Bài học cùng chủ đề
Báo cáo học liệu
Mua học liệu
Mua học liệu:
-
Số dư ví của bạn: 0 coin - 0 Xu
-
Nếu mua học liệu này bạn sẽ bị trừ: 2 coin\Xu
Để nhận Coin\Xu, bạn có thể:
Đề kiểm tra giữa học kì II - Đề số 5 SVIP
Đọc văn bản sau.
SÁU KẺ TÌNH NGHI
(Tóm lược đoạn đầu: Tất cả sáu người tham dự bữa tiệc ở nhà ông Phạm Viên giám đốc hãng xuất nhập khẩu khi ông ấy bị ám sát đang chờ gặp thanh tra Trúc Tâm vì thanh tra đã tìm ra manh mối. Thanh tra tóm tắt mối quan hệ của 6 người với chủ nhà Phạm Viên: Huyện Lý là một người bạn cũ từ thời cắp sách đi học của ông Phạm Viên, ông Dương Ba thì là người vẫn thường giao dịch buôn bán với nạn nhân cũng đã tới non chục năm nay. Còn ông Phan Vỹ thì lại là cháu của Phạm Viên. Thường thường mỗi khi ở dưới tỉnh lên có công chuyện gì thì ông vẫn thường lưu lại ở nhà chú ông như nhiều người đều biết. Ông Sen thì tuy giữ chức trưởng văn phòng trong hãng xuất nhập khẩu nhưng có thể cũng là thư ký riêng của Phạm Viên. Ông bà Ba đây thì ai ai cũng biết là người đại diện cho hãng tại Hương Cảng. Ông bà mới về chơi thăm quê nên tiện dịp ông Phạm Viên mới mời ông bà lại ăn cơm tối. Ai cũng cố chứng minh mình không phải là thủ phạm. Thanh tra Trúc Tâm tường thuật lại việc xảy ra trong đêm ấy: "Sau khi mọi người ăn uống xong xuôi thì ông Phạm Viên xin lỗi mọi người trở về phòng riêng vì ông hơi mệt mỏi và nói với mọi người cứ tự nhiên không chừng tôi sẽ trở lại. Đã 11 giờ 15 ông Phan Vỹ nói: "Có ai dùng Bisquit không? Để tôi đi rót vài ly, chai Bisquit chỉ còn vừa rót đầy hai ly thôi...". Phan Vỹ đi xuống nhà dưới để lấy chai khác lên uống... và vừa toan bước vào thì có tiếng súng nổ ở phía trên lầu ba tức là nơi phòng riêng của ông Phạm Viên... Mọi người cùng nhau chạy lên trên lầu và thấy cửa phòng ông Phạm Viên mở hé, chiếc tủ bị lục tung còn chính chủ nhân thì nằm sóng sượt trên chiếc ghế xích-đu, ngực bị trúng một viên đạn súng lục cỡ 635 xuyên thủng phổi nên đã chết tự lúc nào... Cuộc điều tra cho biết: hung thủ hạ sát ông Phạm Viên có lấy được số bạc chừng 7-8 ngàn đồng mà ông bỏ trong hộc tủ...)
Nhìn khắp mọi người một lượt, Trúc Tâm lại thong thả tiếp:
− Theo lệ thường trong các cuộc điều tra trước hết chúng tôi cần biết: kẻ nào sẽ được lợi sau khi Phạm Viên chết đi. Nhưng đối với tất cả 6 vị ở đây tôi đều thấy ai ai cũng có thể có duyên cớ hợp lý để... hạ sát Phạm Viên hoặc là cầu lợi hoặc là trả một mối thù riêng mà họ đã giữ kín từ lâu nay...
Thấy cử toạ có vài người muốn nói, Trúc Tâm giơ tay cản lại mà tiếp luôn:
− Những điều tôi nói đây đều có chứng cớ xác thực, vậy xin bất tất ai phải chối cãi làm gì... Riêng có điều: khi tiếng súng nổ kết liễu đời Phạm Viên thì tất cả 6 quý vị ở đây đều có mặt trong phòng khách cả vậy lý đương nhiên không một ai có thể nhúng tay vào vụ ám sát này...
Nghe Trúc Tâm nói tới đây mọi người như trút được gánh nặng thở phào khoan khoái... Ngưng lại ít phút, Trúc Tâm lại nhìn mọi người mà hỏi:
− Trong quý vị đây mấy bữa trước có ai đi xem chiếu bóng hay tuồng kịch gì không?
Ông Ba Cự đáp:
− Tôi và nhà tôi mấy bữa trước có đi coi gánh Hoàng Thanh diễn vở Huyền Châu Nữ...
Vừa nói ông Ba Cự vừa sờ vào túi như có ý định tìm hai cuống vé vào cửa nhưng ông bỗng lắc đầu:
− Quái tôi nhớ lúc tôi móc túi lấy gói thuốc hút còn thấy hai cuống vé trong túi không hiểu tôi lại vứt đâu lúc nào rồi...
Trúc Tâm mỉm cười nói:
− Cái đó không sao... Bây giờ tôi chỉ xin quý vị hãy chú ý lắng nghe tôi nói...
Tuy tuyên bố như vậy nhưng Trúc Tâm chỉ vén tay áo coi giờ rồi ngồi lặng thinh như chờ đợi cái gì chứ chưa nói năng chi hết. Khoảng năm phút sau chàng thanh tra thám tử mới lớn tiếng hỏi:
− Anh Năm có đấy không?
Trúc Tâm ra lệnh: "Khởi sự đi anh Năm!".
Thế là chưa đầy hai phút sau một tiếng nổ rền từ lầu ba vọng xuống... Trúc Tâm hỏi mọi người:
− Quý vị có nghe thấy gì không?
Mọi người cùng đáp: Có tiếng súng nổ đúng như đêm xảy ra vụ án mạng.
Trúc Tâm mỉm cười rồi đúng lúc Phan Vỹ vùng đứng lên thì Trúc Tâm cũng đã áp tới rút khoá tay còng ngay hắn lại. Và Trúc Tâm cắt nghĩa:
− Phan Vỹ giết ông Phạm Viên không ngoài ý muốn sang đoạt gia tài vì ông Phạm Viên không có con cái chi hết. Tên cháu bất lương này có lẽ đã tính toán từ lâu... Mà không chừng hắn đã tập diễn thử và thấy mọi lớp lang sắp đặt đều hoàn toàn đúng nhịp... Chai Bisquit hắn cũng đã để sẵn từ trước, chai gần cạn thì là một cái cớ cho hắn đi ra ngoài còn chai đầy hắn để sẵn giấu trong chiếc giỏ đựng đầy giấy bên phòng làm việc bên cạnh đấy.
Nghe tới đoạn này ông Ba Cự nói:
− À tôi nhớ ra rồi hai cuống vé coi hát hồi chiều hôm ấy tôi có vứt vào giỏ đựng giấy khi ngồi tính toán công chuyện với ông Phạm Viên...
Trúc Tâm mỉm cười nói tiếp:
− Chính nhờ có cuống vé coi hát dính ở dưới trôn chai rượu mà tôi biết được rõ rệt vụ này... Khi nói đi lấy rượu thì Phan Vỹ đã lên nhanh trên lầu bắn chết Phạm Viên rồi hắn đặt một chiếc pháo vào trong một chiếc lư đồng lớn bày trên tủ chè châm ngòi đốt. Nhanh nhẹn Phan Vỹ trở xuống dưới nhà lấy chai rượu đầy mở cửa vào phòng khách... Vì lần trước cửa đóng nên không ai nghe thấy tiếng súng nổ còn lần sau tiếng pháo nổ mọi người cùng nghe vì hung phạm đã khôn ngoan mở rộng cửa lúc bước vào trong... Tất cả kế hoạch của Phan Vỹ chỉ nhằm một mục đích: làm sao cho mọi người tưởng ông Phạm Viên bị bắn khi hắn lại có mặt ở đây!
(Trích Chiếc tất nhuộm bùn − Thám tử Kỳ Phát, Phạm Cao Củng, NXB Công an nhân dân, 2018)
Thực hiện các yêu cầu từ câu 1 đến câu 5.
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của văn bản "Sáu kẻ tình nghi"?
Câu 2. Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong chi tiết sau: "đương nhiên không một ai có thể nhúng tay vào vụ ám sát này..."
Câu 3. Chi tiết nào là chìa khoá then chốt để phá án? Phân tích ý nghĩa của chi tiết đó.
Câu 4. Thanh tra Trúc Tâm có phong thái như thế nào khi đối đầu với tội phạm? Phong thái này có tác dụng gì?
Câu 5. Qua hành vi của Phan Vỹ, em có suy nghĩ gì về sự tha hoá khi con người chạy theo lợi ích vật chất? (Trình bày ngắn gọn khoảng 5 − 7 dòng)
Hướng dẫn giải:
Câu 1. (0,5 điểm) Phương thức biểu đạt chính của văn bản "Sáu kẻ tình nghi" là tự sự.
Câu 2. (0,5 điểm)
Biện pháp tu từ: Hoán dụ ("nhúng tay vào" − lấy một bộ phận cơ thể để chỉ hành động của cả con người).
Câu 3. (1,0 điểm)
− Chi tiết "hai cuống vé xem hát" là chìa khoá then chốt để phá án.
− Ý nghĩa của chi tiết "hai cuống vé xem hát":
+ Ông Ba Cự đã vứt hai cuống vé này vào giỏ giấy ở phòng làm việc trên lầu − nơi ông bàn công việc với nạn nhân. Chai rượu Phan Vỹ mang ra đãi khách lại có hai cuống vé này dính dưới đáy chai.
+ Chi tiết "hai cuống vé xem hát" đã chứng tỏ rằng chai rượu được Phan Vỹ lấy ra từ cái giỏ giấy trên lầu (nơi hắn giấu sẵn) chứ không phải đi xuống nhà dưới lấy như hắn nói dối.
=> Chi tiết này phá vỡ bằng chứng ngoại phạm và vạch trần hành trình di chuyển thực sự của hung thủ.
Câu 4. (1,0 điểm)
− Phong thái của thanh tra Trúc Tâm:
+ Bình tĩnh, tự tin, chủ động kiểm soát tình hình.
+ Điềm đạm, không vội vàng đưa ra kết luận mà quan sát và chờ đợi thời cơ thích hợp.
+ Sắc sảo, quyết đoán khi hành động (ra lệnh tái hiện tiếng nổ, còng tay đúng lúc).
− Phong thái của thanh tra Trúc Tâm có tác dụng:
+ Tạo áp lực tâm lí khiến hung thủ mất bình tĩnh và để lộ sơ hở.
+ Giúp thanh tra kiểm soát nhịp độ của buổi phá án, chờ đợi thời điểm thích hợp (tiếng pháo nổ) để đưa ra đòn quyết định khiến hung thủ không kịp trở tay.
Câu 5. (1,0 điểm)
Học sinh trình bày suy nghĩ của bản thân về sự tha hoá khi con người chạy theo lợi ích vật chất. Gợi ý:
− Khi con người chạy theo lợi ích vật chất một cách mù quáng, họ dễ bị tha hoá và đánh mất những giá trị đạo đức căn bản.
− Tiền bạc dù quan trọng nhưng không thể đánh đổi bằng tình thân, lương tri hay nhân phẩm.
− Mỗi người cần biết sống liêm chính, tỉnh táo trước cám dỗ vật chất để không phạm phải những sai lầm tàn nhẫn và phải trả giá đắt.
Câu 1. Viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của em về tác hại của lối sống tham vọng trong xã hội hiện nay.
Câu 2. Viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích nhân vật thanh tra Trúc Tâm trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu.
Hướng dẫn giải:
Câu 1 (2,0 điểm).
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm)
– Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.
– Thí sinh có thể trình bày theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, song song.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm)
Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Tác hại của lối sống tham vọng trong xã hội hiện nay.
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm)
– Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý:
+ Giải thích: Tham vọng là những ước muốn, đòi hỏi vượt quá khả năng, giới hạn của bản thân mình.
+ Tác hại:
++ Đối với cá nhân: Gây căng thẳng, mệt mỏi, hoặc gây ra các bệnh về tâm lý; khiến người ta bất chấp thủ đoạn để đạt được mục đích, đánh mất những giá trị về mặt đạo đức; làm mất đi những mối quan hệ tốt đẹp xung quanh.
++ Đối với xã hội: Tạo ra môi trường cạnh tranh không lành mạnh; gia tăng tệ nạn xã hội, nạn tham nhũng; gây mất đoàn kết, chia rẽ trong xã hội.
+ Nguyên nhân:
++ Áp lực từ xã hội, gia đình: Áp lực đồng trang lứa, cha mẹ ít quan tâm, hay đặt nặng vấn đề về tài chính, vật chất,...
++ Sự tác động tiêu cực từ các giá trị ảo trên mạng xã hội: Sự phù phiếm trong lối sống "ảo" của giới trẻ dễ khiến cho giới trẻ có những tham vọng bất hợp lí.
+ Bàn luận: Tham vọng xét trên góc độ nào đó cũng tạo nên động lực, giúp chúng ta cố gắng hơn trong cuộc sống hàng ngày để sớm đạt được mục tiêu.
+ Giải pháp:
++ Mỗi cá nhân cần có cái nhìn đúng đắn về giá trị của cuộc sống.
++ Gia đình, xã hội cần quan tâm, giáo dục về đạo đức, nhân cách cho con cái để con cái có định hướng đúng đắn trong tương lai.
++ Toàn xã hội cần hướng đến xây dựng một xã hội cạnh tranh công bằng, lành mạnh hơn.
Câu 2 (4,0 điểm).
a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của bài văn (0,25 điểm)
– Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 600 chữ) của đoạn văn.
– Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp, song song.
b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Phân tích nhân vật thanh tra Trúc Tâm trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu. (0,25 điểm)
c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,0 điểm)
− Xác định được các ý chính của bài viết.
− Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục 3 phần của bài văn nghị luận.
* Mở bài: Giới thiệu vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân.
* Thân bài: Triển khai vấn đề nghị luận:
– Sự điềm tĩnh và bản lĩnh tâm lí vững chắc của người thanh tra:
+ Trước vụ án mạng phức tạp với những bằng chứng ngoại phạm tưởng chừng hoàn hảo của sáu nghi phạm, thanh tra Trúc Tâm không hề bối rối hay nao núng, ông không vội vàng đưa ra kết luận hung thủ.
+ Thanh tra thong thả thuật lại diễn biến vụ án và bình tĩnh quan sát phản ứng của từng nghi phạm. Ông có cách nói chuyện chậm rãi, chắc chắn cho thấy bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng và đầy uy lực.
+ Ông sử dụng đòn tâm lí cực kì thông minh: Bước đầu, ông khẳng định "không một ai có thể nhúng tay vào vụ ám sát" để các nghi phạm lơ là cảnh giác, khiến thủ phạm tưởng mình đã an toàn. Ông khôn ngoan dẫn dắt các nghi phạm vào trạng thái an tâm giả tạo để rồi bất ngờ lật tẩy sự thật bằng một cuộc thực nghiệm hiện trường đầy thuyết phục.
– Khả năng quan sát tinh tường và tư duy suy luận logic, khoa học:
+ Thanh tra Trúc Tâm bắt đầu từ nguyên tắc điều tra quen thuộc là ai sẽ được lợi sau cái chết của nạn nhân. Sau đó, Trúc Tâm phát hiện ra manh mối then chốt từ một chi tiết cực nhỏ là "cuống vé coi hát dính ở dưới trôn chai rượu". Đây là bằng chứng cho thấy chai rượu không phải lấy từ nhà dưới như lời Phan Vỹ nói mà lấy từ phòng làm việc của nạn nhân.
+ Ông bóc tách được thủ đoạn "đánh tráo thời gian" của hung thủ. Ông nhận ra tiếng nổ mọi người nghe thấy không phải tiếng súng mà là tiếng pháo được sắp đặt để tạo bằng chứng ngoại phạm. Chỉ từ một chi tiết nhỏ là chiếc cuống vé xem hát dính dưới đáy chai rượu, ông đã tìm ra kẽ hở trong kế hoạch tinh vi của Phan Vỹ.
+ Đặc biệt, thanh tra Trúc Tâm không chỉ điểm hung thủ theo cách phiến diện thông thường. Ông tái hiện lại chính xác quá trình gây án của Phan Vỹ: Từ việc giấu chai rượu, bắn nạn nhân đến việc dùng pháo tạo tiếng động giả. Hành động này thể hiện bản lĩnh nghề nghiệp và tinh thần thượng tôn công lí của Trúc Tâm: Công lí phải được xác lập bằng chứng cứ rõ ràng, lập luận chặt chẽ, chứ không phải bằng cảm tính.
– Sự dứt khoát, quyết đoán của thanh tra Trúc Tâm:
+ Khi sự thật được phơi bày, ông ra tay còng Phan Vỹ một cách nhanh gọn, dứt khoát, thể hiện sự quyết đoán và bản lĩnh của người thực thi pháp luật. Thời điểm hành động được lựa chọn chính xác, không sớm cũng không muộn, cho thấy Trúc Tâm chỉ ra tay khi mọi chứng cứ đã đầy đủ, không còn khả năng nhầm lẫn.
+ Trúc Tâm phân tích rõ ràng động cơ và toàn bộ thủ đoạn gây án không chỉ nhằm buộc tội hung thủ, mà còn khẳng định tính minh bạch, công khai của công lí. Hung thủ không bị áp đặt tội danh mà bị thuyết phục bằng hệ thống lập luận chặt chẽ, logic, khiến hắn không thể chối cãi hay phản kháng.
=> Trúc Tâm hiện lên như biểu tượng của công lí gắn liền với trí tuệ và lẽ phải. Nhân vật mang đến cho người đọc niềm tin rằng cái ác dù tinh vi đến đâu cũng sẽ bị vạch trần, và công lý chỉ thực sự có giá trị khi được xây dựng trên sự thật và lí trí.
* Kết bài: Khái quát vấn đề nghị luận.
d. Viết bài văn đảm bảo các yêu cầu sau (1,5 điểm)
– Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.
– Trình bày rõ quan điểm và hệ thống các ý.
– Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: Lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lí lẽ và bằng chứng.
đ. Diễn đạt (0,5 điểm)
Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.
e. Sáng tạo (0,5 điểm)
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.