Trong bài thơ “Ba tôi” của Xuân Quỳnh, qua hình ảnh người cha khiêm nhường, dịu dàng với những lo toan thầm lặng, tác giả gợi lên cho mỗi chúng ta suy ngẫm sâu sắc về tình mẫu tử và tình con đối với mẹ. Mẹ là người bao dung, hy sinh thầm lặng, luôn lặng lẽ sẻ chia mọi buồn vui với ta, nhưng dường như không ai – kể cả người cha trong thơ – có thể nói trọn vẹn nỗi lòng mẹ. Từ đó, ta nhận ra một chân lý: tình mẹ cao cả đến mức vượt lên trên mọi lời lẽ, và bổn phận làm con là phải biết trân trọng, thấu hiểu và đáp đền tình yêu ấy.

Trước hết, hiểu đạo làm con nghĩa là biết lắng nghe, thấu cảm với mẹ. Mẹ bao giờ cũng đặt hạnh phúc của con lên trên hết, sẵn sàng quên mình để lo toan cho gia đình. Khi mẹ dặn dò từng li từng tí, không phải vì nghi ngờ con kém cỏi, mà bởi mẹ muốn con an toàn, muốn con trưởng thành. Lắng nghe mẹ không chỉ là nghe lời mẹ nói, mà còn là cảm nhận được lo lắng, tâm tư ẩn giấu trong từng cử chỉ, ánh mắt. Đôi khi, một cái ôm, một nụ cười động viên của con cũng đủ khiến mẹ vững lòng trước muôn vàn khó nhọc.

Thứ hai, làm con phải biết tri ân và báo đáp công ơn sinh dưỡng. Công ơn mẹ cha dạy dỗ, nuôi nấng, chúng ta khó đong đếm bằng vật chất. Dẫu có thành đạt hay xa xứ, con vẫn cần tìm cách bày tỏ lòng biết ơn: từ chăm sóc mẹ lúc ốm đau, chia sẻ gánh nặng gia đình, cho đến việc giữ gìn chữ hiếu trong hành xử, lời nói. Mỗi lần ta thành công trên đường đời cũng là niềm vui khôn tả đối với mẹ. Vì vậy, báo hiếu không phải chờ đến lúc “rảnh rỗi” hay khi mẹ đã già nua mà phải là việc làm thường nhật, liên tục.

Cuối cùng, làm con hiểu đạo còn là gìn giữ gia phong, tôn trọng truyền thống gia đình. Mẹ đưa ta đến với thế giới, dạy ta yêu thương và nhân ái. Con lớn lên, thành nhân, hãy sống sao cho mẹ luôn tự hào: lễ phép với người lớn, yêu thương và chia sẻ với những mảnh đời khó khăn, góp phần vun đắp mái ấm gia đình. Khi hành xử tử tế, ta đã phần nào đền đáp được ân nghĩa của mẹ.

Tóm lại, “Ba tôi” khơi gợi trong ta khát vọng gần mẹ hơn, thấu hiểu mẹ hơn và trân trọng tình mẫu tử thiêng liêng. Là con, chúng ta hãy luôn biết lắng nghe, biết ơn và biết sống xứng đáng với tấm lòng dạt dào của mẹ – người đã cho ta cả bầu trời yêu thương.