Đề khảo sát chất lượng học sinh lớp 9 Trường THCS Tào Xuyên SVIP

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (0,5 điểm)

– Thể loại: Văn bản nghị luận (nghị luận xã hội).

– Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận.

Câu 2. (0,5 điểm)

Vấn đề bàn luận: Văn bản bàn về lẽ sống của thanh niên và sinh viên, nhấn mạnh vào sự đam mê, lòng kiên trì, dũng cảm vượt qua nỗi sợ hãi và trách nhiệm hành động để cống hiến cho cuộc đời.

Câu 3. (0,5 điểm)

Tác dụng của các câu hỏi tu từ trong đoạn (3):

– Về nội dung: Khơi gợi sự trăn trở, suy ngẫm của người đọc (đặc biệt là thế hệ trẻ) về trách nhiệm của bản thân đối với quê hương, đất nước.

– Về nghệ thuật: Tạo nhịp điệu dồn dập, tăng sức thuyết phục và tính gợi cảm cho lời văn; thúc giục thanh niên phải hành động thay vì chỉ suy nghĩ mơ hồ.

Câu 4. (0,5 điểm)

Theo em, để tạo dựng cuộc sống no ấm và đóng góp cho cộng đồng, thế hệ trẻ cần:

– Chủ động học tập, trau dồi tri thức và rèn luyện kỹ năng nghề nghiệp vững vàng.

– Nuôi dưỡng đam mê và kiên trì theo đuổi mục tiêu đến cùng, không nản chí trước khó khăn.

– Dũng cảm bước ra khỏi “vùng an toàn”, dám nghĩ dám làm và sáng tạo những giá trị mới.

Câu 5. (1,0 điểm)

Học sinh đưa ra một thông điệp bất kì nhưng cần giải thích hợp lí. Gợi ý:

– Thông điệp: Tuổi trẻ cần sống có đam mê, dám vượt qua nỗi sợ hãi và kiên trì theo đuổi lý tưởng để tạo nên giá trị cho bản thân và đóng góp cho xã hội.

– Lí do:

+ Tuổi xuân trôi qua rất nhanh và “năm tháng chẳng đợi chờ”, nếu chúng ta chỉ có ý tưởng mà không bắt tay vào hành động hoặc thấy khó khăn đã vội bỏ cuộc thì mọi ước mơ sẽ mãi chỉ là “trăng suông”.

+ Chỉ có sự kiên trì bền bỉ và sự dấn thân quyết liệt mới giúp ta đạt được thành công và đóng góp giá trị cho xã hội.

Hướng dẫn giải:

Câu 1. (2,0 điểm)

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn (0,25 điểm):

− Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn.

− Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, phối hợp hoặc song hành.

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận (0,25 điểm): Trình bày suy nghĩ của em về ý kiến "Đừng sợ hãi".

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận (1,5 điểm):

Gợi ý:

– Giải thích:

+ “Sợ hãi” là trạng thái tâm lí lo âu, bất an trước những khó khăn, thử thách hoặc những điều chưa biết trước.

+ “Đừng sợ hãi” là lời kêu gọi con người phải bản lĩnh, dám đối mặt và vượt qua những giới hạn của bản thân.

– Phân tích và Chứng minh:

+ Sợ hãi là kẻ thù của trí tuệ: Như văn bản đã nêu, nỗi sợ là “ngục tù của trí tuệ”, nó “giết chết mọi manh nha của bao ý nghĩ táo bạo”. Khi sợ hãi, con người chỉ dám quẩn quanh trong những cái cũ, không dám sáng tạo.

+ Sợ hãi làm mất đi cơ hội khám phá: Nếu Christopher Columbus lo sợ “cuồng phong bão tố” mà không ra khơi, ông đã không bao giờ tìm thấy châu Mỹ bao la.

+ Đỉnh cao không dành cho người hèn nhát: Thành công (đỉnh núi cao, đỉnh trí thức) chỉ dành cho những người dám dấn thân và hành động thực tế.

– Bình luận và Mở rộng:

+ Vượt qua nỗi sợ không phải là liều lĩnh mù quáng, mà là sự can đảm dựa trên khát khao chính đáng và sự hiểu biết quy luật cuộc sống.

+ Trong thực tế, nhiều bạn trẻ hiện nay vì sợ thất bại, sợ bị phán xét mà không dám theo đuổi đam mê, khiến tuổi xuân trôi qua lãng phí.

+ Phê phán những người sống thụ động, luôn tìm lí do để bao biện cho sự hèn nhát của mình.

Câu 2. (4,0 điểm)

a. Bảo đảm yêu cầu về bố cục, dung lượng của bài văn nghị luận:

Bảo đảm yêu cầu về bố cục và dung lượng của bài văn nghị luận (khoảng 400 chữ).

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận:

Phân tích bài thơ "Hành quân giữa rừng xuân" của Lê Anh Xuân.

c. Viết được bài văn đảm bảo các yêu cầu:

HS biết triển khai và làm sáng tỏ vấn đề nghị luận. Sau đây là một số gợi ý:

* Mở bài:

– Giới thiệu tác giả, tác phẩm: Lê Anh Xuân là nhà thơ chiến sĩ tiêu biểu của văn học kháng chiến chống Mỹ với giọng thơ vừa bay bổng, lãng mạn vừa hào hùng.

– Khái quát nội dung bài thơ: Bài thơ khắc hoạ vẻ đẹp của thiên nhiên rừng xuân hoà quyện với hình ảnh người lính hành quân ra trận, thể hiện tinh thần lạc quan và ý chí quyết tâm của thế hệ trẻ thời kỳ chống Mỹ.

* Thân bài:

– Bức tranh thiên nhiên rừng xuân tươi đẹp, tràn đầy sức sống:

+ Âm thanh: Tiếng chim gù, tiếng suối ngân nga, gió vi vu, chim hót thánh thót,... tạo nên một bản giao hưởng rộn ràng của đại ngàn.

+ Màu sắc: Màu “vàng” của hoa mai (đặc trưng xuân miền Nam), màu “xanh biếc” của bầu trời và rừng cây.

=> Nhận xét: Thiên nhiên không chỉ là nền cảnh mà còn như người bạn đồng hành, tiếp thêm sức sống cho người chiến sĩ.

– Hình ảnh người chiến sĩ hành quân ra tiền tuyến:

+ Tư thế, trang bị: “Ba lô nặng”, “súng cầm tay”, “lá nguỵ trang”. Đây là những hình ảnh thực tế, gian khổ nhưng đầy kiêu hùng.

+ Ý chí chiến đấu: “Đêm mưa, ngày nắng sá gì”, “Quân thù còn đó, ta đi chưa về”. Thái độ bất chấp gian khổ, coi thường hiểm nguy, khẳng định lý tưởng cao đẹp: Giải phóng dân tộc là trên hết.

– Thế giới tâm hồn giàu tình cảm của người lính:

+ Nỗi nhớ thương: Giữa cuộc hành quân khốc liệt, người lính vẫn dành một khoảng lặng cho “nhớ thương” quê hương.

+ Tình mẫu tử: Hình ảnh mẹ già dõi theo con là điểm tựa tinh thần vững chắc, giúp người lính thêm ấm lòng trên đường xa dặm dài.

=> Nhận xét: Người lính không chỉ biết cầm súng mà còn có tâm hồn nhạy cảm, giàu lòng nhân ái.

– Đặc sắc nghệ thuật:

+ Thể thơ lục bát truyền thống tạo âm hưởng nhẹ nhàng, uyển chuyển như nhịp chân hành quân.

+ Ngôn ngữ giản dị, giàu hình ảnh, sử dụng nhiều từ láy tượng thanh (ngân nga, vi vu, thánh thót).

+ Sự kết hợp hài hoà giữa chất trữ tình lãng mạn và tinh thần thép của người chiến sĩ.

* Kết bài:

– Khẳng định giá trị bài thơ: “Hành quân giữa rừng xuân” là một bài ca về tình yêu cuộc sống và lí tưởng cách mạng.

– Nêu cảm nghĩ bản thân: Bài thơ khơi gợi lòng biết ơn và niềm tự hào về một thế hệ cha anh đã sống và chiến đấu hết mình vì Tổ quốc.