I. THƯƠNG MẠI

1. Vai trò, đặc điểm

a. Vai trò

- Với phát triển kinh tế:

+ Cầu nối giữa sản xuất và tiêu dùng.

+ Điều tiết sản xuất, mở rộng trao đổi hàng hoá, thúc đẩy phát triển sản xuất.

- Với các lĩnh vực khác:

+ Định hướng tiêu dùng, tạo tập quán tiêu dùng mới.

+ Thúc đẩy phân công lao động trong nước và toàn cầu.

b. Đặc điểm

- Thương mại là trao đổi hàng hoá, dịch vụ giữa bên bán và bên mua, tạo ra thị trường.

- Hoạt động thương mại chịu tác động của quy luật cung cầu.

- Không gian thương mại không chỉ trong quốc gia (nội thương) mà còn giữa các quốc gia (ngoại thương).

- Ngoại thương được đo bằng cán cân xuất nhập khẩu.

- Thương mại và công nghệ kết hợp, thúc đẩy sự bùng nổ của thương mại điện tử.

Hình 1: Hoạt động thương mại

2. Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố

- Vị trí địa lí: Hình thành đầu mối thương mại, thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển thương mại.

- Trình độ phát triển kinh tế và lịch sử - văn hóa: Ảnh hưởng tới cơ cấu và quy mô phát triển thương mại.

- Đặc điểm dân cư: Ảnh hưởng đến sức mua, nhu cầu và mạng lưới thương mại.

- Khoa học - công nghệ: Thay đổi cách thức và loại hình thương mại.

- Toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế: Thúc đẩy đầu tư quốc tế, phát triển ngoại thương, hình thành tổ chức thương mại quốc tế.

3. Tình hình phát triển và phân bố

- Nội thương:

+ Phát triển không gian trao đổi sản phẩm, số lượng và chất lượng sản phẩm.

+ Quy mô thị trường hàng hóa ngày càng lớn, hàng hóa phong phú, đa dạng.

+ Mua bán diễn ra ở cửa hàng bán lẻ, chợ, siêu thị, trung tâm thương mại.

+ Thương mại điện tử phát triển mạnh mẽ, thay đổi thị trường truyền thống.

- Ngoại thương:

+ Thị trường toàn cầu và xu hướng toàn cầu hóa kinh tế đang là xu hướng quan trọng.

+ Thương mại quốc tế tăng nhanh cả về số lượng và giá trị hàng hóa.

+ Mặt hàng nhập khẩu: Dầu thô, linh kiện điện tử, ô tô, lương thực, dược phẩm.

Hình 2: Biểu đồ minh họa trị giá xuất khẩu của một số nhóm hàng lớn kỳ 2 tháng 10 năm 2022 so với kỳ 1 tháng 10 năm 2022 của Việt Nam

II. TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG

1. Vai trò, đặc điểm

a. Vai trò

- Là động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng và phát triển kinh tế.

- Cung cấp dịch vụ thiết yếu, đảm bảo liên tục cho đầu tư và sản xuất, ổn định kinh tế vĩ mô.

- Thiết lập mối quan hệ tài chính đa dạng, tạo việc làm và nâng cao năng suất lao động.

b. Đặc điểm

- Tài chính ngân hàng là lĩnh vực rộng, bao gồm nhiều hoạt động.

- Sản phẩm tài chính ngân hàng có tính rủi ro cao, yêu cầu quy trình nghiêm ngặt.

- Khách hàng lựa chọn dịch vụ dựa vào tính thuận tiện, an toàn, lãi suất và phí dịch vụ. Chất lượng sản phẩm chỉ đánh giá được sau khi sử dụng.

2. Các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển và phân bố

- Nhu cầu phát triển kinh tế và khả năng tài chính ảnh hưởng đến sự phát triển tài chính ngân hàng.

- Phân bố kinh tế, dân cư ảnh hưởng đến quy mô các cơ sở giao dịch tài chính ngân hàng.

- Khoa học - công nghệ tác động lớn đến hoạt động và năng suất ngành tài chính ngân hàng.

3. Tình hình phát triển và phân bố

- Tình hình:

+ Ngành tài chính ngân hàng xuất hiện lâu và phát triển rộng khắp.

+ Nhiều tổ chức tài chính ngân hàng quốc tế được thành lập trên thế giới.

+ Tài chính ngân hàng ngày càng sôi động ở các nước đang phát triển.

+ Các trung tâm tài chính hàng đầu: Niu Oóc, Luân Đôn, Thượng Hải, Tô-ky-ô.

- Phân bố: Tài chính ngân hàng là một trong những ngành trụ cột ở các nước phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản, Anh, Đức, Pháp, Liên bang Nga, Hàn Quốc,...

Hình 3: 10 thương hiệu ngân hàng giá trị nhất thế giới