I. Lý thuyết

1. Cấu tứ trong thơ

− Cấu tứ là sự tổ chức, sắp xếp và triển khai tứ thơ trong một bài thơ nhằm thể hiện tư tưởng, tình cảm của tác giả một cách thống nhất và nghệ thuật.

− Tứ thơ là ý tưởng, cảm xúc hoặc hình ảnh trung tâm làm cơ sở để triển khai toàn bộ bài thơ. Mỗi bài thơ thường được xây dựng trên một tứ thơ riêng, tạo nên nét độc đáo trong nội dung và nghệ thuật biểu đạt.

2. Yếu tố tượng trưng trong thơ

− Yếu tố tượng trưng là những hình ảnh, sự vật hoặc hiện tượng được sử dụng để gợi ra ý nghĩa sâu xa vượt lên trên nghĩa tả thực ban đầu. Chúng thường xuất hiện dưới dạng hình ảnh, biểu tượng hoặc các chi tiết giàu sức gợi.

− Trong những thi phẩm có sử dụng yếu tố tượng trưng, người đọc cần chú ý khám phá những tầng nghĩa ẩn sau hình ảnh để hiểu sâu hơn tư tưởng, tình cảm mà tác giả gửi gắm.

3. Ngôn ngữ văn học

− Ngôn ngữ văn học là ngôn ngữ được sử dụng trong các tác phẩm văn học để phản ánh đời sống và thể hiện tư tưởng, tình cảm của người viết. Loại ngôn ngữ này mang tính nghệ thuật cao, giàu hình ảnh và cảm xúc.

II. Thực hành

Câu 1. Bài học đã đưa lại cho bạn những hiểu biết mới gì về thơ?

Gợi ý trả lời:

Câu 2. Khi đọc một bài thơ, việc tìm hiểu cấu tứ của nó có ý nghĩa như thế nào?

Gợi ý trả lời:

Câu 3. Có thể nhận diện yếu tố tượng trưng trong thơ căn cứ vào những biểu hiện cụ thể gì? Hãy kể tên một số bài thơ có yếu tố tượng trưng mà bạn đã tìm đọc thêm.

Gợi ý trả lời:

− Các biểu hiện để nhận diện yếu tố tượng trưng trong thơ:

− Học sinh có thể tìm đọc một số bài thơ có sử dụng yếu tố tượng trưng như các tác phẩm của Hàn Mặc Tử, Huy Cận, Xuân Quỳnh,...

Câu 4. Chọn phân tích một bài thơ hoặc một số câu thơ có yếu tố tượng trưng đã tạo cho bạn những ấn tượng sâu đậm.

Gợi ý trả lời:

− Giới thiệu bài thơ/ đoạn thơ/ câu thơ, tác giả và nêu hình ảnh mang yếu tố tượng trưng sẽ phân tích.

− Chỉ ra yếu tố tượng trưng trong bài thơ (đó là hình ảnh, sự vật, hiện tượng nào?).

− Phân tích ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh đó (hình ảnh ấy gợi lên những tư tưởng, tình cảm hay thông điệp gì?).

− Phân tích tác dụng nghệ thuật (yếu tố tượng trưng giúp bài thơ trở nên giàu sức gợi, sâu sắc và giàu cảm xúc như thế nào?).

− Nêu ấn tượng, cảm nhận của bản thân về hình ảnh tượng trưng và giá trị của bài thơ/ đoạn thơ/ câu thơ.

Câu 5. Xây dựng dàn ý cho bài thuyết trình về một tác phẩm nghệ thuật tự chọn.

Gợi ý trả lời:

− Mở đầu: Giới thiệu tác phẩm nghệ thuật được lựa chọn.

− Nội dung chính: Trình bày đặc điểm nổi bật, giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.

− Kết thúc: Nêu cảm nhận cá nhân và khẳng định ý nghĩa của tác phẩm.