* Tương đồng: - Thuộc thể loại văn xuôi tự sự và trữ tình. - Đều mang tính chất hư cấu - Được viết dựa vào cảm xúc thật của người viết khi chứng kiến hoặc trải nghiệm qua cảm xúc ấy * Điểm khác biệt: - Đề tài của tản văn rộng hơn, bao quát hơn đề tài của thể loại tùy bút. - Tản văn không lấy hiệu quả ở tình tiết, cũng không lấy nhân vật để khắc họa sự hiểu biết, đồng thời cũng không yêu cầu có tình cảm đặc biệt mãnh liệt như thơ, đề tài của tản văn là những điều bên ngoài mà tác giả tự mình nhìn thấy, nghe thấy, suy nghĩ, mong muốn, cảm thấy, xúc động và cuộc sống thường nhật cho đến những hiện tượng khác. - Tùy bút lại là một nhánh nhỏ trong đề tài bao la của tản văn. Tùy bút mang đậm cái tôi của nhà văn. Đặc điểm của tùy bút là: Coi trọng và phát huy tối đa cảm xúc, phong cách, quan điểm của người viết, tạo cho độc giả có dấu ấn nhận biết tác phẩm tùy bút của tác giả đó. VD: - Bài Trăng sáng trên đầm sen với nội dung là văn xuôi, ngắn gọn, hàm súc, có cách thể hiện đa dạng (trữ tình, nghị luận…),chủ yếu thể hiện cảm xúc của tác giả với hiện tượng đời sống thường nhật. → Tản văn. Vì tản văn là thể loại văn xuôi mà ở đó, người viết bộc lộ trực tiếp suy nghĩ, cảm xúc qua các hiện tượng đời sống thường nhật, giàu ý nghĩa xã hội.

Tuỳ bút và tản văn đều thuộc văn xuôi trữ tình, đều thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của người viết, nhưng có thể phân biệt như sau:

Tuỳ bút:

Là thể loại văn xuôi giàu chất trữ tình, thường ghi lại cảm xúc, suy nghĩ của tác giả trước con người, cảnh vật, sự việc.

Tuỳ bút thường có mạch cảm xúc phóng khoáng, tự do, có thể chuyển từ chuyện này sang chuyện khác theo dòng liên tưởng của tác giả.

Ngôn ngữ trong tuỳ bút thường giàu hình ảnh, giàu cảm xúc, có chất thơ, chất nghệ thuật cao.

Tuỳ bút thường thể hiện rõ cái tôi của tác giả.

Ví dụ: Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân, Cô Tô của Nguyễn Tuân.

Tản văn:

Là thể loại văn xuôi ngắn, thường viết về những vấn đề gần gũi trong đời sống hằng ngày.

Tản văn cũng bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của người viết nhưng thường nhẹ nhàng, giản dị, dễ hiểu hơn tuỳ bút.

Nội dung tản văn có thể là một kỉ niệm, một cảnh vật, một con người, một suy nghĩ nhỏ trong cuộc sống.

Tản văn thường ngắn gọn, tự nhiên, ít cầu kì hơn tuỳ bút.

Cách phân biệt nhanh:

Tuỳ bút: giàu chất nghệ thuật, cảm xúc phóng khoáng, cái tôi tác giả rõ, ngôn ngữ đẹp và giàu hình ảnh.

Tản văn: ngắn gọn, gần gũi đời thường, cảm xúc nhẹ nhàng, suy nghĩ giản dị, dễ hiểu.

Bảng so sánh ngắn:

Tuỳ bút:

Tản văn:

Câu trả lời ngắn để đi thi:

Tuỳ bút và tản văn đều là văn xuôi trữ tình, thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của người viết. Tuy nhiên, tuỳ bút thường giàu chất nghệ thuật hơn, mạch cảm xúc tự do, phóng khoáng, ngôn ngữ trau chuốt và thể hiện rõ cái tôi của tác giả. Còn tản văn thường ngắn gọn, gần gũi đời thường, cảm xúc nhẹ nhàng, ngôn ngữ giản dị, dễ hiểu hơn.