Câu 1:Việt Nam nửa đầu thế kỷ XIX có phải một xã hội cũ trong một thế giới mới?

Câu 2: So sánh 3 trường học Duy tân cuối thế kỷ XIX của Việt Nam, Nhật Bản, Trung Quốc.

Câu 3: Chủ nghĩa lãnh thổ quốc gia thiêng liêng đã được khẳng định và giữ gìn như thế nào trong lịch sử dân tộc? Nhà Nguyễn đã lần lượt đánh mất chủ quyền lãnh thổ qua các hiệp ước kí kết với Pháp ra sao? Những sai lầm của nhà Nguyễn làm cho đất nước trở thành thuộc địa của Pháp?

Câu 4: Bài học rút ra từ những sai lầm đó cho hiện nay là gì?

Câu 5: Về phong trào yêu nước cuối thế kỉ XIX: nêu tên, vì sao thất bại, ý nghĩa, sự kiện em ấn tượng nhất.

Câu 6: Làm rõ vì sao Pháp mất 1 thời gian dài mới hoàn thành công cuộc xâm lược Việt Nam

Tìm hiểu về tác giả Nguyễn Khuyến:

Nguyễn Khuyến là một nhà thơ lớn của Việt Nam thời cận đại, nổi tiếng với những bài thơ trào phúng sâu sắc và phong cảnh làng quê thanh bình. Ông tên thật là Nguyễn Thắng Đạm hay còn được gọi là Tam Nguyên Yên Đỗ, sinh năm 1835, mất năm 1909, quê ở làng Vị Khê, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Ông giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình nhà Nguyễn, nhưng sau đó cáo quan về quê sống ẩn dật.

Vị trí của Nguyễn Khuyến trong nền văn học Việt Nam là vô cùng quan trọng. Ông được xem là “Ông nghè làng Ta” (nghĩa là nhà thơ từng đỗ tiến sĩ và có ảnh hưởng lớn), là người kế thừa và phát huy truyền thống thơ ca dân tộc, đặc biệt là thơ Nôm. Thơ của ông mang đậm tính dân tộc, thể hiện tình yêu quê hương, đất nước và con người sâu sắc. Ông cũng là người mở đường cho trào lưu thơ ca hiện thực phê phán sau này.

Đề tài sáng tác của Nguyễn Khuyến rất phong phú, bao gồm:

• Trào phúng, châm biếm: Ông phê phán sự thối nát, suy đồi của xã hội thực dân phong kiến, bộ máy quan lại tham nhũng, thói hư tật xấu của con người thời bấy giờ.

• Cảnh sắc quê hương, non sông: Ông vẽ nên những bức tranh thiên nhiên tươi đẹp, thanh bình, gợi lên tình yêu tha thiết với quê hương, đất nước.

• Tâm sự, thế sự: Thơ ông còn thể hiện những suy tư, chiêm nghiệm về cuộc đời, về lẽ sống của con người.

Phong cách sáng tác của Nguyễn Khuyến được đánh giá là độc đáo và có ảnh hưởng sâu rộng:

• Ngôn ngữ thơ tinh tế, giàu tính tạo hình: Ông sử dụng ngôn ngữ dân dã, gần gũi với đời sống nhưng lại vô cùng trau chuốt, giàu hình ảnh, nhạc điệu

•Giọng thơ của ông đa dạng:lúc thì hóm hỉnh châm biếm,lúc thì trữ tình sâu lặng

Ông có các tác phẩm chính bao gồm các tập thơ chữ Hán và Nôm như Quế Sơn thi tập, Yên Đổ thi tập, Bách Liêu thi văn tập, cùng các bài thơ Nôm tiêu biểu như Bạn đến chơi nhà, Thu Vịnh, Thu Ẩm, Thu Điếu, và nhiều bài văn tế, câu đối, hát ả đào. Tác phẩm của ông thường đề cập đến tình yêu quê hương, thiên nhiên, và cuộc sống của người dân. 

Câu 1

a. Từ năm 1858 đến năm 1884, triều đình nhà Nguyễn đã kí với  chính phủ Pháp những hiệp ước nào? Nêu nội dung chủ yếu của các hiệp ước đó.Tên Hiệp ước Nội dung chủ yếu

Hiệp ước Nhâm Tuất (1862)   :Triều đình nhà Nguyễn thừa nhận quyền cai quản của nước Pháp ở ba tỉnh miền Đông Nam Kì (Gia Định, Định Tường, Biên Hoà) và đảo Côn Lôn; mở ba cửa biển (Đà Nẵng, Ba Lạt, Quảng Yên) cho Pháp vào buôn bán; cho phép người Pháp và Tây Ban Nha tự do truyền đạo...; bồi thường cho Pháp 288 vạn lạng bạc; Pháp sẽ "trả lại" thành Vĩnh Long cho triều đình chừng nào triều đình buộc được dân chúng ngừng kháng chiến.

Hiệp ước Giáp Tuất (1874)  :Pháp sẽ rút quân khỏi Bắc Kì, còn triều đình chính thức thừa nhận sáu tính Nam Kì hoàn toàn thuộc Pháp.

Hiệp ước Hác-măng (1883) :Triều đình Huế chính thức thừa nhận nền bảo hộ của Pháp ở Bắc Kì và Trung Kì, cắt tỉnh Bình Thuận ra khỏi Trung Kì để nhập vào đất Nam Kì thuộc Pháp. Ba tỉnh Thanh-Nghệ-Tĩnh được sáp nhập vào Bắc Kì. Triều đình chỉ được cai quản vùng đất Trung Kì, nhưng mọi việc đều phải thông qua viên khâm sứ Pháp ở Huế. Công sứ Pháp ở các tỉnh Bắc Kì thường xuyên kiểm soát những công việc của quan lại triều đình, nắm các quyền trị an và nội vụ. Mọi việc giao thiệp với nước ngoài (kể cả với Trung Quốc) đều do Pháp nắm. Triều đình Huế phải rút quân đội ở Bắc Kì về Trung Kì.

Hiệp ước Pa-tơ-nôt (1884)   :Nội dung cơ bản giống với Hiệp ước Hác-măng, chỉ sửa đổi đôi chút về ranh giới khu vực Trung Kì nhằm xoa dịu dư luận và lấy lòng vua quan phong kiến bù nhìn.

b. Nhân dân ta có thái độ như thế nào khi triều đình nhà Nguyễn kí những hiệp ước trên?

- Nhân dân ta đã phản đối mạnh mẽ việc triều đình nhà Nguyễn kí các hiệp ước đầu hàng, "quyết đánh cả Triều lẫn Tây"...

- Nhân dân không tuân thủ lệnh của triều đình, tiếp tục đẩy mạnh kháng chiến chống thực dân Pháp..

 

Những yếu tố đặc trưng của truyện lịch sử đã được tác giả sử dụng là:

+ Truyện tái hiện những sự kiện, nhân vật ở một thời kì, một giai đoạn lịch sử cụ thể.

+ Cốt truyện được xây dựng trên các cơ sở các sự kiện đã xảy ra nhằm thể hiện chủ đề của tác phẩm.

+ Truyện khắc họa nhân vật nổi tiếng: vua Quang Trung, Lê Chiêu Thống,…

+ Ngôn ngữ truyện kể và nhân vật phù hợp với thời đại được miêu tả.

Nguyễn Khuyến sinh năm 1835 mất năm 1909,tên thật của ông là Nguyễn Thắng, quê  ở làng Vị Hạ, xã Yên Đổ (nay là xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam).Ông đỗ đầu cả ba kì nên được gọi là Tam Nguyên Yên

Vị trí của ông trong nền văn học:Ông giữ vị trí quan trọng trong nền văn học Việt Nam giai đoạn cuối trung đại, được coi là thi sĩ của làng cảnh Việt Nam với phong cách trữ tình, trào phúng sâu cay và giàu tính triết lý Ông được công nhận là bậc thầy của thơ Nôm, là "nhà thơ của làng cảnh Việt Nam" với nhiều tác phẩm tiêu biểu.Ông là một biểu tượng tiêu biểu cho tinh thần yêu nước, giữ vững trong thời lòng tin với đất nước trong thời kỳ đất nước suy vong. 

Đề tài sáng tác:tâm sự yêu nước và u hoài trước cảnh đất nước bị xâm lược, vẻ đẹp làng cảnh Việt Nam và cuộc sống nông thôn, cùng với thơ trào phúng để châm biếm những mặt xấu của xã hội thời trung đại và tự trào về thân thế của mình. 

Phong cách sáng tác:là sự kết hợp tinh tế giữa thơ trữ tình và thơ trào phúng, thể hiện rõ trong các chủ đề về tình yêu quê hương đất nước, thái độ phê phán xã hội mục nát, và tâm sự u hoài của bậc quan lại trước thời cuộc. Ông sử dụng ngôn ngữ giàu cảm xúc, vừa gợi cảm, vừa mang tính triết lý sâu sắc, tạo nên những tác phẩm phản ánh chân thực tâm hồn người của người Việt Nam thời bấy giờ.

Những tác phẩm chính: Thu Điếu,Thu Ẩm,Thu Vịnh, Bạn đến chơi nhà...

- Các yếu tố đặc trưng của truyện lịch sử được sử dụng trong văn bản:

+ Truyện tái hiện những sự kiện, nhân vật ở một thời kì, một giai đoạn lịch sử cụ thể.

+ Cốt truyện được xây dựng trên các cơ sở các sự kiện đã xảy ra.

+ Nhân vật: vua Quang Trung, Lê Chiêu Thống,…

+ Ngôn ngữ phù hợp với thời đại được miêu tả.

-Họ tên, năm sinh – năm mất: Tố Hữu tên thật là Nguyễn Kim Thành (1920 – 2002), quê ở Thừa Thiên – Huế.
-Vị trí trong nền văn học: Ông là lá cờ đầu của thơ ca cách mạng Việt Nam hiện đại, đồng thời là một trong những nhà thơ lớn của dân tộc ở thế kỉ XX.
-Đề tài sáng tác: Thơ ông gắn bó chặt chẽ với con đường cách mạng của dân tộc, phản ánh cuộc đấu tranh giải phóng đất nước, ca ngợi Đảng, Bác Hồ, tình đồng chí, đồng bào, tình yêu quê hương đất nước.
-Phong cách sáng tác: Thơ Tố Hữu mang đậm tính trữ tình chính trị, luôn gắn cái “tôi” cá nhân với cái “ta” chung của dân tộc. Giọng thơ tha thiết, ngọt ngào, đậm chất dân tộc, thường sử dụng thể lục bát, song thất lục bát.
-Các tác phẩm chính: Từ ấy (1937–1946), Việt Bắc (1946–1954), Gió lộng (1955–1961), Ra trận (1962–1971), Máu và hoa (1972–1977)…

Nguyễn Khuyến (1835 – 1909), tên thật là Nguyễn Thắng, quê ở làng Vị Hạ, xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Ông là một trong những nhà thơ lớn của văn học Việt Nam thế kỉ XIX, thường được gọi là “nhà thơ của làng cảnh Việt Nam”. Trong sự nghiệp khoa bảng, ông đỗ đầu cả ba kì thi (Hương, Hội, Đình), được mệnh danh là “Tam nguyên Yên Đổ”.

Trong nền văn học, Nguyễn Khuyến giữ vị trí đặc biệt quan trọng. Ông là tiếng nói tiêu biểu của tầng lớp trí thức Nho học trước những biến động lịch sử cuối thế kỉ XIX, đồng thời là một trong những gương mặt xuất sắc nhất của thơ ca hiện thực.

Đề tài sáng tác của Nguyễn Khuyến khá phong phú, nhưng nổi bật nhất là: thơ về quê hương, đất nước; thơ trào phúng phê phán thói đời, quan lại; thơ tâm sự về thân phận và thời thế. Những vần thơ của ông vừa thấm đượm tình yêu thiên nhiên, làng cảnh, vừa chan chứa nỗi buồn thời thế.

Phong cách sáng tác của ông giản dị, trong sáng, giàu chất dân dã, gần gũi với ngôn ngữ đời sống. Thơ ông kết hợp hài hòa giữa chất trữ tình sâu lắng và chất trào phúng sắc sảo.

Một số tác phẩm tiêu biểu của Nguyễn Khuyến là: chùm thơ thu nổi tiếng (Thu điếu, Thu ẩm, Thu vịnh), Khóc Dương Khuê, cùng nhiều bài thơ trào phúng như Tiến sĩ giấy, Ông phỗng đá. Với sự nghiệp thơ ca đồ sộ, ông xứng đáng là cây bút lớn của văn học dân tộc.