Báo cáo học liệu
Mua học liệu
Mua học liệu:
-
Số dư ví của bạn: 0 coin - 0 Xu
-
Nếu mua học liệu này bạn sẽ bị trừ: 2 coin\Xu
Để nhận Coin\Xu, bạn có thể:
Đề thi chính thức kì thi tuyển sinh lớp 10 THPT Sở GD&ĐT TP Đà Nẵng năm học 2026 - 2027 SVIP
Đọc văn bản:
Hòn ngọc Minh Châu
Trung Sỹ(1)
Biển xanh ngoài đảo xa, cơn bão năm ấy dữ dội lạ thường. Gió xé rách tả tơi những lá cờ trên bến cảng chia kịp hạ. Sóng vật vã quật mình vỡ tan trên những bờ đá trầm tích ngàn năm tuổi.
Trong khe sâu, một con trai Mã Thị(2)non bị sóng dữ dập vùi quăng quật. Hấp! Một luồng nước ngầm cuốn tung nó lên cao, ném nó vào vách núi. Vỏ trai bị đập vào đá nứt sứt, lớp thịt mềm bên trong lộ ra. Nó thoi thóp gắng bám vào bãi cát ngầm. Những hạt cát thô, những mảnh vụn vỏ hà(3) sắc lẻm lọt vào trong lớp vỏ, cứa trên thân nó vô số vết thương đau đớn.
Bão tan. Biển trở lại hiền hoà cùng lớp vỏ trai đã dần kịp đắp lành. Nhưng không ai thấy nỗi đau bên trong của con trai Mã Thị. Đàn cá mai, cá ngân bên nhau ríu rít khoe vây, nhìn nó thờ ơ. Con sứa lửa che chiếc dù hồng có những tua dài yểu điệu trôi qua thấy nó, phỉ vội một bãi bọt khinh bỉ. Trông bề ngoài có vẻ quý phái thế nhưng ả sứa kênh kiệu này có nhiều tua, mỗi chiếc tua là một chiếc roi độc, quất vào ai thì kẻ đó bỏng rát. Ngay cả những con ốc hương chấm hoa cũng lánh xa Mã Thị, làm như chúng ở đẳng cấp cao hơn dù cũng sống trong tầng đáy. Chỉ còn thảm rong nho xanh dập dềnh nương theo nhịp triều trôi nổi trên bãi biển xoa dịu lòng con trai cô độc.
Với đại dương bao la, một con cá voi xanh khổng lồ và một con trai bị thương bé bỏng đều có giá trị như nhau về mặt kích thước. Nhưng với con trai non, sự kì thị cùng những hạt cát đang cứa vào lòng nó một nỗi đau khôn tả. Mã Thị rùng mình co lại, run rẩy trong nỗi cô đơn. Nó đôi khi muốn bỏ cuộc, buông mình tách vỏ cho bạch tuộc nuốt, cho sóng cuốn tan xác. Nhưng rồi bản năng sinh tồn buộc nó phải tìm một cách khác, là phải học cách sống cùng nỗi đau.
Biển cả cũng như cuộc đời, khi nghiệt ngã lúc bao dung. Có lúc giông bão mịt mù, nhưng cũng có những dòng hải lưu ấm đưa các phù du sinh vật về âm thầm nuôi con trai dần lớn. Sự vô tình của biển lại chính là chiếc nôi nuôi dưỡng đức tính kiên cường. Ngày qua ngày, trai Mã Thị tiết ra từng lớp xà cừ mỏng bọc lấy dị vật, bồi đắp dần biến nó thành những tinh cầu long lanh. Mỗi nỗi đau chất chứa trong lòng đã thành một viên ngọc. Trong bóng nước biếc xanh, chúng lấp lánh như những giọt sao rơi xuống lòng đại dương.
Bây giờ Mã Thị đã cường tráng trưởng thành. Một buổi sáng, đàn cá hồng bơi ngang qua ngạc nhiên reo lên:
– Ôi, đẹp quá! Ai ngờ cái hòm xù xì kia lại cất giữ cả một kho báu!
Ngay cả lũ ốc hương chấm hoa cũng phải khâm phục thốt lên:
– Hoá ra kiên nhẫn và chịu đựng cũng có thể tạo nên điều kì diệu.
Ả sứa lửa lại trôi qua, đong đưa ngả chiếc dù hồng mơn trớn. Mã Thị thờ ơ im lặng. Tấm vỏ trai đã dày dặn. Những chiếc tua lửa của ả chẳng thể làm tổn thương con trai được nữa.
Từ đó chẳng còn ai chê bai hay lánh xa Mã Thị. Cá ngân, cá mai thường rủ nhau đến chơi quanh. Cá đổng cờ, cá bướm nhờ con trai xoè ngọc để lấy ánh sáng múa vây khoe sắc. Có cả mấy chú cá hề màu cam vạch trắng đến làm trò góp vui. Rặng san hô nơi Mã Thị sống đã trở thành một sân khấu biển xanh rực rỡ và tráng lệ.
Câu chuyện về con trai Mã Thị được rừng san hô rì rào kể lại, lan đi khắp rạn đá. Có một người lính cũ yêu và hiểu ngôn ngữ thiên nhiên hôm ấy ra đảo đi tắm biển. Ông lặn xuống rạn san hô, vô tình nghe được. Câu chuyện khiến ông rùng mình đồng cảm, bởi ông cũng từng bị trọng thương trong cuộc chiến chống lại loài diệt chủng. Một mảnh đạn vẫn găm trong thân thể ông như con trai Mã Thị bị cát găm trong ruột.
Trở về phòng mình, ông chong đèn thâu đêm viết lại câu chuyện cảm động về con trai nhỏ trên hòn đảo cô đơn, đã kiên cường biến nỗi đau thành những viên ngọc sáng. Từ đó, hòn đảo này được gọi tên là đảo Minh Châu, nghĩa là viên ngọc sáng nơi địa đầu thân yêu của Tổ quốc chúng ta.
Đặt dấu chấm hết câu chuyện, ông mở cửa sổ nhìn ra biển đêm. Biển vẫn tiếp tục dậy sóng. Có những con trai khác ngoài đó hẳn cũng đang bị thương, cũng đang ôm những hạt cát sắc nhọn. Có kẻ chết trong tuyệt vọng. Có kẻ bọc lên thành ngọc. Tự nhiên không thiên vị ai. Chính lựa chọn của từng sinh linh mới quyết định số phận của chính mình.
(Báo Văn nghệ Tết Bính Ngọ, số 6+7+8/ 7-2-2026, tr. 31)
Chú thích:
(1)Nhà văn Trung Sỹ tên thật là Xuân Tùng, sinh năm 1960, quê ở Hà Nội, từng tham gia chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, có những sáng tác về hồi ức chiến tranh.
(2)Mã Thị: tên riêng một loài trai ngọc (chú thích của tác giả).
(3)hà: hàu nhỏ sống thành từng đám trên mặt đá ngập nước vùng ven biển.
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. (0,5 điểm) Xác định ngôi kể của văn bản.
Câu 2. (0,5 điểm) Chỉ ra từ ngữ, hình ảnh miêu tả tác động của những hạt cát thô, những mảnh vụn vỏ hà sắc lẻm sau khi lọt vào trong lớp vỏ con trai Mã Thị.
Câu 3. (1,0 điểm) Nêu sắc thái nghĩa của từ run rẩy trong câu văn: Mã Thị rùng mình co lại, run rẩy trong nỗi cô đơn.
Câu 4. (1,0 điểm) Phân tích ý nghĩa của chi tiết sau trong việc khắc hoạ con trai Mã Thị:
Ngày qua ngày, trai Mã Thị tiết ra từng lớp xà cừ mỏng bọc lấy dị vật, bồi đắp dần biến nó thành những tinh cầu long lanh. Mỗi nỗi đau chất chứa trong lòng đã thành một viên ngọc.
Câu 5. (1,0 điểm) Bày tỏ suy nghĩ của em về một bài học rút ra từ câu văn: Chính lựa chọn của từng sinh linh mới quyết định số phận của chính mình. (Trình bày không quá 07 dòng).
Hướng dẫn giải:
Câu 1. (0,5 điểm)
– Ngôi kể: Ngôi kể thứ ba.
– Dấu hiệu xác định: Người kể chuyện giấu mình, gọi tên nhân vật bằng tên riêng hoặc từ ngữ chỉ nhân vật như “con trai Mã Thị”, “ả sứa lửa”, “ông”,… chứ không xưng “tôi”.
Câu 2. (0,5 điểm)
Những từ ngữ, hình ảnh miêu tả tác động của những hạt cát thô, những mảnh vụn vỏ hà sắc lẻm sau khi lọt vào trong lớp vỏ con trai Mã Thị:
– “lọt vào trong lớp vỏ”.
– “cứa trên thân nó vô số vết thương đau đớn”.
Câu 3. (1,0 điểm)
Sắc thái nghĩa của từ run rẩy trong câu văn:
– Gợi trạng thái run lên vì đau đớn, yếu đuối và bất an.
– Thể hiện nỗi cô đơn, tủi thân, tuyệt vọng của con trai Mã Thị khi bị kì thị và tổn thương.
➞ Sắc thái biểu cảm góp phần làm nổi bật hoàn cảnh khắc nghiệt mà Mã Thị phải vượt qua.
Câu 4. (1,0 điểm)
Ý nghĩa của chi tiết trong việc khắc hoạ con trai Mã Thị:
– Khắc hoạ sự kiên cường, bền bỉ của con trai Mã Thị trước đau đớn và nghịch cảnh.
– Hình ảnh “biến nỗi đau thành viên ngọc” mang ý nghĩa biểu tượng rằng con người có thể biến thử thách, tổn thương thành giá trị tốt đẹp nếu biết vượt lên; qua đó gửi gắm bài học về nghị lực sống, sự chịu đựng và ý chí vươn lên trong cuộc đời.
Câu 5. (1,0 điểm)
– Học sinh trả lời theo suy nghĩ cá nhân và đưa ra lí giải phù hợp.
– Gợi ý trả lời:
+ Số phận của mỗi người không hoàn toàn do hoàn cảnh quyết định mà phụ thuộc vào cách lựa chọn, thái độ sống của bản thân.
+ Con người cần sống bản lĩnh, kiên trì, biết vượt lên thử thách và biến đau thương, thất bại thành động lực để hoàn thiện bản thân.
Câu 1. (2,0 điểm)
Em hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) phân tích nhân vật người lính cũ trong văn bản ở phần Đọc hiểu.
Câu 2. (4,0 điểm)
Bằng trải nghiệm cá nhân, em hãy viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) trình bày những việc các bạn trẻ cần làm để tự tin khẳng định bản thân trong cuộc sống.
Hướng dẫn giải:
Câu 1.
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):
– Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.
– Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Phân tích nhân vật người lính cũ trong văn bản “Hòn ngọc Minh Châu”.
c. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu (1,5 điểm):
Học sinh viết đoạn văn theo một số gợi ý sau:
– Mở đoạn:
+ Giới thiệu khái quát văn bản “Hòn ngọc Minh Châu” của tác giả Trung Sỹ.
+ Giới thiệu nhân vật người lính cũ – nhân vật giàu chiều sâu cảm xúc và mang ý nghĩa biểu tượng.
– Thân đoạn:
+ Người lính cũ là người từng trải qua chiến tranh, mang nhiều đau thương mất mát:
++ Ông từng chiến đấu trong cuộc chiến khốc liệt và bị thương nặng. Chi tiết “Một mảnh đạn vẫn găm trong thân thể ông” cho thấy chiến tranh đã để lại những vết thương kéo dài, không chỉ trên cơ thể mà còn trong tâm hồn người lính.
++ Dù mang trong mình thương tích đau đớn, song người lính cũ vẫn lặng lẽ sống, chịu đựng nỗi đau như con trai Mã Thị ôm những hạt cát sắc nhọn trong lòng. Qua đó, nhân vật hiện lên với vẻ đẹp của sự kiên cường và bền bỉ.
+ Người lính cũ là người biết lắng nghe và đồng cảm, mang một tâm hồn với những rung cảm sâu sắc:
++ Ông là người “yêu và hiểu ngôn ngữ thiên nhiên”, biết lắng nghe những điều nhỏ bé của cuộc sống. Ông có một tâm hồn tinh tế, nhạy cảm sau những biến động của chiến tranh.
++ Khi nghe câu chuyện về con trai Mã Thị, ông “rùng mình đồng cảm” vì nhìn thấy hình ảnh của chính mình trong đó. Sự đồng cảm ấy thể hiện trái tim giàu yêu thương, biết thấu hiểu nỗi đau của người khác.
+ Người lính cũ là người biết biến đau thương thành giá trị tốt đẹp:
++ Ông “chong đèn thâu đêm viết lại câu chuyện cảm động” để lan toả bài học về nghị lực sống. Hành động ấy cho thấy ông không gục ngã trước đau thương mà chọn cách sống có ích, truyền cảm hứng cho mọi người.
++ Qua hình tượng người lính cũ, tác giả ca ngợi những con người từng đi qua đau thương nhưng vẫn giữ được niềm tin, lòng nhân hậu và ý chí vươn lên trong cuộc sống.
– Kết đoạn:
+ Khẳng định vẻ đẹp của nhân vật người lính cũ.
+ Nêu ý nghĩa: Nhân vật gửi gắm bài học về nghị lực, sự đồng cảm và cách biến đau thương thành giá trị sống tốt đẹp.
Câu 2.
a. Bảo đảm yêu cầu về bố cục, dung lượng của bài văn nghị luận (0,25 điểm):
Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ).
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm):
Trình bày những việc các bạn trẻ cần làm để tự tin khẳng định bản thân trong cuộc sống.
c. Viết được bài văn nghị luận đảm bảo các yêu cầu (3,5 điểm):
Lập luận chặt chẽ, thuyết phục; lí lẽ xác đáng; bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng. Có thể triển khai theo hướng sau:
* Mở bài:
– Dẫn dắt vấn đề: Trong cuộc sống hiện đại, người trẻ có nhiều cơ hội để phát triển nhưng cũng phải đối diện với không ít áp lực, sự cạnh tranh và mặc cảm về bản thân.
– Nêu vấn đề nghị luận: Để trưởng thành và thành công, các bạn trẻ cần biết cách tự tin khẳng định giá trị của mình trong cuộc sống.
* Thân bài:
– Giải thích vấn đề:
+ Khẳng định bản thân là việc mỗi người nhận thức được giá trị, năng lực riêng và dám thể hiện bản thân bằng những hành động tích cực.
+ Tự tin khẳng định bản thân là biết tin vào khả năng của mình và sống đúng với giá trị tốt đẹp mình theo đuổi.
– Những việc các bạn trẻ cần làm để tự tin khẳng định bản thân:
+ Không ngừng học tập, rèn luyện để hoàn thiện bản thân:
++ Kiến thức, kỹ năng và sự hiểu biết là nền tảng giúp con người trở nên tự tin. Khi có năng lực thật sự, người trẻ sẽ dám thể hiện chính kiến và theo đuổi mục tiêu của mình.
++ Các bạn trẻ cần chăm chỉ học tập, tích cực trải nghiệm, rèn luyện các kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, giải quyết vấn đề,… để phát triển toàn diện.
+ Hiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu của bản thân:
++ Mỗi người đều có giá trị và khả năng riêng. Việc hiểu bản thân giúp người trẻ biết mình phù hợp với điều gì để phát huy thế mạnh và khắc phục hạn chế.
++ Không nên tự ti vì thua kém người khác hay chạy theo sự so sánh trên mạng xã hội. Điều quan trọng là biết cố gắng để tiến bộ từng ngày.
+ Dám ước mơ, dám thể hiện quan điểm và theo đuổi đam mê đúng đắn:
++ Người trẻ cần mạnh dạn bày tỏ suy nghĩ, bảo vệ quan điểm đúng đắn và chủ động nắm bắt cơ hội trong học tập, cuộc sống.
++ Nhiều bạn trẻ thành công nhờ kiên trì theo đuổi đam mê dù từng bị nghi ngờ hoặc thất bại. Chính sự bản lĩnh giúp họ khẳng định giá trị của mình.
+ Biết vượt qua thất bại và áp lực:
++ Trên hành trình trưởng thành, thất bại là điều khó tránh khỏi. Người tự tin không phải là người chưa từng thất bại mà là người biết đứng dậy sau vấp ngã.
++ Nếu dễ buông xuôi, sợ bị chê cười hoặc quá phụ thuộc vào đánh giá của người khác, con người sẽ khó phát triển và khẳng định bản thân.
+ Giữ gìn nhân cách, sống tử tế và có trách nhiệm:
++ Giá trị của con người không chỉ nằm ở thành tích mà còn ở đạo đức, cách ứng xử và sự cống hiến cho cộng đồng.
++ Một người trẻ biết sống chân thành, trách nhiệm, biết giúp đỡ người khác sẽ nhận được sự tôn trọng và khẳng định được giá trị bền vững của bản thân.
– Mở rộng vấn đề:
+ Phê phán một bộ phận bạn trẻ sống tự ti, ngại thử thách, dễ bỏ cuộc hoặc phụ thuộc vào sự công nhận của người khác.
+ Phê phán lối sống thích thể hiện bản thân bằng sự khoe khoang, hơn thua, bất chấp chuẩn mực đạo đức để gây chú ý.
– Ý nghĩa của việc tự tin khẳng định bản thân:
+ Giúp người trẻ phát huy năng lực, sống tích cực và chủ động hơn trong cuộc sống.
+ Góp phần tạo nên một thế hệ trẻ bản lĩnh, sáng tạo và có ích cho gia đình, xã hội.
* Kết bài:
– Khẳng định lại vấn đề: Tự tin khẳng định bản thân là điều cần thiết đối với người trẻ trong cuộc sống hôm nay.
– Liên hệ bản thân: Mỗi học sinh cần chủ động học tập, rèn luyện bản lĩnh, sống tích cực để từng bước khẳng định giá trị của chính mình.