàng hoa cúc: Màu vàng tươi tắn, đặc trưng của hoa cúc mùa thu.

+ Biện pháp so sánh và nhân hoá: "Như nghìn con mắt/ Mở nhìn trời êm". Những cánh hoa xoè tròn được liên tưởng như ngàn mắt biếc ngây thơ mở to ngắm nhìn bầu trời thu trong xanh, tĩnh lặng.

+ Hình ảnh giàu sức gợi: "Mùi hương như gợi/ Từ màu lá sen". Sự kết hợp giữa vị dẻo thơm của hạt ngọc làng quê với sắc xanh mộc mạc của lá sen bọc ngoài đánh thức khứu giác và thị giác.

=> Học sinh nêu cảm xúc: Yêu thích, say mê trước vẻ đẹp tươi tắn, đáng yêu và bình yên của thiên nhiên mùa thu.

– Ý 2) Cảm xúc về mùa thu gắn liền với niềm vui tuổi thơ:

+ Sinh hoạt lễ hội: "Rước đèn họp bạn/ Hội rằm tháng tám" – không khí sum họp, ấm áp, trẻ em tụ hội cùng nhau vui đùa dưới ánh trăng.

+ Hình ảnh nhân hoá đáng yêu: "Chị Hằng xuống xem". Ánh trăng rằm sáng vằng vặc được hình dung như chị Hằng hiền dịu bước xuống trần gian cùng chia vui với các em nhỏ.

=> Học sinh nêu cảm xúc: Vui vẻ, háo hức và nhớ đến những kỉ niệm được rước đèn, phá cỗ, vui chơi cùng bạn bè trong đêm rằm tháng Tám.

– Ý 3) Cảm nhận về mùa thu gắn liền với trường học:

+ Không gian trường lớp thân thương: "Ngôi trường thân quen/ Bạn thầy mong đợi". Mùa thu trở nên thiêng liêng vì gắn liền với ngày khai giảng, nơi đón chào bước chân trở lại của học trò sau kì nghỉ hè.

+ Hành động giàu sức gợi: "Lật trang vở mới/ Em vào mùa thu". Động tác lật giở trang vở trắng tinh khôi tượng trưng cho sự khởi đầu, sẵn sàng đón nhận tri thức mới và bước vào một chặng đường trưởng thành mới.

=> Học sinh nêu cảm xúc: Ấm áp, hạnh phúc và thêm yêu mái trường, thầy cô, bạn bè; đồng thời có thêm động lực học tập, rèn luyện.

Câu 2. (4,0 điểm)

a. Xác định được kiểu bài (0,25 điểm):

Xác định đúng kiểu bài: Bài văn nghị luận.

b. Xác định được yêu cầu của kiểu bài (0,25 điểm):

Xác định đúng yêu cầu của đề: Hiện tượng học sinh chưa biết trân trọng những điều bình dị của cuộc sống.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để triển khai bài viết (3,5 điểm):

– Xác định được các ý chính của bài viết.

– Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục 3 phần của bài văn tự sự:

* Mở bài:

– Dẫn dắt: Bài thơ "Mùa thu của em" của Quang Huy mở ra cả một thế giới tuổi thơ ngọt ngào qua những điều vô cùng giản đơn: Một sắc cúc vàng, một hương cốm mới, đêm rước đèn cùng bè bạn hay giây phút lật trang vở mới ngày tựu trường.

– Nêu vấn đề: Những vần thơ trong trẻo ấy nhắc nhở chúng ta trăn trở về một thực tế đáng suy ngẫm: Một bộ phận không nhỏ học sinh hiện nay vẫn chưa biết nâng niu và trân trọng những điều bình dị, thân thương trong cuộc sống.

* Thân bài:

– Ý 1) Giải thích: Những điều bình dị của cuộc sống là những sự vật, sự việc và tình cảm gần gũi, quen thuộc hằng ngày, chẳng hạn như vẻ đẹp của thiên nhiên, bữa cơm gia đình, sự quan tâm của cha mẹ, tình bạn, lời dạy bảo của thầy cô hay niềm vui đến trường.

– Ý 2) Biểu hiện của hiện tượng:

+ Một số học sinh thờ ơ trước vẻ đẹp thiên nhiên, ít quan tâm đến cây cối, hoa lá, bầu trời hay những thay đổi của các mùa.

+ Chưa biết trân trọng tình cảm gia đình, coi sự chăm sóc của cha mẹ là điều đương nhiên, đôi khi còn cáu gắt, vô lễ hoặc thiếu quan tâm đến người thân.

+ Chưa biết quý trọng tình bạn, sự tận tình của thầy cô và những kỉ niệm đẹp dưới mái trường.

– Ý 3) Nguyên nhân của hiện tượng:

+ Nguyên nhân chủ quan:

++ Một số học sinh còn vô tâm, thiếu khả năng quan sát và cảm nhận những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

++ Học sinh có tâm lí coi những gì mình đang có là hiển nhiên nên không nhận ra giá trị của chúng.

+ Nguyên nhân khách quan:

++ Một số gia đình chú trọng vật chất, thành tích mà chưa quan tâm đầy đủ đến việc giáo dục con lòng biết ơn và sự trân trọng.

++ Nhịp sống hiện đại khiến con người dễ chạy theo những điều mới mẻ, hào nhoáng mà quên đi những giá trị gần gũi.

– Ý 4) Hậu quả của hiện tượng:

+ Khiến học sinh trở nên thờ ơ, vô tâm, khó cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên và những niềm vui nhỏ bé.

+ Làm cho tình cảm gia đình, tình bạn và mối quan hệ với thầy cô trở nên xa cách.

+ Khiến bản thân dễ cảm thấy thiếu thốn, không hài lòng với cuộc sống vì luôn chạy theo những điều lớn lao hoặc vật chất.

– Ý 5) Giải pháp khắc phục:

+ Đối với học sinh:

++ Tập quan sát, cảm nhận vẻ đẹp của thiên nhiên và những niềm vui giản dị trong cuộc sống.

++ Biết yêu thương, quan tâm cha mẹ, ông bà, thầy cô và bạn bè bằng những hành động cụ thể.

++ Sử dụng điện thoại, mạng xã hội hợp lí; dành nhiều thời gian hơn cho việc đọc sách, vui chơi ngoài trời và trò chuyện với người thân.

+ Đối với gia đình và nhà trường:

++ Giáo dục học sinh lòng biết ơn, tình yêu thiên nhiên và sự quan tâm đến mọi người.

++ Tổ chức các hoạt động trải nghiệm, thiện nguyện, sinh hoạt tập thể để học sinh biết yêu thương, sẻ chia và cảm nhận giá trị của cuộc sống.

* Kết bài: Khẳng định hiện tượng học sinh chưa biết trân trọng những điều bình dị của cuộc sống là vấn đề đáng quan tâm và cần được khắc phục.