Đề số 6 - Đề kiểm tra giữa học kì I

Câu 1. (0,5 điểm)

Bài thơ “Về hay ở” được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2. (0,5 điểm)

Phương thức biểu đạt chính của bài thơ là biểu cảm.

Câu 3. (1,0 điểm)

− Từ láy tượng thanh: “Văng vẳng” (câu 1), “quang quác quác” (câu 5), “tẻ tè te” (câu 6).

− Tác dụng:

+ Mô phỏng sinh động, chân thực âm thanh quen thuộc, dân dã của làng quê (tiếng chim choè, chim quyên, gà gáy).

+ Phá vỡ tính trang nghiêm cổ điển của thơ Đường luật, giúp câu thơ thêm hóm hỉnh, giàu tính khẩu ngữ.

+ Lấy động tả tĩnh, âm thanh giục giã càng làm nổi bật sự ngổn ngang, trăn trở trong tâm hồn tác giả trước quyết định “về hay ở”.

Câu 4. (1,0 điểm)

− Cái “lặng đi”: Đại diện cho thế giới nội tâm u trầm, sự cẩn trọng, né tránh những ồn ào chốn quan trường để giữ sự tĩnh lặng, trong sạch cho “lòng quê”.

− Sự “giục giã”: Sự chuyển động của thời gian, sự hối hả của cảnh vật thiên nhiên (hè về, ngày mới đến) đòi hỏi con người phải dứt khoát dời chân.

→ Ý nghĩa đối lập: Khắc hoạ sự mâu thuẫn giữa mong muốn bình yên trong tâm hồn với sự hối hả của thời thế, làm bật nổi tâm trạng dằn dặt, do dự của Nguyễn Khuyến trước ngưỡng cửa lựa chọn.

Câu 5. (1,0 điểm)

Học sinh trình bày suy nghĩ về trách nhiệm của mỗi người khi đứng trước những bước ngoặt của cá nhân và thời thế. Gợi ý:

− Biết cân nhắc giữa mong muốn riêng và trách nhiệm với gia đình, cộng đồng, đất nước.

− Không trốn tránh khó khăn, không quyết định theo cảm xúc nhất thời.

− Dũng cảm đối diện với thực tế, chủ động thích nghi và hành động khi cần thiết.

− Kiên định với những giá trị tốt đẹp mà bản thân theo đuổi.

Câu 1. (2,0 điểm)

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):

− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.

− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ "Về hay ở".

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):

Xác định được các ‎ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ‎ý‎:

– Ý 1) Nhạy cảm, yêu mến cảnh sắc và cuộc sống nơi thôn quê:

+ Âm thanh tiếng chim chích choè được tái hiện qua từ láy tượng thanh “văng vẳng”, gợi âm thanh vọng lại từ không gian làng quê yên tĩnh.

+ Câu thơ “Lặng đi kẻo động khách lòng quê” thể hiện mong muốn giữ gìn sự tĩnh lặng, tránh những xáo động làm ảnh hưởng đến tâm hồn.

+ Câu thơ “Nước non có tớ càng vui vẻ” thể hiện sự gắn bó, niềm vui khi được sống giữa quê hương, đất nước.

– Ý 2) Sự thanh thản, không màng những thú vui phù phiếm:

+ Câu thơ “Hoa nguyệt nào ai đã đắm mê” cho thấy thái độ không quá say mê những thú vui hưởng lạc.

+ Khắc hoạ lối sống giản dị, tâm thế ung dung và mong muốn tìm kiếm sự bình yên trong tâm hồn.

– Ý 3) Sự phân vân, trăn trở trước lựa chọn “về hay ở”:

+ Cụm từ “giục giã” nhân hoá âm thanh thiên nhiên như lời thôi thúc, buộc nhân vật trữ tình phải đối diện với lựa chọn của mình.

+ Câu thơ “Lại còn giục giã về hay ở” trực tiếp bộc lộ sự phân vân, chưa thể dứt khoát giữa hai ngả đường.

+ Hình ảnh “Đôi gót phong trần vẫn khoẻ khoe” gợi dáng vẻ từng trải, vẫn còn sức lực để tiếp tục bước đi, nhưng chưa giải đáp được hoàn toàn nỗi băn khoăn trong lòng.

Câu 2. (4,0 điểm)

a. Xác định được kiểu bài (0,25 điểm): Xác định đúng kiểu bài: Bài văn tự sự.

b. Xác định được yêu cầu của kiểu bài (0,25 điểm): Xác định đúng yêu cầu của đề: Chuyến tham quan di tích lịch sử mà em ấn tượng nhất.

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để triển khai bài viết (3,5 điểm):

– Xác định được các ý chính của bài viết.

– Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục 3 phần của bài văn tự sự:

* Mở bài:

– Giới thiệu chuyến tham quan di tích lịch sử mà em đã có dịp tham gia (đi cùng gia đình, nhà trường, bạn bè,…).

– Nêu khái quát cảm xúc, ấn tượng của em về chuyến đi.

* Thân bài:

– Ý 1) Giới thiệu khái quát về chuyến đi:

+ Thời gian, địa điểm diễn ra chuyến tham quan.

+ Người đồng hành cùng em và mục đích của chuyến đi.

+ Tâm trạng, sự chuẩn bị và mong đợi của em trước chuyến đi.

– Ý 2) Kể lại diễn biến chuyến tham quan:

+ Trên đường đến di tích:

++ Khung cảnh hai bên đường, thời tiết, cảnh vật.

++ Tâm trạng háo hức, vui vẻ hoặc hồi hộp của em.

+ Khi đặt chân đến di tích:

++ Ấn tượng đầu tiên về không gian, cảnh quan, kiến trúc của di tích.

++ Hoạt động tham quan, nghe giới thiệu về lịch sử hình thành và ý nghĩa của di tích.

+ Trong quá trình tham quan:

++ Kể lại những hoạt động, sự việc tiêu biểu: Dâng hương, tham quan các công trình, quan sát hiện vật, nghe thuyết minh, tìm hiểu những câu chuyện lịch sử,…

++ Miêu tả những hình ảnh, sự vật hoặc chi tiết khiến em chú ý và xúc động nhất.

++ Kết hợp kể lại cảm xúc, suy nghĩ của em trước những dấu tích lịch sử và công lao của các thế hệ đi trước.

+ Kết thúc chuyến tham quan:

++ Kể lại hoạt động trước khi ra về và tâm trạng của em trên đường trở về.

++ Nêu một sự việc hoặc kỉ niệm đáng nhớ trong chuyến đi.

– Ý 3) Nêu ấn tượng về chuyến đi:

+ Xác định hình ảnh, sự việc hoặc câu chuyện lịch sử để lại ấn tượng sâu đậm nhất với em.

+ Giải thích vì sao điều đó khiến em xúc động, nhớ mãi.

+ Nêu những nhận thức, tình cảm mới mà em có được sau chuyến tham qua.

* Kết bài:

− Khẳng định ý nghĩa và giá trị của chuyến tham quan đối với bản thân.

− Bày tỏ tình cảm, niềm tự hào, lòng biết ơn đối với các thế hệ đi trước.

− Nêu lời hứa hoặc hành động của bản thân trong việc học tập lịch sử, giữ gìn và phát huy giá trị của di tích lịch sử.