I. Lý thuyết

1. Cấu trúc của văn bản nghị luận

− Một văn bản nghị luận được tạo thành từ các thành tố như luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng,... Các thành tố này có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ lẫn nhau để làm rõ và tăng sức thuyết phục cho văn bản.

2. Yếu tố bổ trợ trong văn bản nghị luận

Ngoài lí lẽ và bằng chứng, người viết còn có thể sử dụng các yếu tố bổ trợ như: Thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm nhằm tăng hiệu quả biểu đạt và sức thuyết phục cho văn bản.

II. Thực hành

Câu 1. Hãy so sánh luận đề, luận điểm, các yếu tố bổ trợ của ba văn bản: Cầu hiền chiếu, Tôi có một ước mơ, Một thời đại trong thi ca.

Gợi ý trả lời:

*Từ kiến thức đã học ở ba văn bản và những gợi ý trên, học sinh tìm ra các yếu tố bổ trợ nổi bật của ba văn bản, sau đó rút ra nhận xét chung.

Câu 2. Qua việc đọc ba văn bản trong bài học, theo bạn, sự chặt chẽ trong cấu trúc của văn bản nghị luận phụ thuộc vào những điều gì?

Gợi ý trả lời:

Câu 3. Yếu tố thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm được sử dụng trong văn bản nghị luận có tác dụng gì?

Gợi ý trả lời:

Câu 4. Bạn hãy chọn một đề tài được gợi ý trong mục Chuẩn bị viết của phần Viết và thực hiện các nhiệm vụ sau:

a. Tìm ý và lập dàn ý cho bài viết về đề tài đã chọn. Viết hai đoạn triển khai hai ý kề nhau.

b. Chuyển từ dàn ý bài viết sang dàn ý bài nói, dựa vào đó để tập luyện cách trình bày bài nói.

Gợi ý trả lời:

*Chọn đề tài "Vì sao học sinh cần tham gia các hoạt động sinh hoạt cộng đồng ở địa phương?".

a1. Tìm ý và lập dàn ý cho bài viết theo gợi ý sau:

− Mở bài: Giới thiệu vấn đề.

− Thân bài:

+ Giải thích ngắn gọn về hoạt động sinh hoạt cộng đồng.

+ Nêu các lí do học sinh cần tham gia các hoạt động sinh hoạt cộng đồng ở địa phương.

+ Có thể nêu dẫn chứng hoặc trải nghiệm thực tế.

− Kết bài: Khẳng định ý nghĩa của việc tham gia hoạt động cộng đồng.

a2. Viết hai đoạn triển khai theo gợi ý sau:

− Chọn hai luận điểm liền nhau trong dàn ý.

− Mỗi đoạn cần có câu chủ đề và các ý làm rõ.

b. Tham khảo các bước chuyển từ dàn ý bài viết sang dàn ý bài nói:

− Bổ sung lời chào, lời dẫn nhập.

− Sắp xếp các ý theo trình tự dễ trình bày.

− Dự kiến cách chuyển ý giữa các phần.

− Chuẩn bị lời kết và thông điệp muốn gửi tới người nghe.

− Luyện nói rõ ràng, tự nhiên, có thể kết hợp ví dụ minh hoạ.

Câu 5. Tìm đọc thêm một số văn bản nghị luận và ghi chép các thông tin cơ bản sau:

− Vấn đề được bàn luận, ý nghĩa của vấn đề;

− Quan điểm của người viết;

− Đối tượng tác động;

− Nghệ thuật lập luận;

− Mức độ thuyết phục.

Gợi ý một số văn bản nghị luận:

− "Tinh thần yêu nước của nhân dân ta" (Hồ Chí Minh).

− "Đức tính giản dị của Bác Hồ" (Phạm Văn Đồng).

− "Bàn về đọc sách" (Chu Quang Tiềm).