Bài học cùng chủ đề
Bài 12: Hệ thống pháp luật và văn bản pháp luật Việt Nam SVIP
1. Hệ thống pháp luật Việt Nam
- Khái niệm:
- Về cấu trúc: hệ thống pháp luật bao gồm: các ngành luật, các chế định pháp luật và các quy phạm pháp luật.
Thành phần | Khái niệm | Ví dụ |
Quy phạm pháp luật | Là quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật và được Nhà nước bảo đảm thực hiện, nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội. | Điều 33 Hiến pháp 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025) quy định: "Mọi người có quyền tự do kinh doanh trong những ngành nghề mà pháp luật không cấm". |
Chế định pháp luật | Là tập hợp các quy phạm pháp luật có cùng tính chất điều chỉnh nhóm quan hệ xã hội tương ứng trong một hoặc một số ngành luật. | Chế định pháp luật trong các ngành luật hành chính: Chế định xử phạt vi phạm hành chính: Quy định về các hành vi vi phạm hành chính và các hình thức xử phạt tương ứng. Chế định quản lý nhà nước: Quy định về tổ chức và hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước. |
Ngành luật | Là tập hợp các quy phạm pháp luật có đặc tính chung để điều chỉnh các quan hệ xã hội trong một lĩnh vực nhất định của đời sống xã hội. | Các ngành luật trong hệ thống pháp luật Việt Nam: luật hình sự; luật hành chính; luật hôn nhân và gia đình; luật dân sự;... |
- Về hình thức: hệ thống pháp luật được thể hiện qua các văn bản quy phạm pháp luật.
Trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2025 quy định:
Điều 4. Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (trích)
1. Hiến pháp.
2. Bộ luật, luật (sau đây gọi chung là luật), nghị quyết của Quốc hội.
4. Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước.
Câu hỏi:
@205497164165@
2. Văn bản pháp luật Việt Nam
a) Văn bản quy phạm pháp luật
- Khái niệm: Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản có chứa quy phạm pháp luật, được ban hành theo đúng thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục quy định trong Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội theo một trật tự nhất định mà Nhà nước muốn xác lập).
- Đặc điểm:
+ Có chứa quy phạm pháp luật.
+ Do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền ban hành.
+ Hình thức, trình tự, thủ tục ban hành do luật quy định.
- Phân loại: văn bản luật và văn bản dưới luật.
+ Văn bản luật là văn bản do Quốc hội ban hành gồm: Hiến pháp, bộ luật, luật, nghị quyết.
Ví dụ: Bộ luật Hình sự năm 2015 (sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2024, 2025); Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014; Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025);...
+ Văn bản dưới luật gồm: pháp lệnh, nghị quyết, nghị quyết liên tịch, lệnh, quyết định, nghị định, thông tư, thông tư liên tịch.
Ví dụ: Nghị định 293/2025/NĐ-CP; Nghị định 22/2026/NĐ-CP;...
Câu hỏi:
@205497171949@
b) Văn bản áp dụng pháp luật
- Khái niệm, đặc điểm:
Câu hỏi:
@205497182344@
