Có những dòng sông chảy qua địa lý, nhưng lại có những dòng sông chảy thẳng vào lịch sử, hóa thành huyền thoại bằng máu và hoa. Sông Thạch Hãn trong chiến dịch 81 ngày đêm bảo vệ Thành cổ Quảng Trị năm 1972 chính là một dòng sông vĩnh cửu như thế. Đứng bên dòng sông ấy, cựu chiến binh Lê Bá Dương đã thay mặt cho cả một thế hệ viết nên bốn câu thơ tuyệt tác trong bài "Lời người bên sông" – một nén tâm hương, một khúc tráng ca bất tử lay động tâm can người đọc:"Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ
Đáy sông còn đó bạn tôi nằm
Có tuổi hai mươi thành sóng nước
Vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm."Bài thơ mở đầu bằng một tiếng gọi khẩn cầu, một thanh âm nghẹn ngào đến thắt lòng: "Đò lên Thạch Hãn ơi... chèo nhẹ". Dấu ba chấm giữa dòng như một khoảng lặng ngột ngạt của dòng nước mắt, một cái nấc nghẹn của người lính hậu chiến. Tác giả không gọi người chèo đò bằng danh xưng, mà gọi chính con đò, gọi cả dòng sông. Lời khẩn cầu "chèo nhẹ" không phải để giữ an toàn cho chuyến đi, mà là nỗi xót xa, sợ một cái khua mái chèo mạnh sẽ làm đau, làm thức giấc những người đồng đội thân yêu đang yên nghỉ dưới lòng sông lạnh lẽo. Bởi vì "Đáy sông còn đó bạn tôi nằm". Dòng Thạch Hãn không còn là dòng chảy tự nhiên nữa, nó đã trở thành một "Nghĩa trang xanh" không bia mộ, ôm ấp hình hài của hàng ngàn chiến sĩ đã ngã xuống khi vượt sông vào tiếp viện cho Thành cổ.Nỗi đau đớn tột cùng ấy không đưa con người ta vào sự bi lụy, mà dòng thơ đã vút lên thành một biểu tượng bất tử đầy kiêu hãnh: "Có tuổi hai mươi thành sóng nước / Vỗ yên bờ, mãi mãi ngàn năm". "Tuổi hai mươi" – hình ảnh hoán dụ cho một thế hệ thanh niên Việt Nam thời kỳ chống Mỹ cứu nước. Đó là lứa tuổi đẹp nhất của cuộc đời, lứa tuổi chứa chan bao hoài bão, ước mơ, tình yêu và khát vọng. Nhưng khi Tổ quốc cần, các anh đã sẵn sàng gác lại bút nghiên, giảng đường, gác lại những hạnh phúc riêng tư để thanh thản bước vào nơi bom rơi đạn lạc. Thân xác các anh đã hòa vào lòng sông, nhưng linh hồn và lý tưởng sống cao đẹp của các anh đã hóa thân thành những ngọn sóng vĩnh hằng. Những ngọn sóng ấy không dữ dội, gầm thét mà "vỗ yên bờ", ngày đêm ôm ấp, chở che và giữ gìn cho bờ cõi quê hương được thái bình, trường tồn cùng tuế nguyệt.Đọc những vần thơ được chắt chiu từ máu và nước mắt ấy, lòng em dâng lên một nỗi xúc động nghẹn ngào, một niềm tự hào và lòng biết ơn vô hạn trước các thế hệ cha anh. Khẩu hiệu "Sống mãi tuổi hai mươi" không chỉ là tên của một phong trào, mà là một minh chứng hùng hồn cho lý tưởng sống cao đẹp của một thế hệ anh hùng. Các anh đã ngã xuống để chúng em hôm nay được sống dưới bầu trời hòa bình, được tự do cắp sách đến trường. Sự hy sinh của các anh chính là bệ đỡ cho tương lai của dân tộc. Đứng trước linh hồn của những anh hùng liệt sĩ, thế hệ trẻ chúng em hôm nay tự hiểu rằng: Hòa bình chưa bao giờ là miễn phí. Em tự dặn lòng phải biến niềm xúc động thành hành động, ra sức học tập, rèn luyện đạo đức, sống có lý tưởng và trách nhiệm. Chúng em sẽ tiếp nối ngọn đuốc của cha anh, đem sức trẻ và trí tuệ để dựng xây đất nước ngày càng phồn vinh, bảo vệ vẹn toàn từng tấc đất, từng dòng sông mà các anh đã dùng máu xương để đổi lấy.Bốn câu thơ của Lê Bá Dương sẽ còn mãi với thời gian, như một lời nhắc nhở thiêng liêng về đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", bồi đắp cho tâm hồn mỗi con người Việt Nam tình yêu quê hương đất nước thiết tha và sâu nặng.