Câu 1: Xác định nhân vật trữ tình của bài thơ.
Đáp án: Nhân vật trữ tình trong bài thơ là tôi (bài thơ viết ở ngôi thứ nhất), có thể là Chủ tịch Hồ Chí Minh hoặc một người đại diện cho ý chí, tâm tư của Bác. Nhân vật này thể hiện những suy tư, cảm xúc về cảnh vật và tình hình đất nước trong thời kỳ kháng chiến.

Câu 2: Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh miêu tả thiên nhiên trong bài thơ.
Đáp án:

Từ ngữ, hình ảnh miêu tả thiên nhiên:

"Dòng sông lặng ngắt như tờ"
"Bốn bề phong cảnh vắng teo"
"Thuyền về, trời đã rạng Đông"
"Bao la nhuốm một màu hồng đẹp tươi"
Những hình ảnh này miêu tả sự tĩnh lặng của thiên nhiên, không gian vắng lặng, tĩnh mịch, hòa hợp với tâm trạng của nhân vật trữ tình.

Câu 3: Nêu tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ trong hai dòng thơ: "Lòng riêng, riêng những bàng hoàng, Lo sao khôi phục giang san Tiên Rồng."
Đáp án:

Tác dụng của biện pháp ẩn dụ:

"Lòng riêng, riêng những bàng hoàng": Cụm từ này ẩn dụ cho tâm trạng của nhân vật trữ tình. "Bàng hoàng" không chỉ là cảm xúc lo lắng mà còn thể hiện sự suy tư, trăn trở về vận mệnh của đất nước.
"Giang san Tiên Rồng": Đây là ẩn dụ chỉ đất nước Việt Nam (Tiên Rồng là biểu tượng của sự vĩ đại và thiêng liêng), thể hiện sự lo lắng của nhân vật trữ tình về sự nghiệp khôi phục và xây dựng đất nước, mang đậm giá trị lịch sử và văn hóa dân tộc.
Biện pháp ẩn dụ này làm nổi bật cảm xúc sâu sắc của nhân vật trữ tình, thể hiện nỗi lo âu, khát khao và quyết tâm bảo vệ, xây dựng lại đất nước sau chiến tranh.

Câu 4: Phân tích mạch vận động của cảm xúc ở hai dòng thơ đầu và hai dòng thơ cuối.
Đáp án:

Hai dòng thơ đầu: "Dòng sông lặng ngắt như tờ, / Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo."

Cảm xúc ở đây là sự tĩnh lặng, yên bình của thiên nhiên, nhưng cũng chứa đựng sự bâng khuâng, trăn trở. Dòng sông lặng lẽ như tờ giấy, thuyền chờ đợi trăng gợi lên không gian tĩnh mịch, như một khung cảnh phù hợp để suy tư, chiêm nghiệm.
Hai dòng thơ cuối: "Thuyền về, trời đã rạng Đông, / Bao la nhuốm một màu hồng đẹp tươi."

Cảm xúc chuyển từ trạng thái lặng lẽ, trầm tư sang một cảm giác tươi sáng, đầy hy vọng. "Trời đã rạng Đông" tượng trưng cho sự khởi đầu mới, "Bao la nhuốm một màu hồng đẹp tươi" mang đến hình ảnh đất nước trong tương lai tươi sáng, đầy hy vọng và tiềm năng. Đây là dấu hiệu của sự phục hồi, của một thời kỳ mới, giàu sức sống.
Câu 5: Từ tâm thế của nhân vật trữ tình trong bài thơ, Anh/Chị hãy bày tỏ suy nghĩ về trách nhiệm của thế hệ trẻ trong việc xây dựng và phát triển đất nước.
Đáp án: Từ tâm thế của nhân vật trữ tình trong bài thơ, người đọc có thể thấy rằng, sự lo lắng về sự phục hồi và phát triển đất nước là điều mà bất kỳ ai, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần phải quan tâm. Bài thơ thể hiện sự trăn trở về giang sơn Tiên Rồng, đất nước sau chiến tranh. Điều này nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về trách nhiệm bảo vệ, xây dựng và phát triển đất nước.

Trách nhiệm của thế hệ trẻ:

Học tập và rèn luyện: Thế hệ trẻ cần học hỏi, trang bị kiến thức để có thể đóng góp vào sự phát triển của đất nước. Kiến thức là nền tảng vững chắc để xây dựng một đất nước giàu mạnh.
Đoàn kết và yêu nước: Cũng như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy, tinh thần đoàn kết và lòng yêu nước là nguồn sức mạnh vô tận, giúp chúng ta vượt qua mọi khó khăn, thử thách.
Làm việc cống hiến: Thế hệ trẻ cần cống hiến sức lực, tài năng để xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh. Mỗi công dân là một phần quan trọng trong công cuộc đổi mới đất nước.
Bài thơ "Đi thuyền trên sông Đáy" chính là một lời nhắc nhở về sự khôi phục và phát triển đất nước sau chiến tranh, mà trong đó thế hệ trẻ phải là người gánh vác, tiếp nối truyền thống yêu nước, cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước Việt Nam.

Câu 1 - Dấu hiệu thể thơ: → Bài thơ viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt (dấu hiệu: mỗi dòng 7 chữ, gồm 8 dòng → dạng biến thể của thơ Đường). Câu 2 -Những dòng thơ tả thiên nhiên: “Dòng sông lặng ngắt như tờ”, “Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo”, “Bốn bề phong cảnh vắng teo”, “Chỉ nghe cót két, tiếng chèo thuyền nan”, “Thuyền về, trời đã rạng đông”, “Bao la nhuốm một màu hồng đẹp tươi”. Câu 3 -Biện pháp tu từ: so sánh (“lặng ngắt như tờ”) -Tác dụng: → Làm nổi bật sự yên tĩnh tuyệt đối của dòng sông, → Gợi không gian thanh bình, tĩnh lặng, → Làm nền cho tâm trạng suy tư của tác giả. Câu 4 Hiểu hai câu thơ: → Thể hiện nỗi lòng riêng của Bác: Trăn trở, lo lắng cho vận mệnh đất nước Mong muốn khôi phục giang sơn, đem lại độc lập cho dân tộc → Cho thấy tấm lòng yêu nước sâu sắc và trách nhiệm lớn lao. Câu 5 -Thông điệp: Bài thơ gửi gắm thông điệp về tình yêu thiên nhiên gắn liền với tình yêu đất nước. Trong khung cảnh yên bình của dòng sông, con người vẫn không quên trách nhiệm lớn lao với dân tộc. Mỗi người cần biết sống có lý tưởng, quan tâm đến vận mệnh chung của đất nước. Đồng thời, cần trân trọng những phút giây bình yên để nuôi dưỡng tâm hồn. Sống không chỉ cho bản thân mà còn vì cộng đồng. Đó là cách để cuộc sống trở nên ý nghĩa hơn.

Câu 1: Dấu hiệu nhận biết thơ:

- Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn.

- Có vần, nhịp và ngắt dòng.

Câu 2: Những dòng thơ miêu tả thiên nhiên trong bài thơ:

- “Dòng sông lạnh ngắt như tờ”

- “Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo”

- “Bốn bề phong cảnh vắng teo”

- ”Bao la nhuốm một màu hồng đẹp tươi”

Câu 3:

- Biện pháp tu từ: so sánh.

- Tác dụng: làm nổi bật sự yên tĩnh của dòng sông, tạo không gian tĩnh lặng, yên bình.

Câu 4: Hai câu thơ thể hiện:

- Nỗi lòng riêng và sự lo nghĩ của tác giả về việc khôi phục xây dựng đất nước.

- Vừa có tính riêng vừa có tinh thần trách nhiệm lớn với dân tộc.

Câu 5:

Bài thơ thể hiện sự hoà quyện giữa vẻ đẹp thiên nhiên và tâm hồn của con người. Trước khung cảnh sông nước yên bình, tác giả vẫn không quên trách nhiệm với đất nước. Điều đó thể hiện rõ tinh thần trách nhiệm lớn lao của người chiến sĩ cách mạng. Qua đó, bài thơ nhắc nhở mỗi người không chỉ biết yêu thiên nhiên mà còn phải quan tâm đến vận mệnh chung. Sống có trách nhiệm chính là cách thể hiện tình yêu quê hương.

Câu 1:

-Thể thơ: lục bát

-​Dấu hiệu nhận biết: các cặp câu gồm một dòng 6 tiếng và một dòng 8 tiếng luân phiên nhau.​

Câu 2:

Các dòng thơ miêu tả thiên nhiên trong bài là:" ​Dòng sông lặng ngắt như tờ", "Sao đưa thuyền chạy, thuyền chờ trăng theo", "Bốn bề phong cảnh vắng teo", "Thuyền về, trời đã rạng đông", "Bao la nhuốm một màu hồng đẹp tươi".

Câu 3:

​Biện pháp tu từ: So sánh " dòng sông lặng ngắt như tờ " .

Tác dụng: cụ thể hóa sự yên tĩnh, thanh bình tuyệt đối của dòng sông Đáy trong đêm khuya. ​Tạo nên một không gian nghệ thuật tĩnh lặng, làm nền để làm nổi bật tâm trạng và sự chuyển động nhẹ nhàng của con thuyền. Đồng thời thể hiện sự tinh tế trong quan sát của tác giả.

Câu 4:

Hai câu thơ " lòng riêng, riêng những bàn hoàn / lo sao khôi phục giang san Tiên rồng" thể hiện sự trăn trở "bàn hoàn" : Nỗi lòng thao thức, suy tư không dứt của Bác giữa cảnh đêm khuya vắng lặng. Lý tưởng cao cả: "Lòng riêng" của Bác không phải là những toan tính cá nhân mà là nỗi lo cho vận mệnh đất nước. Mục tiêu lớn nhất là chiến đấu để giành lại độc lập, chủ quyền cho Tổ quốc "giang san Tiên Rồng". Qua đó, ta thấy được tinh thần trách nhiệm và lòng yêu nước thiết tha của người chiến sĩ cách mạng.

Câu 5:

Qua bài thơ "Đi thuyền trên sông Đáy", thông điệp sâu sắc nhất mà em rút ra chính là tinh thần lạc quan và trách nhiệm của cá nhân đối với vận mệnh quốc gia. Dù trong hoàn cảnh kháng chiến gian khổ, thiếu thốn, con người vẫn cần giữ cho mình một tâm hồn rộng mở để giao hòa với cái đẹp của thiên nhiên, bởi đó là nguồn sức mạnh tinh thần to lớn. Đồng thời, bài thơ nhắc nhở mỗi chúng ta phải luôn mang trong mình khát vọng cống hiến, biết đặt lợi ích của "giang san Tiên Rồng" lên trên hết. Hình ảnh "màu hồng đẹp tươi" ở cuối bài thơ chính là lời khẳng định: chỉ cần có niềm tin và ý chí, chúng ta nhất định sẽ vượt qua đêm tối để đón chào rạng đông thắng lợi.