Lời giải:

Việc sử dụng khoa cử làm con đường chủ yếu lựa chọn quan lại đã tạo ra sự biến đổi căn bản của nhà nước phong kiến Lê sơ. Chuyển từ mô hình quân chủ quý tộc thời Lý - Trần (quan lại chủ yếu xuất thân từ dõng dõi tôn thất nhà vua) sang mô hình quân chủ quan liêu (quan lại xuất thân từ nhiều thành phần khác nhau trong xã hội, được tuyển chọn qua thi cử)

Đáp án cần chọn là: B

thuốc súng , giấy ,....

Tham khảo

1. Tình hình giáo dục và khoa cử

- Vua Lê Thái Tổ cho dựng lại Quốc tử giám ở kinh thành Thăng Long; ở các đạo, phủ đều có trường công, hằng năm mở khoa thi để tuyển chọn quan lại. Đa số dân đều có thể đi học trừ kẻ phạm tội và làm nghề ca hát.

- Nội dung học tập, thi cử là các sách của đạo Nho. Đạo Nho chiếm địa vị độc tôn. Phật giáo, Đạo giáo bị hạn chế.

- Thời Lê sơ (1428 - 1527), tổ chức được 26 khoa thi, lấy đỗ 989 tiến sĩ và 20 trạng nguyên.

Giáo dục thi cử dưới thời Lê Sơ:

- Dưới thời Lê sơ nền giáo dục của Đại Việt rất phát triển. Trong vòng một thế kỉ, nhà Lê sơ đã tổ chức được 26 khoa thi tiến sĩ, lấy đỗ 989 tiến sĩ, 20 trạng nguyên. 

- Cho dựng lại Quốc tử giám ở Thăng Long, mở trường học ở các lộ. Ở các đạo, phủ đều có trường công.

- Nội dung thi cử là các sách của đạo Nho.

Giáo dục và thi cử phát triển là cơ sở đào tạo nhân tài cho đất nước. Qua đó, trình độ dân trí được nâng cao. Số trường học ngày càng tăng lên. Giáo dục mở rộng cho nhiều đối tượng.

Tham khảo

Giáo dục thi cử dưới thời Lê Sơ:

- Dưới thời Lê sơ nền giáo dục của Đại Việt rất phát triển. Trong vòng một thế kỉ, nhà Lê sơ đã tổ chức được 26 khoa thi tiến sĩ, lấy đỗ 989 tiến sĩ, 20 trạng nguyên. 

- Cho dựng lại Quốc tử giám ở Thăng Long, mở trường học ở các lộ. Ở các đạo, phủ đều có trường công.

- Nội dung thi cử là các sách của đạo Nho.

Giáo dục và thi cử phát triển là cơ sở đào tạo nhân tài cho đất nước. Qua đó, trình độ dân trí được nâng cao. Số trường học ngày càng tăng lên. Giáo dục mở rộng cho nhiều đối tượng.

31 ) lãnh địa phong kiến là đơn vị chính trị kinh tế cơ bản trong thời kì phong kiến ở Châu Âu. Đó là những vùng đất rộng lớn mà các quý tộc chiếm đoạt được

THAM KHẢO

Câu 31: Lãnh địa phong kiến là vùng đất đai rộng lớn mà các Lãnh chúa chiếm làm của riêng, như một vương quốc nhỏ.

Câu 32: Giấy, kĩ thuật in, la bàn và thuốc súng. 

Câu 33: a) Xã hội

- Giai cấp thống trị: Vua và quan văn, quan võ (cùng một số nhà sư).

- Giai cấp bị trị: Nông dân, thợ thủ công, người làm nghề buôn bán nhỏ và một số ít địa chủ.

- Thấp kém nhất là nô tì, số lượng không nhiều.

b) Văn hoá

- Giáo dục chưa phát triển.

- Nho giáo xâm nhập nhưng ảnh hưởng chưa đáng kể. Đã có một số nhà sư mở các lớp học ở trong chùa.

- Đạo Phật phát triển, được truyền bá rộng rãi; nhà sư được trọng dụng (Ngô Chân Lưu, Đỗ Thuận, Vạn Hạnh); chùa chiền xây dựng khắp nơi (chùa Bà Ngô, chùa Tháp chùa Nhất Trụ, …)

- Văn hóa dân gian phát triển: ca hát, nhảy múa, đua thuyền, đánh đu, đấu võ, đánh vật,...

Câu 34:  Lãnh chúa phong kiến: được hình thành từ các tướng lĩnh quân sự, quý tộc.

- Nông nô: do nô lệ và nông dân chuyển biến thành. 

Câu 35: Sự khác nhau giữa nền kinh tế trong các thành thị với kinh tế lãnh địa là : trong lãnh địa, nông nô tự sản xuất ra mọi vật dụng và tiêu dùng, những thứ do mình làm ra. ... Ở các thành thị, hàng hoá được trao đổi buôn bán tự do, kinh tế chủ yếu là thủ công nghiệp và thương nghiệp.

Câu 36: - Trong nông nghiệp: tổ chức lễ cày “tịch điền”, khuyến khích nhân dân khai khẩn đất hoang, mở rộng diện tích đất trồng trọt, các công việc trị thủy, bảo vệ sức kéo,…

- Trong thủ công nghiệp: mở một số xưởng thủ công nhà nước, tập trung thợ giỏi trong nước về. Khuyến khích các nghề thủ công cổ truyền phát triển. Do đó, sản phẩm không những tăng về số lượng mà còn tăng cả về chất lượng.

- Thương nghiệp: tạo điều kiện cho thuyền buôn các nước vào nước ta trao đổi buôn bán, đặc biệt là biên giới Việt - Tống, mở mang đường xá, thống nhất tiền tệ,...

giáo dục và khoa cử thời lê sơ đạt những thành tựu gì có gì khác thời lý trần là 

* Trong các lĩnh vực văn hóa, giáo dục, khoa học, nghệ thuật, thời Lê sơ đã đạt được những thành tựu:

- Về giáo dục, thi cử:

- Dựng lại Quốc Tử Giám, mở nhiều trường học, mở khoa thi. 

- Tổ chức được 26 khoa thi tiến sĩ, lấy đỗ 989 tiến sĩ, 20 trạng nguyên.

- Về văn học:

Văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triển. Có nhiều tác phẩm nổi tiếng như: Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo, Quốc âm thi tập, Hồng Đức quốc âm thi tập,…

- Về khoa học, nghệ thuật:

+ Sử học: các bộ chính sử Đại Việt sử kí, Đại Việt sử kí toàn thư, Lam Sơn thực lục,…

+ Địa lí: Hồng Đức bản đồ, Dư địa chí, An Nam hình thăng đồ.

+ Y học: có Bản thảo thực vật toát yếu.

+ Toán học: có Đại thành toán pháp, Lập thành toán pháp.

+ Nghệ thuật sân khấu như ca, múa, nhạc, chèo, tuồng được phục hồi nhanh chóng và phát triển, nhất là chèo, tuồng.

+ Nghệ thuật kiến trúc và điêu khắc: mang nhiều nét đặc sắc. Biểu hiện ở các công trình lăng tẩm, cung điện tại Lam Kinh (Thanh Hóa). Điêu khắc thời Lê Sơ có phong cách khối đồ sộ, kĩ thuật điêu luyện.

* Khác với thời Lý - Trần:

- Thời Lý – Trần muốn được bổ nhiệm chức quan thì phải xuất thân từ quý tộc, còn thời Lê sơ đa số dân đều đi học và được phép dự thi và thi đỗ đều được bổ nhiệm làm quan và được vinh quy bái tổ.

- Thời Lý – Trần đạo Phật rất được trọng dụng. Thời Lê sơ, Nho giáo chiếm vị trí độc tôn, chi phối trên lĩnh vực văn hóa, tư tương.

hương➝hội➜đình

Lê Sơ : 

⇒Trở thành hệ tư tưởng của giai cấp phong kiến thống trị, với địa vị độc tôn, là nội dung của giáo dục
⇒- Chặt chẽ, được tổ chức đều đặn và qui củ. Nhà nước qui định cứ 3 năm mở một kì thi Hương, năm sau mở kì thi hội.
⇒Hệ thống giáo dục được mở rộng, ngoài các trường do nhà nước lập nên, ở các Lộ, Phủ, Huyện, các đạo Thừa tuyên đều có các trường
⇒Được mở rộng con em mọi tầng lớp nhân dân

 Dưới thời Lê sơ nền giáo dục của Đại Việt rất phát triển. Trong vòng một thế kỉ, nhà Lê sơ đã tổ chức được 26 khoa thi tiến sĩ, lấy đỗ 989 tiến sĩ, 20 trạng nguyên. - Ngay sau khi lên ngôi, vua Lê Thái Tổ đã cho dựng lại Quốc tử giám ở Thăng Long, mở trường học ở các lộ. Ở các đạo, phủ đều có trường công.

Việc nói rằng Nhà nước Đại Việt thời Lê Sơ (thế kỷ XV, đặc biệt dưới thời Lê Thánh Tông) là thời kỳ phát triển đỉnh cao của chế độ phong kiến Việt Nam là hoàn toàn có cơ sở, vì đây là giai đoạn mà chế độ quân chủ chuyên chế tập quyền đạt đến mức độ hoàn thiện và ổn định nhất trên hầu hết các lĩnh vực:

🏛️ Chính trị và Luật pháp

• Chính trị:
• • Thực hiện cuộc cải cách hành chính toàn diện (dưới thời Lê Thánh Tông), thiết lập mô hình quân chủ quan liêu tập quyền chặt chẽ, thay thế mô hình quân chủ quý tộc trước đó.
  • Tập trung quyền lực tối cao vào tay Vua: Vua trực tiếp nắm mọi quyền hành. Bãi bỏ một số chức quan lớn có quyền lực độc lập (như Tể tướng), phân chia lại hệ thống quan lại trung ương thành Lục Bộ (Lại, Lễ, Binh, Hình, Hộ, Công) và hệ thống 13 Đạo thừa tuyên ở địa phương.
  • Việc tuyển chọn quan lại chủ yếu dựa vào thi cử (Nho học), tạo điều kiện cho mọi giai tầng trong xã hội (trừ một số đối tượng) có cơ hội tham chính, nâng cao chất lượng đội ngũ quan lại.
• Luật pháp:
• • Ban hành bộ Quốc Triều Hình Luật (Luật Hồng Đức) - bộ luật đồ sộ, hoàn chỉnh và tiến bộ nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam.
  • Bộ luật này không chỉ bảo vệ quyền lợi của giai cấp thống trị mà còn đề cao tính độc lập dân tộc, bảo vệ chủ quyền quốc gia, khuyến khích phát triển kinh tế, và đặc biệt là bảo vệ một số quyền lợi của phụ nữ (là điểm nổi bật so với các bộ luật phong kiến khác).

🛡️ Quân sự và An ninh quốc phòng

• Quân sự:
• • Tiếp tục thực hiện chính sách "Ngụ binh ư nông" (gửi binh ở nhà nông) hiệu quả, giúp tiết kiệm chi phí quốc phòng mà vẫn đảm bảo lực lượng tinh nhuệ khi cần.
  • Xây dựng quân đội chính quy, có kỷ luật cao, được tổ chức thành Cấm binh (bảo vệ kinh thành) và Ngoại binh (đóng ở địa phương).
• An ninh quốc phòng:
• • Chủ trương kiên quyết bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, đẩy mạnh công cuộc bảo vệ và mở rộng bờ cõi quốc gia (ví dụ: đánh Chiêm Thành, xác lập chủ quyền tại vùng đất mới).

🌾 Kinh tế và Khoa học

• Kinh tế (Nông nghiệp):
• • Thực hiện nhiều chính sách khuyến khích sản xuất nông nghiệp: Đặt các chức quan chuyên trách (Khuyến nông sứ, Hà đê sứ, Đồn điền sứ), cấm để ruộng đất hoang hóa.
  • Đặc biệt, ban hành phép Quân điền (chia ruộng đất công làng xã theo định kỳ), giúp nông dân có ruộng cày cấy, nhanh chóng phục hồi và phát triển sản xuất sau chiến tranh, ổn định đời sống xã hội.
• Khoa học:
• • Sử học: Đạt thành tựu lớn với bộ Đại Việt Sử Ký Toàn Thư (do Ngô Sĩ Liên biên soạn).
  • Địa lý: Biên soạn các tác phẩm như Hồng Đức bản đồ, Dư địa chí.
  • Toán học: Có Đại Thành Toán Pháp, Lập Thành Toán Pháp.
  • Y học: Có Bản Thảo Thực Vật Toát Yếu.

📚 Giáo dục, Văn học, Văn hóa, Nghệ thuật

• Giáo dục, thi cử:
• • Độc tôn Nho giáo và phát triển mạnh hệ thống giáo dục quốc học (Quốc Tử Giám, trường công ở các đạo, phủ).
  • Thi cử được tổ chức thường xuyên, chặt chẽ (3 năm 1 lần thi Hội) để tuyển chọn nhân tài. Dựng bia đá ghi tên Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám để tôn vinh người đỗ đạt. => Giáo dục phát triển rực rỡ, đào tạo một đội ngũ trí thức đông đảo, có tâm và có năng lực.
• Văn học:
• • Phát triển mạnh cả chữ Hán (tiêu biểu: Quân trung từ mệnh tập, Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi) và chữ Nôm (tiêu biểu: Quốc âm thi tập của Nguyễn Trãi, Hồng Đức quốc âm thi tập của Lê Thánh Tông). Nội dung văn học chủ yếu thể hiện tinh thần yêu nước, tự hào dân tộc và khí phách anh hùng.
• Văn hóa, Nghệ thuật:
• • Tư tưởng: Nho giáo chiếm vị thế độc tôn, chi phối mọi mặt đời sống xã hội.
  • Nghệ thuật sân khấu (chèo, tuồng) được phục hồi và phát triển.
  • Kiến trúc, Điêu khắc: Mang phong cách riêng, tiêu biểu qua các công trình lăng tẩm, cung điện tại Lam Kinh (Thanh Hóa). Điêu khắc có phong cách khối đồ sộ, kỹ thuật tinh luyện.

Tóm lại, thời Lê Sơ (đặc biệt là Hồng Đức Thịnh Trị dưới thời Lê Thánh Tông) đã xây dựng được một thể chế chính trị quân chủ chuyên chế mẫu mực, có kỷ cương phép nước rõ ràng, kinh tế phát triển ổn định, văn hóa giáo dục được đề cao, tạo nên một quốc gia cường thịnh trên mọi phương diện. Đây là hình mẫu lý tưởng về sự ổn định và thịnh trị của chế độ phong kiến Việt Nam