I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả Pu-skin
* Cuộc đời
− A-lếch-xan-đrơ Xéc-ghê-ê-vích Pu-skin (Aleksandr Sergeyevich Pushkin) sinh năm 1799 và mất năm 1837, là một nhà thơ, tiểu thuyết gia kiêm nhà soạn kịch người Nga.
− Ông sinh ra trong một gia đình quý tộc có truyền thống trí thức, sớm bộc lộ năng khiếu văn chương.
− Pu-skin trưởng thành trong thời đại cả nước Nga đang bị đè nặng bởi ách thống trị của chế độ nông nô chuyên chế.
− Do có nhiều tác phẩm ca ngợi sự tự do và phản đối chế độ nông nô chuyên chế của Nga hoàng, Pu-skin đã phải trả qua nhiều năm lưu đày.
* Sự nghiệp văn học
− Pu-skin sớm bộc lộ năng khiếu văn chương, bắt đầu sáng tác thơ từ khi mới 7 − 8 tuổi.
− Ông có đóng góp trên nhiều phương diện và nhiều thể loại khác nhau nhưng cống hiến vĩ đại nhất vẫn là Thơ trữ tình, được xem là "Mặt trời của thi ca Nga".
− Trong thơ của Pu-skin, màu sắc, hình ảnh và âm thanh không chỉ là phương tiện biểu đạt tâm trạng mà còn truyền tải sự vận động trong ý thức của nhân vật trữ tình, giúp hoá giải những vưới mắc trong lòng người.
− Tác phẩm của ông thường rất gần gũi, đời thường nhưng cũng thấm đượm tinh thần nhân văn cao cả. Chính vì vậy, tác phẩm thường có sức mạnh lay động sâu sắc đến tâm hồn độc giả ở mọi dân tộc và mọi thời đại.
− Một số tác phẩm tiêu biểu của Pu-skin: Chuyện con gà trống vàng (1834), Đêm Ai Cập (1835), Người con gái viên đại uý (1836),...
2. Tác phẩm
− Hoàn cảnh sáng tác: Năm 1826, Nga hoàng đã dập tắt một cuộc khởi nghĩa do đông đảo những người trí thức quý tộc tiến bộ lãnh đạo chống lại chế độ nông nô chuyên chế. Từ nỗi buồn riêng ở nơi đày ải hoà với nỗi buồn chung của nhân dân vì khởi nghĩa thất bại, Pu-skin đã sáng tác bài thơ "Con đường mùa đông".
− Thể thơ: Thơ tự do.
− Phương thức biểu đạt chính:
− Bố cục: 3 phần.
+ Phần 1: Ba khổ thơ đầu.
+ Phần 2: Khổ thơ thứ tư.
+ Phần 3: Ba khổ thơ cuối.
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Ý nghĩa nhan đề
* Nghĩa tả thực
Mô tả trực tiếp bối cảnh địa lý và thời tiết của chuyến đi − Một con đường dài, phủ đầy tuyết trắng trong mùa đông lạnh giá đặc trưng của nước Nga.
* Nghĩa biểu tượng
− Con đường: Biểu tượng cho hành trình cuộc đời, hành trình của tâm hồn. Nó gợi sự vận động, tìm kiếm nhưng cũng có thể là sự vô định, mất phương hướng và đơn độc.
− Mùa đông: Biểu tượng cho sự lạnh lẽo, cô đơn, u buồn và tĩnh lặng của cảnh cũng như tâm hồn. Nó gợi sự khắc nghiệt, thử thách nhưng đồng thời cũng có vẻ đẹp trầm mặc, tinh khôi.
2. Không gian − thời gian nghệ thuật
* Không gian
− Rộng lớn, trải dài vô tận và gợi cảm giác hoang vu, lạnh giá.
− Cảnh vật bao phủ bởi sương mù, tuyết trắng, ánh trăng mờ ảo, tạo nên không khí mịt mờ, hư ảo.
− Thiếu vắng hơi ấm và sự sống sôi nổi của con người, chỉ có những dấu hiệu nhỏ bé:
+ Tiếng "lục lạc đơn điệu": Âm thanh đơn lẻ vang vọng trong đêm.
+ Tiếng hát buồn của người xà ích: Gợi nỗi cô đơn triền miên.
+ "Cột chỉ đường": Biểu tượng cho sự lặng lẽ, đơn độc của hành trình.
* Thời gian
− Thời gian tả thực:
+ Diễn ra vào đêm mùa đông lạnh lẽo và tĩnh mịch.
+ Gợi cảm giác ngưng đọng, trĩu nặng và tăng sự cô độc.
− Thời gian tâm lý:
+ Cảm nhận được sự chậm chạp, đơn điệu, kéo dài triền miên, dai dẳng qua nhịp bánh xe, tiếng lục lạc lặp lại.
+ Dòng thời gian nội tâm không được đo bằng những khoảnh khắc, cột mốc cụ thể mà bằng nhịp cảm xúc và nhịp suy tưởng của tâm hồn.
* Tác dụng nghệ thuật của không gian − thời gian nghệ thuật
− Tạo nên bầu không khí trữ tình buồn tẻ, mênh mang, đặc trưng của thơ ca lãng mạn Nga.
− Làm nổi bật sự tương phản giữa cảnh vật lạnh lẽo và khát vọng ấm áp trong tâm hồn con người.
